Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §12.159-12.236

埃涅阿斯与拉丁斯立誓及鲁图利亚人的骚动

第 118 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

在朱诺的鼓励下,尤图尔纳乔装打扮去煽动决斗前忧虑的鲁图利亚人。与此同时,埃涅阿斯和拉丁斯庄严地确立了盟约,对神明宣誓遵守同盟。

§12.159auctor ego audendi.
“我便是那敢于行动的唆使者。
Sic exhortata reliquit §12.160incertam et tristi turbatam volnere mentis.
”她如此劝勉,便离去了,留下她满心疑虑,因这悲痛的创伤而心中动摇。
§12.161Interea reges, ingenti mole Latinus §12.162quadriiugo vehitur curru, cui tempora circum §12.163aurati bis sex radii fulgentia cingunt, §12.164Solis avi specimen; bigis it Turnus in albis, §12.165bina manu lato crispans hastilia ferro; §12.166hinc pater Aeneas, Romanae stirpis origo, §12.167sidereo flagrans clipeo et caelestibus armis, §12.168et iuxta Ascanius, magnae spes altera Romae, §12.169procedunt castris, puraque in veste sacerdos
与此同时,国王们,拉丁斯以宏大的气派乘着四马战车缓缓而来,他的太阳穴四周环绕着闪耀的十二道黄金光芒,这是祖父太阳神的象征;图尔努斯乘着白色双马战车而行,手中挥舞着两柄装有宽阔铁刃的长枪;这一侧,罗马血脉的始祖、父埃涅阿斯闪烁着他那如星辰般的盾牌和天赐的铠甲,紧随其后的是大罗马帝国的第二希望阿斯卡尼乌斯,他们一同走出营区。
§12.170saetigeri fetum suis intonsamque bidentem §12.171adtulit admovitque pecus flagrantibus aris.
身着洁白祭司法衣的祭司牵来了一头刚毛母猪的小猪和一头未剪毛的双齿羊,并将祭兽牵至熊熊燃烧的祭坛旁。
§12.172Illi ad surgentem conversi lumina solem §12.173dant fruges manibus salsas et tempora ferro §12.174summa notant pecudum paterisque altaria libant.
他们将双眼转向升起的太阳,亲手献上盐拌麦粒,并用铁刃剪下兽额顶部的毛发作记号,并从盘中向祭坛奠酒。
§12.175Tum pius Aeneas stricto sic ense precatur: §12.176Esto nunc Sol testis et haec mihi Terra vocanti, §12.177quam propter tantos potui perferre labores, §12.178et pater omnipotens et tu Saturnia coniunx, §12.179iam melior, iam, diva, precor, tuque inclute Mavors, §12.180cuncta tuo qui bella, pater, sub numine torques; §12.181fontisque fluviosque voco, quaeque aetheris alti §12.182religio et quae caeruleo sunt numina ponto: §12.183cesserit Ausonio si fors victoria Turno, §12.184convenit Evandri victos discedere ad urbem, §12.185cedet Iulus agris, nec post arma ulla rebelles §12.186Aeneadae referent ferrove haec regna lacessent, §12.187sin nostrum adnuerit nobis Victoria Martem §12.188(ut potius reor et potius di numine firment), §12.189non ego nec Teucris Italos parere iubebo §12.190nec mihi regna peto: paribus se legibus ambae §12.191invictae gentes aeterna in foedera mittant.
随后,虔诚的埃涅阿斯拔出宝剑,如此祈祷: “现在,太阳啊,还有我呼唤着的这片大地,请为我作证,为了你们,我得以忍受如此巨大的劳苦;还有全能的父,以及你,萨图尔努斯的女儿、妻子,如今我祈求你,女神啊,变得更加仁慈;还有你,显赫的马尔斯,父亲啊,在你的神威下掌控一切战争;我亦呼唤泉源与河流,以及高天之上的崇敬之物,和蓝色大海中的神灵:如果命运使胜利归于奥索尼亚人图尔努斯,双方商定战败者退往埃万德尔的城市,尤路斯将离开这片土地,此后埃涅阿斯的后裔绝不再起兵反叛或以兵刃侵扰这个王国;但如果胜利女神恩准战争归于我们(我更倾向于如此认为,也愿神明以其神威予以昭示),我不会命令意大利人臣服于特夫克里人,我也不为自己谋求王国:让这两个未被征服的民族在平等的法律下,携手结成永恒的盟约。
§12.192Sacra deosque dabo; socer arma Latinus habeto, §12.193imperium sollemne socer; mihi moenia Teucri §12.194constituent, urbique dabit Lavinia nomen.
我将奉献祭礼与神明;岳父拉丁斯保留其兵权,岳父保留其惯常的统治权;特夫克里人将为我建造城墙,而拉维尼娅将用她的名字命名这座城市。
§12.195Sic prior Aeneas; sequitur sic deinde Latinus §12.196suspiciens caelum tenditque ad sidera dextram: §12.197Haec eadem, Aenea, terram mare sidera iuro §12.198Latonaeque genus duplex Ianumque bifrontem §12.199vimque deum infernam et duri sacraria Ditis; §12.200audiat haec genitor, qui foedera fulmine sancit.
” 埃涅阿斯首先如此表态;随后拉丁斯也紧随其后,他仰望上天,并向星空伸出右手: “埃涅阿斯啊,我指着这同样的大地、海洋和星空起誓,还有拉托娜的双生子、双面雅努斯,以及阴间的神力与严酷的迪斯的圣殿;愿以雷霆确立盟约的父神听见此誓。
§12.201Tango aras, medios ignis et numina testor: §12.202nulla dies pacem hanc Italis nec foedera rumpet, §12.203quo res cumque cadent; nec me vis ulla volentem §12.204avertet, non, si tellurem effundat in undas §12.205diluvio miscens caelumque in Tartara solvat; §12.206ut sceptrum hoc (dextra sceptrum nam forte gerebat) §12.207numquam fronde levi fundet virgulta nec umbras, §12.208cum semel in silvis imo de stirpe recisum §12.209matre caret posuitque comas et bracchia ferro, §12.210olim arbos, nunc artificis manus aere decoro §12.211inclusit patribusque dedit gestare Latinis.
我手抚祭坛,以我们中间的火焰与神明为证:无论局势如何发展,任何日子都不能破裂意大利人的这番和平与盟约;任何力量也不能违背我的意愿使我改变心意,哪怕它将大地倾泻入波涛,以洪水混杂天地,并将天空溶解于塔耳塔洛斯;正如这柄权杖(因为他右手正巧拿着一柄权杖)绝不会以轻柔的绿叶吐出嫩芽或投下绿荫,自它在森林中被从最底部的树干上砍下后,便失去了母体,铁刃已剥去了它的发丝与臂膀,它曾是一棵树,如今工匠之手用美丽的青铜将其包裹,并赐予拉丁的长老们执掌。
§12.212Talibus inter se firmabant foedera dictis §12.213conspectu in medio procerum.
” 他们在众领袖的围观瞩目中,以这般言辞确立了盟约。
Tum rite sacratas §12.214in flammam iugulant pecudes et viscera vivis §12.215eripiunt cumulantque oneratis lancibus aras.
随后,他们依礼在烈火中宰杀了神圣的祭兽,从活生生的兽身上掏出内脏,并用满载的祭盘将祭坛堆满。
§12.216At vero Rutulis inpar ea pugna videri §12.217iamdudum et vario misceri pectora motu; §12.218tum magis, ut propius cernunt non viribus aequis.
然而,在鲁图利亚人看来,这场决斗早已显得不公平,他们的心中交织着复杂的各种情绪;当他们更近地看清双方力量并不均等时,这种情绪愈发强烈。
§12.219Adiuvat incessu tacito progressus et aram §12.220suppliciter venerans demisso lumine Turnus §12.221tabentesque genae et iuvenali in corpore pallor.
图尔努斯以沉静的步伐走上前来,双眼低垂,虔诚地拜祭祭坛,这更助长了这种气氛,还有他那憔悴的双颊,以及年轻身躯上显露的苍白。
§12.222Quem simul ac Iuturna soror crebrescere vidit §12.223sermonem et volgi variare labantia corda, §12.224in medias acies, formam adsimulata Camerti,
当姐姐尤图尔纳看到这种议论纷纷传开,群众动摇的心开始发生变化时,她便化身为卡墨尔斯的模样,深入到战阵之中。
§12.225cui genus a proavis ingens clarumque paternae §12.226nomen erat virtutis, et ipse acerrimus armis,
(那卡墨尔斯出身于祖传的显赫世家,其父之勇武名声在外,他自己也是战场上最勇猛的战士。
§12.227in medias dat sese acies haud nescia rerum §12.228rumoresque serit varios ac talia fatur: §12.229Non pudet, O Rutuli, pro cunctis talibus unam
)熟稔局势的她,冲入战阵中央,散布各种谣言,并如此说道: “鲁图利亚人啊,为了所有这些人的利益,只拿一个人的性命去冒险,难道你们不感到羞耻吗?
§12.230obiectare animam? Numerone an viribus aequi
我们在数量或力量上不均等吗?
§12.231non sumus? En omnes et Troes et Arcades hi sunt §12.232fatalesque manus, infensa Etruria Turno: §12.233vix hostem, alterni si congrediamur, habemus.
看啊,这里有所有的特洛伊人和阿尔卡迪亚人,还有那受命运支配的队伍、对图尔努斯怀有敌意的埃特鲁里亚:就算我们每隔一个人去交战,也几乎没有足够的敌人。
§12.234Ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, §12.235succedet fama vivusque per ora feretur: §12.236nos patria amissa dominis parere superbis
他固然会因为名声而升入天神那里,他将自己献祭于这些天神的祭坛,并且会活在众人的口中传颂:而我们,在失去了祖国之后,将不得不屈服于傲慢的主人之下,

词汇与语法注释

  1. 12.159auctor ego audendi — audendi 是动名词 audere 的属格形式,修饰名词 auctor(保证人、倡导者)。意为“敢于行动的保证人/促成者”。
  2. 12.161Interea reges — 复数主语 reges(国王们)与第169行的动词 procedunt(前进)相呼应,但在它们之间,插入了对各位国王(拉丁斯、图尔努斯、埃涅阿斯等)的长篇个体化描写。
  3. 12.172conversi lumina — conversi 是具有中动或反身意义的被动分词。lumina 是关系代格(即希腊式代格)或分词的直接宾语,表示“将眼睛转过去”。
  4. 12.216ea pugna videri / iamdudum et vario misceri pectora motu — videri 和 misceri 是历史不定式(historical infinitive),相当于未完成过去时直说法(videbatur、miscebantur),用于在紧迫的场景中使描写更加迅速和生动。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §12.159-12.236. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.159-12.236

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。