Humanitext Reader

ウェルギリウス · アエネイス §12.237-12.317

誓約の破棄と戦闘の再開

119 / 127 箇所 · ラテン語

要旨

ユートゥルナの扇動と天空の鷲の不吉な予兆によりルトゥリ側が同盟を破棄し、全面戦闘が再開される。アエネアースは不和を静めようと説得を試みるが、戦火は止まらず激化していく。

§12.237cogemur, qui nunc lenti consedimus arvis.
私たちは従わされるだろう、今この野原におとなしく座っている私たちが。
§12.238Talibus incensa est iuvenum sententia dictis §12.239iam magis atque magis, serpitque per agmina murmur;
このような言葉によって、若者たちの意志はいよいよ燃え上がり、軍勢の間を不満の囁きが這い進む。
§12.240ipsi Laurentes mutati ipsique Latini.
ラウレンス人自身も、ラティウム人自身も、心変わりした。
§12.241Qui sibi iam requiem pugnae rebusque salutem §12.242sperabant, nunc arma volunt foedusque precantur §12.243infectum et Turni sortem miserantur iniquam.
すでに自分たちのために戦いからの休息と、事態の安全を望んでいた者たちが、今や武器を求め、同盟が取り消されることを祈り、トゥルヌスの不当な運命を憐れむ。
§12.244His aliud maius Iuturna adiungit et alto §12.245dat signum caelo, quo non praesentius ullum
これにユートゥルナは、別のさらに重大なものを付け加え、高い天から兆候を示す。
§12.246turbavit mentes Italas monstroque fefellit.
これ以上に強力にイタリア人の心を動揺させ、奇瑞によって欺いたものは他になかった。
§12.247Namque volans rubra fulvus Iovis ales in aethra §12.248litoreas agitabat aves turbamque sonantem
というのも、赤い天空を飛ぶ、ユピテルの黄褐色の鳥が、岸辺の鳥たちと、羽ばたく群れの騒がしい集団を追い回していたからである。
§12.249agminis aligeri, subito cum lapsus ad undas §12.250cycnum excellentem pedibus rapit improbus uncis.
羽ある軍勢の。 その時突然、波間へと舞い降りると、厚かましくも、抜きん出て美しい一羽の白鳥を、曲がった爪でひったくった。
§12.251Adrexere animos Itali, cunctaeque volucres §12.252convertunt clamore fugam, mirabile visu,
イタリア人たちは注視した。 そしてすべての鳥たちが、叫び声を上げて逃走から反転する。
§12.253aetheraque obscurant pennis hostemque per auras §12.254facta nube premunt, donec vi victus et ipso §12.255pondere defecit, praedamque ex unguibus ales §12.256proiecit fluvio penitusque in nubila fugit.
見るも驚くべきことに、羽で天空を暗くし、空中を逃げる敵を、雲となって追い詰める。 ついに力尽き、その獲物の重さ自体に耐えかねて鷲は降参し、獲物を爪から川へと投げ落とし、雲の彼方へと逃げ去った。
§12.257Tum vero augurium Rutuli clamore salutant §12.258expediuntque manus; primusque Tolumnius augur
その時、ルトゥリ人たちは歓声をもってこの予兆を歓迎し、戦いの支度をする。 まず占い師のトルムニウスが叫ぶ。
§12.259Hoc erat, hoc, votis, inquit, quod saepe petivi.
「これだ、これこそが、私が祈りの中でしばしば求めていたものだ」と彼は言った。
§12.260Adcipio adgnoscoque deos;
「私はこれを受け入れ、神々を認める。
me, me duce ferrum §12.261corripite, O miseri, quos improbus advena bello
私を、この私を指導者として、鉄の武器を執るのだ、哀れな者たちよ。
§12.262territat invalidas ut aves et litora vestra
あの無頼な余所者が、戦争によって汝らを弱い鳥たちのように脅かし、汝らの岸辺を力ずくで荒らしている。
§12.263vi populat: petet ille fugam penitusque profundo §12.264vela dabit.
彼は逃げ去り、深海の彼方へと帆を上げるだろう。
Vos unanimi densete catervas §12.265et regem vobis pugna defendite raptum.
汝らは心を一つにして隊列を密にし、戦いによって、奪われた汝らの王を守り抜け。
§12.266Dixit et adversos telum contorsit in hostis
」こう言って、彼は駆け出しながら、対峙する敵に向けて槍を投げつけた。
§12.267procurrens: sonitum dat stridula cornus et auras §12.268certa secat.
うなるミズキの槍が音を立て、正確に空を切り裂く。
Simul hoc, simul ingens clamor et omnes §12.269turbati cunei calefactaque corda tumultu.
これと同時に、巨大な叫び声が上がり、すべての隊列は動揺し、心は騒乱に熱くなった。
§12.270Hasta volans, ut forte novem pulcherrima fratrum §12.271corpora constiterant contra, quos fida crearat
飛ぶ槍は、たまたま向かい合って並んでいた、九人の最も美しい兄弟の身体の前に向かった。
§12.272una tot Arcadio coniunx Tyrrhena Gylippo, §12.273horum unum ad medium, teritur qua sutilis alvo §12.274balteus et laterum iuncturas fibula mordet §12.275egregium forma iuvenem et fulgentibus armis §12.276transadigit costas fulvaque effundit harena.
彼らは貞節な一人のティレニア人の妻が、アルカディア人ギリップスとの間に産んだ多くの兄弟だが、これらの一人の腹部に、縫い合わされた帯が擦れ、バックルが脇腹の接合部を噛み合わせている、まさにその中間を、姿美しく、輝く武具をまとった非凡な若者を、肋骨を貫き、彼を黄砂の上に倒した。
§12.277At fratres, animosa phalanx accensaque luctu, §12.278pars, gladios stringunt manibus, pars missile ferrum §12.279corripiunt caecique ruunt.
しかし、勇気ある軍勢であり、悲しみに燃え立つ兄弟たちは、一部の者は手にした剣を抜き、一部の者は投擲用の鉄を掴み、盲目的に突進する。
Quos agmina contra §12.280procurrunt Laurentum, hinc densi rursus inundant §12.281Troes Agyllinique et pictis Arcades armis:
彼らに向かって、ラウレンス人の軍勢が駆け出し、こちらからは再び密集したトロイア人、アギュッラ人、そして彩られた武具のアルカディア人が押し寄せる。
§12.282sic omnis amor unus habet decernere ferro.
このように、誰もが鉄によって決着をつけたいという一つの情熱に囚われていた。
§12.283Diripuere aras, it toto turbida caelo
彼らは祭壇を破壊した。
§12.284tempestas telorum ac ferreus ingruit imber,
空一面に投射兵器の嵐が吹き荒れ、鉄の雨が襲いかかる。
§12.285craterasque focosque ferunt.
彼らは大杯や火鉢を運び去る。
Fugit ipse Latinus §12.286pulsatos referens infecto foedere divos.
ラティヌス自身も、踏みにじられた神々を連れて、同盟を不成立のままにして逃げ去る。
§12.287Infrenant alii currus aut corpora saltu §12.288subiciunt in equos et strictis ensibus adsunt.
他の者たちは戦車に馬を繋ぎ、あるいは跳躍して馬の背にまたがり、剣を抜いて待ち構える。
§12.289Messapus regem regisque insigne gerentem, §12.290Tyrrhenum Aulesten, avidus confundere foedus, §12.291adverso proterret equo: ruit ille recedens
メッサープスは、王であり王の標章を身につけているティレニア人のアウレステースを、同盟を攪乱したいと熱望するあまり、対峙する馬で脅かす。
§12.292et miser oppositis a tergo involvitur aris §12.293in caput inque umeros.
アウレステースは後退しながら倒れ、哀れにも、背後に立ちふさがる祭壇にもつれ込む、頭から、そして肩から。
At fervidus advolat hasta §12.294Messapus teloque orantem multa trabali §12.295desuper altus equo graviter ferit atque ita fatur:
しかし、熱狂したメッサープスは槍を手に飛びかかり、多くのことを懇願している彼を、梁のような巨大な槍で、馬の上から高く見下ろして激しく突き刺し、このように言った。
§12.296Hoc habet, haec melior magnis data victima divis.
「これで終わりだ。 偉大な神々に捧げられた、より優れた犠牲獣だ。
§12.297Concurrunt Itali spoliantque calentia membra.
」イタリア人たちが駆け寄り、まだ温かい亡骸から武具を剥ぎ取る。
§12.298Obvius ambustum torrem Corynaeus ab ara §12.299corripit et venienti Ebuso plagamque ferenti §12.300occupat os flammis: olli ingens barba reluxit
立ちふさがったコリナエウスは、祭壇から燃えさしを掴み取り、向かってきて一撃を加えようとするエブススに先んじて、その顔に火を浴びせた。
§12.301nidoremque ambusta dedit.
彼の巨大な髭が燃え上がり、焦げ臭いにおいを放った。
Super ipse secutus §12.302caesariem laeva turbati corripit hostis §12.303inpressoque genu nitens terrae adplicat ipsum:
コリナエウス自身は、さらに追撃して、動揺した敵の髪を左手で掴み取り、膝を押し当てて踏ん張り、彼を地面に押しつけた。
§12.304sic rigido latus ense ferit.
こうして無情な剣でその脇腹を刺した。
Podalirius Alsum §12.305pastorem primaque acie per tela ruentem, §12.306ense sequens nudo superimminet: ille securi
ポダリリウスは、アルススが、羊飼いで、前線で武器をかいくぐって突進しているのを、裸の剣で追って上から襲いかかった。
§12.307adversi frontem mediam mentumque reducta §12.308disicit et sparso late rigat arma cruore.
だがアルススは、対峙する敵が引き絞って、その額の真ん中と顎を引き裂き、飛び散る鮮血で相手の武具を広く濡らした。
§12.309Olli dura quies oculos et ferreus urget
冷酷な安息が彼の目を圧し、鉄の眠りが襲う。
§12.310somnus, in aeternam conduntur lumina noctem.
彼の両眼は永遠の夜に閉じられる。
§12.311At pius Aeneas dextram tendebat inermem §12.312nudato capite atque suos clamore vocabat:
しかし、敬虔なアエネアースは、武器を持たない右手を伸ばし、兜を脱いだ頭で、大声で自軍の者たちを呼んでいた。
§12.313Quo ruitis? Quaeve ista repens discordia surgit?
「どこへ突進するのか? あるいは、この突然の不和は何なのか?
§12.314O cohibete iras! Ictum iam foedus et omnes §12.315compositae leges;
おお、怒りを抑えよ! 同盟はすでに結ばれ、すべての法は取り決められた。
mihi ius concurrere soli;
私だけが相まみえる権利がある。
§12.316me sinite atque auferte metus;
私に任せ、恐れを捨て去れ。
ego foedera faxo §12.317firma manu;
私が同盟を固くこの手で守り通す。
Turnum debent haec iam mihi sacra.
これら今やの聖なる儀式が、トゥルヌスを私に引き渡すはずだ。 」

語釈・文法注

  1. 12.243infectum — foedus(同盟)を修飾する形容詞(叙述的用法)として、precantur(彼らは祈る)の目的語となっている。同盟が「なされなかった状態に(無効に)なること」を求める彼らの切望を表す。
  2. 12.259Hoc erat... quod — quod(関係代名詞)節の先行詞が hoc であり、過去時制(erat)を用いることで「私が前々から待ち望んで求めていたものは、まさにこれであった(いま目の前にあるものだ)」という実現の確認と強調を示している。
  3. 12.270ut — 接続詞 ut が直説法過去完了(constiterant)を伴い、同時的な状況やその偶然性を説明する。ここでは槍が投射された時点における兄弟たちの配列状況を生き生きと描くのに機能している。
  4. 12.296Hoc habet — 剣闘士の試合において観客や勝者が叫んだ俗語的・慣用的な表現で、「命中だ」「あいつは食らったぞ」という意味。ここではアウレステースを仕留めたことに対するメッサープスの誇らしげな叫びを表現している。
  5. 12.316faxo — 古風な未来完了形(fecero に相当)で、強い決意や保証を示す。「私がしっかりと(同盟を)守り通してみせる」という確固たる意志を表すために、主節の動詞として機能している。

この箇所を引用する

ウェルギリウス, アエネイス §12.237-12.317. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:12.237-12.317

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。