§3.323in saltus utrumque gregem atque in pascua mittet, §3.324Luciferi primo cum sidere frigida rura §3.325carpamus, dum mane novum, dum gramina canent, §3.326et ros in tenera pecori gratissimus herba.
将两个羊群赶往林地与牧场,让我们在晨星初升之时奔向冰凉的田野,此时清晨尚新,草木皆白,嫩草上的甘露对牲畜而言最是怡人。
§3.327Inde ubi quarta sitim caeli collegerit hora §3.328et cantu querulae rumpent arbusta cicadae, §3.329ad puteos aut alta greges ad stagna iubebo §3.330currentem ilignis potare canalibus undam; §3.331aestibus at mediis umbrosam exquirere vallem, §3.332sicubi magna Iovis antiquo robore quercus §3.333ingentis tendat ramos, aut sicubi nigrum §3.334ilicibus crebris sacra nemus accubet umbra; §3.335tum tenuis dare rursus aquas et pascere rursus §3.336solis ad occasum, cum frigidus aera vesper §3.337temperat et saltus reficit iam roscida luna §3.338litoraque alcyonem resonant, acalanthida dumi.
随后,当第四个时辰聚集了天空的干渴,哀鸣的蝉儿用歌声打破树林的寂静之时,我将命令羊群前往井边或深潭,去饮用那流淌在橡木水槽中的泉水;但在正午的酷热中,则要寻找幽深的阴凉山谷,无论何处,只要有朱庇特的巍峨古橡伸展着巨大的枝桠,或是在何处,那因茂密的冬青橡而显得幽暗的神圣树林,正投下圣洁的阴影;然后在日落时分再次给它们清泉,并再次放牧,那时凉爽的黄昏使空气温和,如今带露的明月滋润着林地,海岸回响着翠鸟的歌声,灌木丛中鸣动着金翅雀的啼鸣。
§3.339Quid tibi pastores Libyae, quid pascua versu §3.340prosequar et raris habitata mapalia tectis?
我为何要在诗中向你诉说那利比亚的牧人,诉说他们的牧场,以及那散落居住着的简陋小屋?
§3.341Saepe diem noctemque et totum ex ordine mensem §3.342pascitur itque pecus longa in deserta sine ullis §3.343hospitiis: tantum campi iacet.
它们常常不分昼夜,甚至整整一个月连续不断地边吃边走,深入广阔而无处落脚的荒漠:大平原就是如此无边无际。
Omnia secum §3.344armentarius Afer agit, tectumque laremque §3.345armaque Amyclaeumque canem Cressamque pharetram; §3.346non secus ac patriis acer Romanus in armis §3.347iniusto sub fasce viam cum carpit et hosti §3.348ante expectatum positis stat in agmine castris.
非洲的牧人随身带走他的一切:他的棚屋、家神、武器,以及阿米克莱的猎犬和克里特的箭筒;正如身披祖国铠甲的英勇罗马士兵,在沉重而不公的负荷下行军,并在敌人预料之前,便已安营扎寨,整队迎敌。
§3.349At non, qua Scythiae gentes Maeotiaque unda, §3.350turbidus et torquens flaventis Hister harenas, §3.351quaque redit medium Rhodope porrecta sub axem.
然而,在斯基泰诸族聚居、马奥蒂斯波涛起伏之地,在浑浊的希斯特尔河翻滚着金黄沙粒的地方,以及罗多彼山脉直延至北极天枢之下折回的地方,情况全然不同。
§3.352Illic clausa tenent stabulis armenta, neque ullae §3.353aut herbae campo apparent aut arbore frondes; §3.354sed iacet aggeribus niveis informis et alto §3.355terra gelu late septemque adsurgit in ulnas.
那里的人们将牲畜锁在圈里,原野上见不到丝毫青草,树上也没有一片绿叶;唯有大雪堆积、坚冰深锁,大地一片荒凉无形,积雪足足升起有七肘之高。
§3.356Semper hiemps, semper spirantes frigora cauri.
永远是严冬,永远是呼啸着寒风的西北风。
§3.357Tum Sol pallentis haud umquam discutit umbras, §3.358nec cum invectus equis altum petit aethera, nec cum §3.359praecipitem Oceani rubro lavit aequore currum.
那时,太阳从未能驱散苍白的阴霾,无论当他驾着马车向着高天进发,还是当他在俄刻阿诺斯绯红的海波中清洗疾驰的战车。
§3.360Concrescunt subitae currenti in flumine crustae §3.361undaque iam tergo ferratos sustinet orbis, §3.362puppibus illa prius, patulis nunc hospita plaustris; §3.363aeraque dissiliunt vulgo vestesque rigescunt §3.364indutae caeduntque securibus umida vina §3.365et totae solidam in glaciem vertere lacunae §3.366stiriaque impexis induruit horrida barbis.
奔流的河水上突然凝结起冰壳,如今,水面在背上承受着铁箍的轮子—— 先前接纳着舟船,如今却款待着宽阔的货车;铜器普遍裂开,穿在身上的衣服变得僵硬,他们用斧头砍断流动的葡萄酒,所有的水潭都化为坚硬的冰块,乱蓬蓬的胡须上凝固了可怕的冰柱。
§3.367Interea toto non setius aere ninguit: §3.368intereunt pecudes, stant circumfusa pruinis §3.369corpora magna boum, confertoque agmine cervi §3.370torpent mole nova et summis vix cornibus extant.
与此同时,整个天空中依然大雪纷飞:牲畜成群死去,公牛庞大的身躯被冰霜环绕着伫立,成群的鹿在突如其来的重压下麻木僵硬,仅仅露出角尖。
§3.371Hos non immissis canibus, non cassibus ullis §3.372puniceaeve agitant pavidos formidine pennae, §3.373sed frustra oppositum trudentis pectore montem §3.374comminus obtruncant ferro graviterque rudentis §3.375caedunt et magno laeti clamore reportant.
人们并不放出猎犬,也不用任何网罗,或是深红羽毛的惊吓来驱赶它们;而是乘着它们徒劳地用胸膛推挤着挡路的雪山时,挺身上前用利刃将其斩杀,砍倒那沉重哀鸣的生灵,并在欢天喜地的喧嚣声中将猎物运回。
§3.376Ipsi in defossis specubus secura sub alta §3.377otia agunt terra congestaque robora totasque §3.378advolvere focis ulmos ignique dedere.
他们自己在深挖的洞穴里,在深邃的大地之下度过无忧无虑的闲暇,并将堆积的橡木与整棵的榆树滚向炉灶,付之一炬。
在这里,他们以游戏消磨长夜,并欢快地用发酵麦汁与酸沙棘果仿制着葡萄美酒。
§3.381Talis Hyperboreo septem subiecta trioni §3.382gens effrena virum Rhiphaeo tunditur euro §3.383et pecudum fulvis velatur corpora saetis.
这就是那屈服于极北之北斗七星下、遭受着里斐安山之东风摧折的狂野人类种族,他们的身体包裹在野兽黄褐色的刚毛之中。
§3.384Si tibi lanitium curae, primum aspera silva, §3.385lappaeque tribolique, absint; fuge pabula laeta; §3.386Continuoque greges villis lege mollibus albos.
若你关切着羊毛,首先应让带刺的林木、牛蒡和蒺藜远离;避开过于肥美的牧草;并从一开始便挑选长着柔软白毛的羊群。
§3.387Illum autem, quamvis aries sit candidus ipse, §3.388nigra subest udo tantum cui lingua palato, §3.389reice, ne maculis infuscet vellera pullis §3.390nascentum, plenoque alium circumspice campo.
至于那只公羊,即便它本身洁白无瑕,但若在它湿润的上腭下长着黑色的舌头,便要将它弃去,免得它以暗沉的斑点弄脏初生幼羊的毛皮,并在群羊遍野的平原上寻找另一只。
§3.391Munere sic niveo lanae, si credere dignum est, §3.392Pan deus Arcadiae captam te, Luna, fefellit §3.393in nemora alta vocans; nec tu aspernata vocantem.
凭着这如雪般洁白的羊毛厚礼——如果传说值得相信—— 阿卡迪亚的神明潘,诱捕并欺骗了你,月神啊,将你唤入幽深的森林;而你也没有轻视他的呼唤。
§3.394At cui lactis amor, cytisum lotosque frequentis §3.395ipse manu salsasque ferat praesepibus herbas.
然而渴望牛乳的人,应亲自用手将苜蓿与繁茂的莲木以及带盐分的草料带到圈舍中。
§3.396Hinc et amant fluvios magis et magis ubera tendunt §3.397et salis occultum referunt in lacte saporem.
由此它们既更加钟爱河流,也使乳房更加充盈,并在乳汁中带回隐约的盐味。