§3.323in saltus utrumque gregem atque in pascua mittet, §3.324Luciferi primo cum sidere frigida rura
森林や牧草地へと両方の群れを送り出すとき、暁の明星が昇る最初の時間に、私たちは冷たい野へと急ごう。
§3.325carpamus, dum mane novum, dum gramina canent, §3.326et ros in tenera pecori gratissimus herba.
朝がまだ新しく、草が白く輝き、露が柔らかい草の上で家畜にとって最も快いものであるうちに。
§3.327Inde ubi quarta sitim caeli collegerit hora §3.328et cantu querulae rumpent arbusta cicadae, §3.329ad puteos aut alta greges ad stagna iubebo §3.330currentem ilignis potare canalibus undam;
その後、第四の時間が天の渇きを集め、哀れっぽく鳴く蝉たちがその歌で木々を裂くとき、私は群れに、井戸や深い池へと赴き、樫の木の樋を流れる水を飲むよう命じるだろう。
§3.331aestibus at mediis umbrosam exquirere vallem, §3.332sicubi magna Iovis antiquo robore quercus §3.333ingentis tendat ramos, aut sicubi nigrum §3.334ilicibus crebris sacra nemus accubet umbra;
しかし日中の暑さのなかでは、影の濃い谷を探し求めよ、どこかでユーピテルの大いなる、古い力を持つ樫の木が巨大な枝を広げている場所、あるいはどこかで鬱蒼とした常緑槲の聖なる森が、暗い影を落として横たわっている場所を。
§3.335tum tenuis dare rursus aquas et pascere rursus
それから、日没のころに再び澄んだ水を与え、再び草を食ませよ。
§3.336solis ad occasum, cum frigidus aera vesper §3.337temperat et saltus reficit iam roscida luna §3.338litoraque alcyonem resonant, acalanthida dumi.
そのとき、冷涼な夕暮れが空気を和らげ、今や露を帯びた月が森を生き返らせ、海岸にはカワセミの声が、茂みにはヒワの声が響き渡る。
§3.339Quid tibi pastores Libyae, quid pascua versu §3.340prosequar et raris habitata mapalia tectis?
私はなぜ詩のなかで、リビアの牧人たちやその牧草地、そしてまばらな屋根の住む簡素な小屋について語り続けねばならないのか。
§3.341Saepe diem noctemque et totum ex ordine mensem §3.342pascitur itque pecus longa in deserta sine ullis
しばしば、昼も夜も、そして丸一ヶ月にわたって続けて、群れは草を食み、いかなる宿営地もない広大な荒野を進む。
§3.343hospitiis: tantum campi iacet.
それほどに広大な平野が横たわっている。
Omnia secum §3.344armentarius Afer agit, tectumque laremque
アフリカの牛飼いは、自らのすべてを連れて行く。
§3.345armaque Amyclaeumque canem Cressamque pharetram;
家も、家庭の守り神も、武器も、アミュクライの猟犬も、クレータの矢筒も。
§3.346non secus ac patriis acer Romanus in armis §3.347iniusto sub fasce viam cum carpit et hosti §3.348ante expectatum positis stat in agmine castris.
それはちょうど、祖国の武具をまとった勇敢なローマ兵が、不当な重荷の下で道を進み、敵が予想する前に、列を整えて陣営を構えて立ちふさがるのと変わらない。
§3.349At non, qua Scythiae gentes Maeotiaque unda, §3.350turbidus et torquens flaventis Hister harenas, §3.351quaque redit medium Rhodope porrecta sub axem.
しかし、スキティアの諸部族が住み、マエオティス湖の波が寄せ、濁ったヒステル川が黄色い砂を巻き上げて流れる場所、そしてロドペ山脈が北極の下までまっすぐ伸びて戻る場所では、そうではない。
§3.352Illic clausa tenent stabulis armenta, neque ullae §3.353aut herbae campo apparent aut arbore frondes;
そこでは、群れは小屋の中に閉じ込められ、平原にはいかなる草も見えず、木には葉の一枚もない。
§3.354sed iacet aggeribus niveis informis et alto §3.355terra gelu late septemque adsurgit in ulnas.
ただ、大地は雪の小山と深い氷に広く覆われて不格好に横たわり、その高さは七エルに達する。
§3.356Semper hiemps, semper spirantes frigora cauri.
常に冬であり、常に冷気を吹き出す北西風が吹いている。
§3.357Tum Sol pallentis haud umquam discutit umbras, §3.358nec cum invectus equis altum petit aethera, nec cum §3.359praecipitem Oceani rubro lavit aequore currum.
そのとき、太陽が青白い影を追い払うことは決してない、馬に乗って高い天を目指すときも、オーケアノスの赤い海で、急降下する戦車を洗うときも。
§3.360Concrescunt subitae currenti in flumine crustae §3.361undaque iam tergo ferratos sustinet orbis,
流れる川にはたちまち氷の衣が固まり、今や水はその背に鉄の車輪を支える。
§3.362puppibus illa prius, patulis nunc hospita plaustris;
かつては船を迎え入れたその水が、今は広々とした荷車を迎え入れる。
§3.363aeraque dissiliunt vulgo vestesque rigescunt §3.364indutae caeduntque securibus umida vina §3.365et totae solidam in glaciem vertere lacunae §3.366stiriaque impexis induruit horrida barbis.
銅の器はいたるところで裂け、まとった衣服は凍りつき、人々は液体であったワインを斧で叩き切り、すべての池は頑丈な氷へと変わり、乱れた髭の上には、おぞましいつららが固まる。
§3.367Interea toto non setius aere ninguit:
その間も、変わらず空一面に雪が降り注ぐ。
§3.368intereunt pecudes, stant circumfusa pruinis §3.369corpora magna boum, confertoque agmine cervi §3.370torpent mole nova et summis vix cornibus extant.
家畜は死に絶え、牛たちの巨大な身体は霜に囲まれて立ちすくみ、鹿たちは群れをなして新たな積雪の重みの下で凍え、わずかに角の先だけが突き出ている。
§3.371Hos non immissis canibus, non cassibus ullis §3.372puniceaeve agitant pavidos formidine pennae,
人々は彼らを、放たれた猟犬でも、いかなる網でも、あるいは深紅の羽による恐怖で追うことはない。
§3.373sed frustra oppositum trudentis pectore montem §3.374comminus obtruncant ferro graviterque rudentis §3.375caedunt et magno laeti clamore reportant.
立ちふさがる雪の山を胸で押し分けようと無駄に抗う彼らを、間近から鉄器で突き殺し、悲痛に叫ぶ彼らを容赦なく切り倒し、大いなる歓声とともに喜んで持ち帰る。
§3.376Ipsi in defossis specubus secura sub alta §3.377otia agunt terra congestaque robora totasque §3.378advolvere focis ulmos ignique dedere.
彼ら自身は、深く掘られた洞窟のなか、大地の底深くで、安全で平穏な余暇を過ごし、積み上げられた樫の丸太や楡の巨木を暖炉へと転がし、火を放つ。
ここで彼らは夜を遊びに費やし、発酵酒や酸っぱいナナカマドの実で、喜んで葡萄の酒を模倣する。
§3.381Talis Hyperboreo septem subiecta trioni §3.382gens effrena virum Rhiphaeo tunditur euro §3.383et pecudum fulvis velatur corpora saetis.
このような者が、極北の北斗七星の下に位置し、リパイオス山の東風に打たれる、手に負えない人々の種族であり、彼らの身体は家畜の黄褐色の剛毛で覆われている。
もしお前が羊毛の生産を気にかけるなら、まず棘だらけの藪や、ゴボウやハマビシを遠ざけよ。
fuge pabula laeta;
豊かな牧草地を避けよ。
§3.386Continuoque greges villis lege mollibus albos.
そして最初から、柔らかい毛を持つ白い群れを選べ。
§3.387Illum autem, quamvis aries sit candidus ipse, §3.388nigra subest udo tantum cui lingua palato,
しかし、牡羊自身がいかに白かろうとも、湿った上顎の下にただ黒い舌を持っているならば、その羊は退けよ。
§3.389reice, ne maculis infuscet vellera pullis
生まれてくる子羊の毛を暗い斑点で汚さぬように。
§3.390nascentum, plenoque alium circumspice campo.
そして群れの満ちた平野から、別の羊を探し出せ。
§3.391Munere sic niveo lanae, si credere dignum est, §3.392Pan deus Arcadiae captam te, Luna, fefellit §3.393in nemora alta vocans;
このようにして、雪のような白い羊毛の贈り物によって、もし信じるに値するなら、アルカディアの神パンは、お前を捕らえて欺いたのだ、月よ、お前を深い森へと呼び寄せながら。
nec tu aspernata vocantem.
そしてお前は、呼ぶ彼を軽蔑しなかった。
§3.394At cui lactis amor, cytisum lotosque frequentis §3.395ipse manu salsasque ferat praesepibus herbas.
だが、乳を愛する者は、シティススや豊かなロートス、そして塩分を含んだ草を、自らの手で飼い葉桶に運ぶがよい。
§3.396Hinc et amant fluvios magis et magis ubera tendunt §3.397et salis occultum referunt in lacte saporem.
これによって、彼らは川をより好み、乳房をますます膨らませ、乳のなかにかすかな塩の味わいをもたらす。
§3.398Multi iam excretos prohibent a matribus haedos §3.399primaque ferratis praefigunt ora capistris.
多くの者は、今や乳離れした子山羊たちを母親から遠ざけ、最初からその口の先に鉄の突起がついた口輪をはめる。
quod iam tenebris et sole cadente, §3.402sub lucem exportant calathis adit oppida pastor;
今や暗闇となり太陽が沈むときに搾った乳は、夜明け前に籠に入れて持ち運ぶ(牧人は町へと赴く)。
§3.403aut parco sale contingunt hiemique reponunt.
あるいは、少量の塩を振りかけて冬のために蓄えておく。