Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §12.159-12.236

アエネアースとラティヌスの誓約とルトゥリ人の動揺

118 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ユートゥルナはユーノーの勧めにより、決闘を前に不安を抱くルトゥリ人たちを扇動するため、兵士に変装して戦列へ向かう。一方、アエネアースとラティヌスは誓約を交わし、神々にかけて同盟の遵守を厳粛に誓い合う。

§12.159auctor ego audendi.
「敢えて行いなさい、私がその保証人だ。
Sic exhortata reliquit §12.160incertam et tristi turbatam volnere mentis.
」このように励まして、彼女は去っていった、彼女を、確信が持てず、心に深い傷を負って動揺させたまま。
§12.161Interea reges, ingenti mole Latinus §12.162quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum
一方、王たちが、すなわち、大いなる威厳をもってラティヌスが、四頭立ての戦車に乗って運ばれる。
§12.163aurati bis sex radii fulgentia cingunt,
彼のこめかみの周りには、十二本の黄金の光線が輝いて取り囲んでいる。
§12.164Solis avi specimen;
それは祖父なる太陽の証しである。
bigis it Turnus in albis, §12.165bina manu lato crispans hastilia ferro;
トゥルヌスは白い二頭立ての戦車で行く、手には、幅広の鉄の刃を持つ二本の槍を携えて揺らしながら。
§12.166hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo, §12.167sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, §12.168et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae,
こちらからは、ローマの血統の始祖である父アエネアースが、星のように輝く盾と天上の武具をきらめかせながら、そしてその隣には、大いなるローマの第二の希望たるアスカニウスが、陣営から進み出る。
§12.169procedunt castris, puraque in veste sacerdos §12.170saetigeri fetum suis intonsamque bidentem §12.171adtulit admovitque pecus flagrantibus aris.
清らかな衣をまとった神官が、剛毛の雌豚の子と、一度も毛を刈られていない二歳の羊を連れてきて、燃え上がる祭壇へとその獣を近づけた。
§12.172Illi ad surgentem conversi lumina solem §12.173dant fruges manibus salsas et tempora ferro §12.174summa notant pecudum paterisque altaria libant.
彼らは昇りゆく太陽へとその両の眼を向け、手から塩の混ざった小麦を捧げ、獣たちの額の毛を鉄で印づけ、鉢から祭壇へと酒を注ぐ。
§12.175Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur:
その時、敬虔なアエネアースは、剣を抜いてこのように祈る。
§12.176Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti,
「今や太陽よ、そして私の呼びかけに対してこの大地よ、証人となってくれ。
§12.177quam propter tantos potui perferre labores,
これらのために、私はこれほど多くの労苦に耐えることができたのだ。
§12.178et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, §12.179iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors,
そして全能の父よ、そしてサトゥルヌスの娘なる妻よ、今やより慈悲深くなった女神よ、私は祈る。
§12.180cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques;
そして誉れ高いマールスよ、あなたの神意の下に、父よ、すべての戦争を動かす御方よ。
§12.181fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti §12.182religio et quae caeruleo sunt numina ponto:
そして泉と河川よ、高き天の崇拝されるべきものたち、そして青い海に宿る神々よ、私は呼びかける。
§12.183cesserit Ausonio si fors victoria Turno, §12.184convenit Evandri victos discedere ad urbem,
もし万一、勝利がアウソニア人のトゥルヌスに帰するならば、敗者たちはエウアンドルスの都へと退去することが合意される。
§12.185cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles §12.186Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent,
イウールスはこの地を去り、その後はアエネアースの末裔たちが再び反乱を起こして武器を手にすることもなく、鉄をもってこの王国を脅かすこともない。
§12.187sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem §12.188(ut potius reor et potius di numine firment), §12.189non ego nec Teucris Italos parere iubebo
しかし、もし勝利の女神が我らの側に戦いの勝利を授けてくださるなら(私はそう信じているし、神々もその神意によってそう固めてくださることを望むが)、私は、イタリア人がテウクリ人に従うことを命じることもなければ、自分のためにこの王国を求めることもない。
§12.190nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae §12.191invictae gentes aeterna in foedera mittant.
双方の征服されることのない不屈の民族が、平等な法の下に、永遠の同盟へと入るように。
§12.192Sacra deosque dabo;
私は聖なる儀式と神々を与えよう。
socer arma Latinus habeto, §12.193imperium sollemne socer;
義父ラティヌスは武器を持ち続けるがよい、慣習的な支配権も義父が持つがよい。
mihi moenia Teucri §12.194constituent, urbique dabit Lavinia nomen.
私のためにテウクリ人たちが城壁を築き、ラウィーニアがその都に名を与えるであろう。
§12.195Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus §12.196suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram:
」アエネアースが先にこのように語ると、次にラティヌスがこのように続き、天を仰ぎ見て、星々へと右手を差し伸べた。
§12.197Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro §12.198Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem §12.199vimque deum infernam et duri sacraria Ditis;
「アエネアースよ、私はこれら同じ大地、海、星々にかけて誓う、そしてラートーナの二人の子と、二つの顔を持つヤヌス、そして冥界の神々の力と、無情なディースの神殿にかけて。
§12.200audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit.
雷光によって同盟を神聖なものとされる父が、これを聞き届けてくださるように。
§12.201Tango aras, medios ignis et numina testor:
私は祭壇に手を触れ、その中央の火と神々を証人とする。
§12.202nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, §12.203quo res cumque cadent;
いかなる日も、イタリア人にとってこの平和と誓約を破ることはない、事態がどのように転ぼうとも。
nec me vis ulla volentem
いかなる力も、望まぬ私を変節させることはない。
§12.204avertet, non, si tellurem effundat in undas §12.205diluvio miscens caelumque in Tartara solvat;
たとえ大地を大洪水で波の中に流し去り、天を混沌の中に溶かし去ろうとも。
§12.206ut sceptrum hoc (dextra sceptrum nam forte gerebat) §12.207numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, §12.208cum semel in silvis imo de stirpe recisum §12.209matre caret posuitque comas et bracchia ferro, §12.210olim arbos, nunc artificis manus aere decoro §12.211inclusit patribusque dedit gestare Latinis.
あたかもこの笏が(彼は右手にたまたま笏を握っていたのだが)決して柔らかな葉から若枝を吹き出すことも、陰を作ることもないように、かつて森の中で、根元の幹から切り取られて以来、母を失い、鉄の刃によってその髪と腕を失い、かつては一本の木であったものを、今や職人の手が美しい青銅で包み、ラティウムの長老たちに携えるために与えたものであるが。
§12.212Talibus inter se firmabant foedera dictis §12.213conspectu in medio procerum.
」このような言葉を互いに交わして、彼らは同盟を固めた、首長たちの見守る中央で。
Tum rite sacratas §12.214in flammam iugulant pecudes et viscera vivis §12.215eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras.
そして、儀式に従って清められた獣たちの喉を火の中に切り裂き、まだ生きている獣から内臓を抉り出し、重い大皿で祭壇を山盛りにする。
§12.216At vero Rutulis inpar ea pugna videri §12.217iamdudum et vario misceri pectora motu;
しかし、ルトゥリ人たちには、この戦いが不均等であるとすでに長く見えており、その胸は様々な感情でかき乱されていた。
§12.218tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis.
互いの力が等しくないことを間近で見るにつれて、その思いはいっそう強まる。
§12.219Adiuvat incessu tacito progressus et aram §12.220suppliciter venerans demisso lumine Turnus §12.221tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor.
トゥルヌスが静かな足取りで進み出て、祭壇を哀れみを乞うように伏し目がちに崇め、そのやつれた頬と、若い体に漂う蒼白さが、それを助長する。
§12.222Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit §12.223sermonem et volgi variare labantia corda, §12.224in medias acies, formam adsimulata Camerti, §12.225cui genus a proavis ingens clarumque paternae §12.226nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis, §12.227in medias dat sese acies haud nescia rerum §12.228rumoresque serit varios ac talia fatur:
姉のユートゥルナは、この囁き声が広がり、群衆の揺らぐ心が変わりつつあるのを見るやいなや、戦列の真ん中へと、カメルスの姿に変装して、(そのカメルスは、祖先以来の偉大な血統を持ち、父の徳の誉れ高い名を持ち、自らも武勇に極めて優れた男であったが、)彼女は事態を十分に承知した上で、戦列の只中へと身を投じ、様々な噂を流し、このように語りかける。
§12.229Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam §12.230obiectare animam? Numerone an viribus aequi
「ルトゥリ人たちよ、これほど多くの人々のために、たった一つの命を危険にさらすことを恥じないのか。 私たちは、数において、あるいは力において互角ではないというのか。
§12.231non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt §12.232fatalesque manus, infensa Etruria Turno:
見よ、ここにいるのはトロイア人とアルカディア人のすべてであり、そして運命に定められた軍勢、トゥルヌスに敵対するエトルリアである。
§12.233vix hostem, alterni si congrediamur, habemus.
もし私たちが一人おきに戦うとしても、戦うべき敵はほとんどいないほどだ。
§12.234Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, §12.235succedet fama vivusque per ora feretur:
彼は確かに、自らの身を捧げる祭壇の神々のもとへと、その名声によって昇り、人々の口に生きて語り継がれるであろう。
§12.236nos patria amissa dominis parere superbis
しかし私たちは、祖国を失い、傲慢な主人たちに従わなければならないのだ、

語釈・文法注

  1. 12.159auctor ego audendi — audendi は動名詞 audere の属格であり、名詞 auctor(保証人、勧奨者)を修飾している。「敢行することの保証人」の意。
  2. 12.161Interea reges — 主語である複数名詞 reges(王たち)は、169行目の動詞 procedunt(進み出る)にかかっているが、その間に各々の王(ラティヌス、トゥルヌス、アエネアース等)の個別的な描写が長い挿入句のように並置されている。
  3. 12.172conversi lumina — conversi は再帰的・中動態的意味を持つ受動分詞。lumina は「関係の対格」(いわゆるギリシア的対格)あるいは分詞の直接目的語として機能しており、「(両の)目を〜へ向けた状態で」を表す。
  4. 12.216ea pugna videri / iamdudum et vario misceri pectora motu — videri と misceri は歴史的不定詞(historical infinitive)であり、主節の未完過去直説法(videbatur, miscebantur)に相当する。物語の緊迫した場面で描写を迅速にする効果を持つ。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §12.159-12.236. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.159-12.236

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。