Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §12.400-12.479

埃涅阿斯的愈合复出与尤图尔纳的阻挠

第 121 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

通过维纳斯暗中调配的药草,埃涅阿斯的伤口神奇地愈合,他在向儿子阿斯卡尼乌斯叮嘱后重返战场。埃涅阿斯在战场上执着地搜寻图尔努斯,而其妹尤图尔纳则伪装成御者,引导图尔努斯避开致命的追击。

§12.400concursu, lacrimis immobilis.
他对人群和眼泪无动于衷,伫立不移。
Ille retorto §12.401Paeonium in morem senior succinctus amictu §12.402multa manu medica Phoebique potentibus herbis §12.403nequiquam trepidat, nequiquam spicula dextra §12.404sollicitat prensatque tenaci forcipe ferrum.
长老将衣袍按帕埃奥尼亚人的方式向后挽起束好,用医治之手和菲勃斯灵验的药草尝试了许多方法,却只是徒劳地忙乱,徒劳地用右手摆弄箭镞,并用坚固的镊子试图夹住铁头。
§12.405Nulla viam Fortuna regit, nihil auctor Apollo §12.406subvenit; et saevus campis magis ac magis horror §12.407crebrescit propiusque malum est.
没有命运指引道路,开创者阿波罗也毫无帮助;原野上残酷的恐怖越发加剧,灾难步步逼近。
Iam pulvere caelum §12.408stare vident: subeunt equites, et spicula castris §12.409densa cadunt mediis.
现在,他们看见天空已被尘埃遮蔽:骑兵正步步进逼,密集的飞箭落在营地中央。
It tristis ad aethera clamor §12.410bellantum iuvenum et duro sub Marte cadentum.
战斗中的青年与在残酷战争中毙命者的悲惨呼号升腾至九霄。
§12.411Hic Venus, indigno nati concussa dolore, §12.412dictamnum genetrix Cretaea carpit ab Ida, §12.413puberibus caulem foliis et flore comantem §12.414purpureo; non illa feris incognita capris §12.415gramina, cum tergo volucres haesere sagittae: §12.416hoc Venus, obscuro faciem circumdata nimbo, §12.417detulit; hoc fusum labris splendentibus amnem §12.418inficit occulte medicans spargitque salubris §12.419ambrosiae sucos et odoriferam panaceam.
此时,维纳斯因儿子的无端痛苦而大受震动,作为母亲,她从克里特的伊达山采来白鲜,那是有着绒毛叶片、盛开着紫色花朵的茎干;当飞箭射中野山羊的背部时,它们对这种药草绝非一无所知:维纳斯用一团暗云遮住容颜,将此草带了下来;她暗中施药,将此草浸入盛在闪亮器皿中的水中,并洒下有益健康的神粮之汁与芬芳的万灵药。
§12.420Fovit ea volnus lympha longaevus Iapyx §12.421ignorans, subitoque omnis de corpore fugit §12.422quippe dolor, omnis stetit imo volnere sanguis; §12.423iamque secuta manum nullo cogente sagitta §12.424excidit, atque novae rediere in pristina vires.
年迈的伊亚皮克斯对此毫无所知,用那水清洗了伤口,顿时,所有的痛苦确实都从身体中消散,伤口深处所有的流血都止住了;此时,飞箭顺着手的方向,无需外力便自动脱落,崭新的力量也恢复如初。
§12.425Arma citi properate viro! Quid statis? Iapyx §12.426conclamat primusque animos adcendit in hostem.
“快! 快给这人拿武器来! 你们为何站着不动? ”伊亚皮克斯大声呼喊,率先激发起对抗敌人的斗志。
§12.427Non haec humanis opibus, non arte magistra §12.428proveniunt neque te, Aenea, mea dextera servat: §12.429maior agit deus atque opera ad maiora remittit.
“这并非凭人手之力,亦非凭精湛的医术得以解决,埃涅阿斯,我的右手并不能救你:是更伟大的神明在动工,并将你送回以成就更伟大的功业。
§12.430Ille avidus pugnae suras incluserat auro §12.431hinc atque hinc oditque moras hastamque coruscat.
” 渴望战斗的埃涅阿斯已用黄金胫甲将双腿紧紧包裹,他痛恨拖延,挥舞着长枪。
§12.432Postquam habilis lateri clipeus loricaque tergo est, §12.433Ascanium fusis circum complectitur armis §12.434summaque per galeam delibans oscula fatur: §12.435Disce, puer, virtutem ex me verumque laborem, §12.436fortunam ex aliis.
当盾牌顺当地护住肋侧,胸甲护住后背,他用披挂着甲胄的臂膀紧紧拥抱住阿斯卡尼乌斯,隔着头盔轻轻亲吻了他,说道: “孩子,从我这里学习勇气与真正的辛劳,从他人那里学习运气。
Nunc te mea dextera bello §12.437defensum dabit et magna inter praemia ducet.
如今,我的右手将在战争中护你周全,并将你领向伟大的奖赏。
§12.438Tu facito, mox cum matura adoleverit aetas, §12.439sis memor, et te animo repetentem exempla tuorum §12.440et pater Aeneas et avunculus excitet Hector.
你须记取,待到不久后你成年之时,要时常默想,当你在心中重温你祖辈的典范时,愿父亲埃涅阿斯和舅舅赫克托耳能激励你前行。
§12.441Haec ubi dicta dedit, portis sese extulit ingens, §12.442telum immane manu quatiens; simul agmine denso §12.443Antheusque Mnestheusque ruunt omnisque relictis §12.444turba fluit castris: tum caeco pulvere campus §12.445miscetur pulsuque pedum tremit excita tellus.
” 说罢,他那魁梧的身躯便跨出大门,手中挥舞着巨大的枪矛;与此同时,在密集的队伍中,安特乌斯与姆奈斯托斯一同冲锋,所有的部众纷纷涌出废弃的营地:此时平原混杂着遮天蔽日的尘土,大地在隆隆的马蹄和脚步声中颤抖。
§12.446Vidit ab adverso venientis aggere Turnus, §12.447videre Ausonii, gelidusque per ima cucurrit §12.448ossa tremor: prima ante omnis Iuturna Latinos §12.449audiit adgnovitque sonum et tremefacta refugit.
图尔努斯从对面的土坡上望见他们走来,奥索尼亚人也看见了,冰冷的颤栗袭透了骨髓:在所有拉丁人之前,尤图尔纳最先听出并认出了这声音,惊恐万分地退缩逃走。
§12.450Ille volat campoque atrum rapit agmen aperto.
埃涅阿斯飞驰着,在开阔的平原上率领着黑压压的军队。
§12.451Qualis ubi ad terras abrupto sidere nimbus §12.452it mare per medium; miseris heu praescia longe §12.453horrescunt corda agricolis, dabit ille ruinas §12.454arboribus stragemque satis, ruet omnia late; §12.455ante volant sonitumque ferunt ad litora venti: §12.456talis in adversos ductor Rhoeteius hostis §12.457agmen agit, densi cuneis se quisque coactis §12.458adglomerant.
就像当风暴之星坠落,乌云穿过海洋移向陆地;哀怜的农夫们,啊,远远预感到心中战栗;那乌云将给树木带来毁灭,给作物带来摧残,大范围地摧毁一切;狂风飞在前面,将咆哮声带到海岸:同样,雷提乌斯的领袖率领着军队冲向迎面的仇敌,众人紧密结成方阵聚集在一起。
Ferit ense gravem Thymbraeus Osirim, §12.459Archetium Mnestheus, Epulonem obtruncat Achates §12.460Ufentemque Gyas; cadit ipse Tolumnius augur, §12.461primus in adversos telum qui torserat hostis.
蒂姆布拉乌斯用剑击杀了沉重的奥西里斯,姆奈斯托斯击杀了阿尔克提乌斯,阿卡特斯斩首了埃普洛,吉阿斯击杀了乌芬斯;预言家托鲁姆尼乌斯自己也倒下了,他是第一个向迎面的敌人投掷长枪的人。
§12.462Tollitur in caelum clamor, versique vicissim §12.463pulverulenta fuga Rutuli dant terga per agros.
呐喊声冲上云霄,轮到鲁图利亚人转身逃跑,在原野上扬起滚滚尘土。
§12.464Ipse neque aversos dignatur sternere Morti §12.465nec pede congressos aequo nec tela ferentis §12.466insequitur: solum densa in caligine Turnum §12.467vestigat lustrans, solum in certamina poscit.
埃涅阿斯不屑于将转背逃跑者送入死地,亦不追击那些在平地上与他格斗或手持武器的人:他只在浓密的尘雾中搜寻图尔努斯,环顾寻觅,只要求与他单挑。
§12.468Hoc concussa metu mentem Iuturna virago §12.469aurigam Turni media inter lora Metiscum §12.470excutit et longe lapsum temone relinquit: §12.471ipsa subit manibusque undantis flectit habenas, §12.472cuncta gerens, vocemque et corpus et arma Metisci.
被这恐惧震撼了心灵的巾帼英豪尤图尔纳,将图尔努斯的御者梅蒂斯库斯从缰绳中摔了出去,将他留在远处,让他从车辕上跌落:她自己顶替上去,用双手操纵着飘荡的缰绳,仿效一切,包括梅蒂斯库斯的声音、身体和武器。
§12.473Nigra velut magnas domini cum divitis aedes §12.474pervolat et pennis alta atria lustrat hirundo, §12.475pabula parva legens nidisque loquacibus escas, §12.476et nunc porticibus vacuis, nunc umida circum §12.477stagna sonat: similis medios Iuturna per hostis §12.478fertur equis rapidoque volans obit omnia curru §12.479iamque hic germanum iamque hic ostentat ovantem
就像一只黑色的燕子,在富贵人家的深宅大院里飞来飞去,用双翼在巍峨的大厅中穿梭,为其嗷嗷待哺的雏鸟收集些许食物和饵料,此时在空旷的廊庑下,彼时在潮湿的池塘周围呢喃:同样地,尤图尔纳穿行在敌军之中,被战马驱策,驾着飞驰的战车巡视各处,此时在这里,彼时在那里,展示她那得意扬扬的兄长。

词汇与语法注释

  1. §12.400concursu, lacrimis immobilis — immobilis(不动)指埃涅阿斯,承接前文,描绘出他面对周围的人群与泪水依然坚定、不为所动的神态。
  2. §12.414non illa feris incognita capris / gramina — 通过双重否定(委婉陈述法)non...incognita(非不知晓),强调了野生山羊在中箭受伤时会寻找并使用该药草(白鲜)这一广为人知的自然习性。
  3. §12.417hoc fusum labris splendentibus amnem / inficit — hoc 为指代白鲜的单数中性宾格,amnem(河流,在此诗意地指代“注入的水”)是直接宾语。labris splendentibus(闪亮容器的边缘)作为表示场所的夺格,描绘了将药草混入容器中的情景。
  4. §12.436defensum dabit — 完了分词 defensum 与 dabit(源自 do)的结合是一种强调性的通俗和诗意表达,比单纯的将来时(defendet)更强烈,强调行为的完成和该状态的确定持续(即“彻底守护”)。
  5. §12.439te animo repetentem exempla tuorum — te 是主要动词 excitet(第440行)的直接宾语,现在分词 repetentem 修饰 te。该结构意为当阿斯卡尼乌斯在心中温习祖辈的榜样时,父亲埃涅阿斯与舅舅赫克托耳将会激励他。
  6. §12.451abrupto sidere — 夺格绝对结构。sidere(星辰,或带来风暴的星象)被“撕裂/突发”,描绘了暴风雨突然而猛烈地来袭。
  7. §12.472cuncta gerens — gerens 在此有“身着”、“模仿”之意。描绘了尤图尔纳完全体现了御者梅蒂斯库斯的“声音”、“身体”和“武器”,彻底伪装成他的情景。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §12.400-12.479. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.400-12.479

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。