§12.400concursu, lacrimis immobilis.
사람들의 몰려듦에도, 눈물에도 요지부동이었다.
Ille retorto §12.401Paeonium in morem senior succinctus amictu §12.402multa manu medica Phoebique potentibus herbis §12.403nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra §12.404sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum.
노인은 뒤로 젖혀 감은 파에오니아식 의복을 띠로 매고, 치료하는 손길과 포이보스의 효험 있는 약초들로 많은 노력을 기울였으나 허사로이 안달하고, 허사로이 오른손으로 화살촉을 만지작거리며 꽉 쥐는 집게로 철을 붙잡아 빼내려 한다.
어떤 운명도 길을 인도하지 않고, 시조이신 아폴로도 전혀 돕지 못한다.
et saevus campis magis ac magis horror §12.407crebrescit propiusque malum est.
그리고 벌판에는 가혹한 공포가 점점 더 번져가며 재앙이 더욱 가까워진다.
Iam pulvere caelum
이제 하늘이 먼지로 가득 찬 것을 그들은 본다.
기병들이 다가오고, 진영의 한가운데로 밀집한 화살들이 떨어진다.
It tristis ad aethera clamor §12.410bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum.
전투를 치르는 청년들과 가혹한 마르스 아래서 쓰러져가는 이들의 구슬픈 비명이 하늘로 울려 퍼진다.
§12.411Hic Venus, indigno nati concussa dolore, §12.412dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, §12.413puberibus caulem foliis et flore comantem §12.414purpureo;
이때 아들의 과분한 고통에 가슴이 미어진 어머니 웨누스가, 크레타의 이다 산에서 디크탐누스를 꺾어온다, 보풀 가득한 잎사귀들과 자주색 꽃이 풍성하게 피어난 줄기를.
non illa feris incognita capris §12.415gramina, cum tergo volucres haesere sagittae:
그것은 야생 염소들에게조차 등에 날아드는 화살이 박혔을 때 알지 못하는 바가 아닌 약초이다.
hoc fusum labris splendentibus amnem §12.418inficit occulte medicans spargitque salubris §12.419ambrosiae sucos et odoriferam panaceam.
그녀는 빛나는 그릇에 채워진 물에 이것을 섞어, 남몰래 치유의 처방을 내리고 몸에 이로운 암브로시아의 즙과 향기로운 파나케아를 뿌린다.
§12.420Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx §12.421ignorans, subitoque omnis de corpore fugit §12.422quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis;
연로한 이아퓌크스는 알지 못하고 그 물로 상처를 씻어주었고, 그러자 갑자기 몸에서 모든 통증이 참으로 사라지고, 상처의 가장 깊은 곳에서 모든 피가 멈추었다.
§12.423iamque secuta manum nullo cogente sagitta §12.424excidit, atque novae rediere in pristina vires.
그리고 이제 손길을 따라, 아무도 강제하지 않는데 화살이 빠져나왔고, 새로운 기력이 원래의 상태로 되돌아왔다.
§12.425Arma citi properate viro! Quid statis?
Iapyx §12.426conclamat primusque animos adcendit in hostem.
"어서 이분에게 무구를 가져와라! 왜 서 있는가?" 이아퓌크스가 외치며 첫 번째로 적을 향한 투지를 불태운다.
§12.427Non haec humanis opibus, non arte magistra §12.428proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat:
"이것은 인간의 힘으로 일어난 것도, 뛰어난 의술로 이루어진 것도 아니며, 아이네아스여, 나의 오른손이 그대를 구한 것도 아니오.
§12.429maior agit deus atque opera ad maiora remittit. §12.430Ille avidus pugnae suras incluserat auro §12.431hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat.
더 위대한 신이 움직이시어, 더 위대한 과업을 향해 그대를 돌려보내시는 것이오." 전투를 갈망하는 그는 정강이를 이쪽저쪽 모두 금빛 정강이받이로 감쌌으며, 지체를 혐오하고 창을 휘두른다.
§12.432Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, §12.433Ascanium fusis circum complectitur armis §12.434summaque per galeam delibans oscula fatur:
방패가 옆구리에 맞추어지고 흉갑이 등에 맞추어지자, 그는 무장한 팔로 아스카니우스를 얼싸안고, 투구 너머로 가볍게 입을 맞추며 말한다.
"얘야, 덕성과 참된 노고는 나에게서 배우고, 운은 다른 이들에게서 배우거라.
Nunc te mea dextera bello §12.437defensum dabit et magna inter praemia ducet.
이제 나의 오른손이 전쟁에서 너를 지켜줄 것이며, 위대한 상급 속으로 너를 이끌 것이다.
§12.438Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, §12.439sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum §12.440et pater Aeneas et avunculus excitet Hector. §12.441Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, §12.442telum immane manu quatiens;
너는 훗날 성숙한 나이로 자라났을 때, 잊지 말고 기억하며, 마음속으로 네 조상들의 본보기를 되새기는 너를, 아버지 아이네아스와 외삼촌 헥토르가 분발시키도록 하거라." 이 말을 마친 후, 그는 거대한 몸을 성문 밖으로 나투며, 손에는 엄청난 창을 휘둘렀다.
simul agmine denso §12.443Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis
동시에 밀집한 대열로 안테우스와 므네스테우스가 돌진하고, 버려진 진영에서 모든 무리가 흘러나온다.
§12.444turba fluit castris: tum caeco pulvere campus §12.445miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus.
그때 들판은 자욱한 먼지로 뒤섞이고 발걸음의 타격에 흔들려 일어난 대지는 전율한다.
마주 보는 언덕에서 그들이 오는 것을 투르누스가 보았고, 아우소니아인들이 보았으며, 뼈의 가장 깊은 곳까지 차가운 전율이 흘렀다.
§12.448ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos §12.449audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit.
모든 이들에 앞서 유투르나가 라티움인들 가운데 그 소리를 듣고 알아채어, 사색이 되어 달아났다.
§12.450Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto.
그는 벌판을 날아가듯 열린 들판으로 검은 대열을 휘몰아간다.
§12.451Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus §12.452it mare per medium; miseris heu praescia longe
마치 폭풍의 별이 부서지고 구름이 바다 한가운데를 가로질러 대지로 향할 때와 같으니, 가여운 농부들의 마음은 멀리서부터 이를 예감하고, 아, 전율한다.
§12.453horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas §12.454arboribus stragemque satis, ruet omnia late;
그것은 나무들에 파멸을, 농작물에 파괴를 내릴 것이며, 모든 것을 넓게 무너뜨릴 것이다.
§12.455ante volant sonitumque ferunt ad litora venti:
바람들이 앞서 날아가 해안으로 그 소리를 전한다.
§12.456talis in adversos ductor Rhoeteius hostis §12.457agmen agit, densi cuneis se quisque coactis §12.458adglomerant.
이처럼 뢰테우스의 지도자는 맞서는 적들을 향해 대열을 몰고 가며, 빽빽하게 쐐기 대열을 이룬 이들이 제각기 한데 뭉친다.
Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, §12.459Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates §12.460Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, §12.461primus in adversos telum qui torserat hostis.
튐브라에우스는 칼로 무거운 오시리스를 베고, 므네스테우스는 아르케티우스르, 아카테스는 에풀론을 목베며 기아스는 우펜스를 베고, 예언자 톨룸니우스 자신도 쓰러지니, 그가 맞서는 적들을 향해 처음으로 창을 던졌던 자였다.
§12.462Tollitur in caelum clamor, versique vicissim §12.463pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.
비명이 하늘로 치솟고, 이번에는 꼴을 바꾸어 먼지투성이의 도주 속에서 루툴리인들이 들판을 가로질러 등을 돌린다.
§12.464Ipse neque aversos dignatur sternere Morti §12.465nec pede congressos aequo nec tela ferentis §12.466insequitur: solum densa in caligine Turnum §12.467vestigat lustrans, solum in certamina poscit.
그 자신은 등을 돌린 이들을 죽음으로 쓰러뜨리지도 않고, 평지에서 맞닥뜨린 자들이나 무기를 든 이들을 쫓아가지도 않으니, 다만 자욱한 안개 속에서 투르누스만을 샅샅이 뒤져 찾으며 그에게만 결투를 요구한다.
§12.468Hoc concussa metu mentem Iuturna virago §12.469aurigam Turni media inter lora Metiscum §12.470excutit et longe lapsum temone relinquit:
이 공포에 마음을 빼앗긴 여전사 유투르나는 투르누스의 마부인 메티스쿠스를 고삐의 한가운데서 털어 떨어뜨리고 마차의 轅에서 멀리 나가떨어진 채로 내버려 둔다.
§12.471ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, §12.472cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci.
그녀 자신이 올라타서 손으로 요동치는 고삐를 꺾으며, 메티스쿠스의 목소리와 몸과 무구를 모두 입는다.
§12.473Nigra velut magnas domini cum divitis aedes §12.474pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, §12.475pabula parva legens nidisque loquacibus escas, §12.476et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum §12.477stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis §12.478fertur equis rapidoque volans obit omnia curru §12.479iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem
마치 부유한 주인의 대저택을 검은 제비가 날아다니며 깃털로 높은 안마당을 샅샅이 훑고, 재잘거리는 둥지를 위해 작은 먹이와 양식을 주우며, 때로는 텅 빈 주랑에서, 때로는 축축한 연못의 주변에서 지저귀는 것과 같으니, 그와 유사하게 유투르나는 적들 사이로 말들을 몰며 질주하는 전차로 모든 곳을 순회하며 이곳에서 저곳에서 환호하는 오라비의 모습을 과시한다.