Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §12.318-12.399

アエネアースの負傷とトゥルヌスの攻勢

120 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

アエネアースが不意の矢傷により戦線離脱を余儀なくされる一方、好機を見たトゥルヌスは戦車を駆って敵陣に猛攻を仕掛け、多くのトロイア側戦士を葬る。手当てのため後方に退いたアエネアースのもとに、アポローンに愛された医術の徒イアーピュクスが駆けつける。

§12.318Has inter voces, media inter talia verba §12.319ecce viro stridens alis adlapsa sagitta est
これら(アエネアース)の声の間、このような言葉のただ中で、見よ、あの男のもとへ、羽音を立てて一本の矢が滑るように飛んできた。
§12.320incertum qua pulsa manu, quo turbine adacta, §12.321quis tantam Rutulis laudem, casusne deusne,
どの手によって放たれ、いかなるつむじ風に運ばれたのかは定かではない、ルトゥリ人にこれほどの栄誉をもたらしたのが、偶然なのか、それとも神なのかは、秘められた。
§12.322adtulerit: pressa est insignis gloria facti.
その傑出した功績の栄光は覆い隠された。
§12.323nec sese Aeneae iactavit vulnere quisquam.
そして、アエネアースに傷を負わせたことを誇る者は誰もいなかった。
§12.324Turnus ut Aenean cedentem ex agmine vidit §12.325turbatosque duces, subita spe fervidus ardet:
トゥルヌスは、アエネアースが隊列から退き、将軍たちが動揺しているのを見るや、にわかに湧き起こった希望に燃え上がる。
§12.326poscit equos atque arma simul saltuque superbus §12.327emicat in currum et manibus molitur habenas.
彼はただちに馬と武具を要求し、誇らしげに躍り上がって戦車へと飛び乗り、その手で手綱を操る。
§12.328Multa virum volitans dat fortia corpora Leto, §12.329semineces volvit multos aut agmina curru §12.330proterit aut raptas fugientibus ingerit hastas.
彼は飛び回りながら、多くの屈強な男たちの身体を「死」に引き渡し、多くの半死半生の者たちをなぎ倒し、あるいは戦車で軍勢を踏みにじり、あるいは奪い取った槍を逃げ惑う者たちに浴びせかける。
§12.331Qualis apud gelidi cum flumina concitus Hebri §12.332sanguineus Mavors clipeo increpat atque furentis §12.333bella movens immittit equos;
それはまるで、冷たいヘブルス川のほとりで、駆り立てられた血まみれのマルスが、盾を打ち鳴らして狂乱する馬たちを戦を始めて送り出すかのようだ。
illi aequore aperto §12.334ante Notos Zephyrumque volant;
それらの馬は開けた平原を南風や西風よりも速く飛び駆ける。
gemit ultima pulsu §12.335Thraca pedum;
トラキアの最果てが、その蹄の響きに呻く。
circumque atrae Formidinis ora §12.336Iraeque Insidiaeque, dei comitatus, aguntur:
その周囲には、不気味な「恐怖」の顔や、「怒り」や「陰謀」という、神のお供たちが付き従っている。
§12.337talis equos alacer media inter proelia Turnus §12.338fumantis sudore quatit, miserabile caesis §12.339hostibus insultans;
このように、生気あふれるトゥルヌスは、戦闘 of ただ中で、汗を流して煙る馬たちを駆り立て、倒された敵を無残にも踏みつけにする。
spargit rapida ungula rores §12.340sanguineos, mixtaque cruor calcatur harena.
素早い蹄は血の滴りを撒き散らし、混ざり合った血と砂が踏み固められる。
§12.341Iamque neci Sthenelumque dedit Thamyrumque Pholumque, §12.342hunc congressus et hunc, illum eminus;
そして今や、彼はステネルスとタミュリスとポルスを死に送り、前二者とは近接して戦い、後者は遠くから討ち取った。
eminus ambo §12.343Imbrasidas, Glaucum atque Laden, quos Imbrasus ipse
また、遠くから両名のインブラススの息子たち、グラウコスとラデースを討った。
§12.344nutrierat Lycia paribusque ornaverat armis, §12.345vel conferre manum vel equo praevertere ventos.
彼らはインブラスス自身がリュキアで育て、等しく武具を授けた者たちであった、白兵戦を交えることも、あるいは馬で風を追い抜くこともできるように。
§12.346Parte alia media Eumedes in proelia fertur, §12.347antiqui proles bello praeclara Dolonis, §12.348nomine avum referens, animo manibusque parentem,
別の場所では、エウメーデースが戦闘のただ中へと突進する、かつて戦いにおいて名高かったドローンの子であり、名においては祖父を、心と腕においては父を想起させる者。
§12.349qui quondam, castra ut Danaum speculator adiret, §12.350ausus Pelidae pretium sibi poscere currus;
その父はかつて、ダナオス人の陣営に斥候として赴く際、ペーレウスの子の戦車を褒美として自分に要求する大胆さを見せた。
§12.351illum Tydides alio pro talibus ausis
ティデウスの子は、そのような大胆な企てに対して、別の報酬を与えた。
§12.352adfecit pretio, nec equis adspirat Achillis.
そして彼はアキレウスの馬を熱望することはなくなった。
§12.353Hunc procul ut campo Turnus prospexit aperto, §12.354ante levi iaculo longum per inane secutus §12.355sistit equos biiugis et curru desilit atque
このエウメーデースを、開けた平原で遠くに見つけると、トゥルヌスは、まず軽い投げ槍で、遠い虚空を通して彼を追撃し、二頭立ての馬を止め、戦車から飛び降りる。
§12.356semianimi lapsoque supervenit et pede collo §12.357impresso dextrae mucronem extorquet et alto §12.358fulgentem tinguit iugulo atque haec insuper addit:
そして、半死半生で倒れている彼の上に立ち、その首を足で踏みつけ、右手から剣を奪い取ると、それを彼の深い喉に突き刺して血に染め、さらに以下の言葉を付け加えた。
§12.359En agros et quam bello, Troiane, petisti, §12.360Hesperiam metire iacens: haec praemia qui me
「見よ、トロイア人よ、お前が戦争によって求めようとしたヘスペリアの土地を、そこに横たわって測るがよい。
§12.361ferro ausi temptare ferunt, sic moenia condunt.
私に剣で挑もうとした者たちはこのような報酬を得、このようにして城壁を築くのだ。
§12.362Huic comitem Asbyten coniecta cuspide mittit.
」さらに、彼は槍を投げつけて、アスビュテースを彼の道連れとして送った。
§12.363Chloreaque Sybarimque Daretaque Thersilochumque §12.364et sternacis equi lapsum cervice Thymoeten.
そしてクロレウス、シュバリス、ダレース、テルシロコス、また、振り落とす馬の首から落馬したテュモエテースを。
§12.365Ac velut Edoni Boreae cum spiritus alto §12.366insonat Aegaeo sequiturque ad litora fluctus, §12.367qua venti incubuere, fugam dant nubila caelo:
それはまるで、エドニアの北風の息吹が、深いエーゲ海に響き渡り、波を岸へと追いかけるかのようだ、風が襲いかかるところ、雲は空から逃げ去る。
§12.368sic Turno, quacumque viam secat, agmina cedunt §12.369conversaeque ruunt acies;
同じように、トゥルヌスが進路を切り拓くところはどこでも、軍勢は退き、反転した戦列は潰走する。
fert impetus ipsum, §12.370et cristam adverso curru quatit aura volantem.
彼自身の勢いが彼を運び、対向する戦車に向かって、風が彼のなびく兜の飾りを揺らす。
§12.371Non tulit instantem Phegeus animisque frementem: §12.372obiecit sese ad currum et spumantia frenis §12.373ora citatorum dextra detorsit equorum.
ペゲウスは、迫り来る彼、闘志に吠える彼に耐えかね、戦車の前に身を投げ、轡で泡を吹いている疾走する馬たちの顔を右手で引き曲げた。
§12.374Dum trahitur pendetque iugis, hunc lata retectum §12.375lancea consequitur rumpitque infixa bilicem §12.376loricam et summum degustat volnere corpus.
彼が引きずられ、軛にぶら下がっている間、無防備になった彼を、一本の幅広の槍が追い、突き刺さって、二重の織りの鎖帷子を破り、傷口で身体の表面をかすめた。
§12.377Ille tamen clipeo obiecto conversus in hostem §12.378ibat et auxilium ducto mucrone petebat:
それでも彼は、盾を前に構えて敵の方を向き、剣を抜いて助けを求めて進んでいた。
§12.379cum rota praecipitem et procursu concitus axis §12.380impulit effunditque solo, Turnusque secutus §12.381imam inter galeam summi thoracis et oras §12.382abstulit ense caput truncumque reliquit harenae.
その時、車輪と、疾走によって勢いづいた車軸が、彼を真っ逆さまに突き飛ばして地面に投げ出し、トゥルヌスが追いかけて兜の最下部と鎧の最上部の縁の間を、剣でその首をはね、胴体を砂の上に残した。
§12.383Atque ea dum campis victor dat funera Turnus, §12.384interea Aenean Mnestheus et fidus Achates §12.385Ascaniusque comes castris statuere cruentum, §12.386alternos longa nitentem cuspide gressus.
そして、勝者トゥルヌスが平原でこれらの死をもたらしている間、一方、ムネステウスと忠実なアカテース、そして同行したアスカニウスは、血まみれのアエネアースを陣営に立たせていた、長い槍に寄りかかり、一歩一歩交代に足を進めているアエネアースを。
§12.387Saevit et infracta luctatur arundine telum §12.388eripere auxilioque viam, quae proxima, poscit §12.389ense secent lato vulnus telique latebram §12.390rescindant penitus seseque in bella remittant.
彼は怒り狂い、折れた矢の軸をもがきながらも引き抜こうとし、最も手っ取り早い手段で助けるよう求める、幅広の剣で傷口を切り開き、矢の隠れ場所を深く切り裂いて、自分を再び戦いへと送り戻せ、と。
§12.391Iamque aderat Phoebo ante alios dilectus Iapyx
そして今や、他の誰よりもポイボスに愛されたイアーピュクス、イアソスの息子が来ていた。
§12.392Iasides, acri quondam cui captus amore §12.393ipse suas artes, sua munera, laetus Apollo §12.394augurium citharamque dabat celerisque sagittas.
かつて激しい愛に囚われたアポローン自身が喜んで、自分の技術、自分の賜物、すなわち予言、竪琴、そして素早い矢を彼に与えようとした。
§12.395Ille ut depositi proferret fata parentis, §12.396scire potestates herbarum usumque medendi §12.397maluit et mutas agitare inglorius artes.
彼は、瀕死の父の運命を引き延ばすために、薬草の効能と治療の技術を知ることを望み、無名でありながらも「沈黙の術」を営むことを選んだ。
§12.398Stabat acerba fremens, ingentem nixus in hastam
苦痛にうめき、巨大な槍に寄りかかって立っていた、アエネアースは。
§12.399Aeneas magno iuvenum et maerentis Iuli
多くの若者たち、そして嘆き悲しむユールスのただ中で。

語釈・文法注

  1. §12.321casusne deusne — 間接疑問節を導く `-ne... -ne...`(あるいは〜か、それとも〜か)の並列構造。動詞 `adtulerit` は接続法完了形をとる。
  2. §12.345vel conferre manum — 不定詞 `conferre` および `praevertere` は、直前の他動詞 `ornaverat`(備えさせた)に係り、目的または結果を表す。これはギリシア語の影響を受けた外延的不定詞(epexegetical infinitive)の用法である。
  3. §12.352nec equis adspirat Achillis — 動詞 `adspirare`(息を吹きかける、熱望する)は通常与格を伴う(ここでは `equis`)。かつてアキレウスの馬を望んだ父ドローンの死に言及し、エウメーデースがすでに討たれて「もはや望むことはない」という遠回しな死の表現。
  4. §12.395depositi parentis — 分詞 `depositi`(置かれた、諦められた)は、病床に横たえられ、回復の望みがない「瀕死の、死の床にある」という慣用的な形容。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §12.318-12.399. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.318-12.399

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。