§2.386versibus incomptis ludunt risuque soluto §2.387oraque corticibus sumunt horrenda cavatis §2.388et te, Bacche, vocant per carmina laeta tibique §2.389oscilla ex alta suspendunt mollia pinu.
粗削りな詩句で彼らは遊び、解き放たれた笑いとともに、くり抜いた樹皮で作られた恐ろしい仮面を顔につけ、君を、バックスよ、喜びの歌で呼び、君のために高い松の木から、揺れ動く柔らかな小像を吊るす。
§2.390Hinc omnis largo pubescit vinea fetu, §2.391conplentur vallesque cavae saltusque profundi, §2.392et quocumque deus circum caput egit honestum.
これによって、すべての葡萄畑は豊かな実りで成熟し、窪んだ谷も深い森も満たされる、神がその威厳ある頭を巡らせたいかなる場所も。
§2.393Ergo rite suum Baccho dicemus honorem §2.394carminibus patriis lancesque et liba feremus §2.395et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram §2.396pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis.
それゆえ、私たちはバックスにふさわしい独自の誉れを祖先伝来の歌によって正しく讃え、大皿と祝餅を捧げ、角を引かれた神聖な山羊が祭壇の前に立ち、ハシバミの串で脂ぎった内臓を炙るであろう。
§2.397Est etiam ille labor curandis vitibus alter, §2.398cui numquam exhausti satis est: namque omne quot annis
また、葡萄の木の世話にはもう一つの労苦があり、それはいくら尽くしても十分ではない。
§2.399terque quaterque solum scindendum glebaque versis §2.400aeternum frangenda bidentibus, omne levandum §2.401fronde nemus.
なぜなら毎年、すべてにおいて、地を三度も四度も切り裂き、鍬を逆さにして絶えず土塊を砕き、すべての森の葉を払い落とさねばならないからだ。
Redit agricolis labor actus in orbem §2.402atque in se sua per vestigia volvitur annus.
農民の終わった労働は円を描いて戻り、一年は自らの足跡をたどって自らのうちへと巡る。
§2.403Ac iam olim, seras posuit cum vinea frondes, §2.404frigidus et silvis aquilo decussit honorem, §2.405iam tum acer curas venientem extendit in annum §2.406rusticus et curvo Saturni dente relictam §2.407persequitur vitem attondens fingitque putando.
そして、やがて葡萄畑がその遅い葉を落とし、冷たい北風が森からその美しさを振り落とした時、まさにその時、勤勉な農民は配慮を翌年へと伸ばし、サトゥルヌスの曲がった鎌をもって残された葡萄の木に付き従い、刈り込み剪定して形づくる。
§2.408Primus humum fodito, primus devecta cremato §2.409sarmenta et vallos primus sub tecta referto; §2.410postremus metito.
最初に土を掘る者となれ、最初に運び出された枝を燃やす者となれ、最初に杭を家の中へと戻す者となれ、最後に収穫する者となれ。
Bis vitibus ingruit umbra, §2.411bis segetem densis obducunt sentibus herbae;
二度、葡萄の木に日陰が襲いかかり、二度、雑草が密生した茨で実りを覆い隠す。
どちらの労働も過酷である。 大農地は称賛し、小さな畑を耕せ。
Nec non etiam aspera rusci §2.414vimina per silvam et ripis fluvialis arundo §2.415caeditur, incultique exercet cura salicti.
さらにまた、野生のナギイカダの粗い若枝が森の中で、また川岸の川葦が刈り取られ、手入れされていない柳の林の配慮が労働を課す。
§2.416Iam vinctae vites, iam falcem arbusta reponunt, §2.417iam canit effectos extremus vinitor antes:
今や葡萄の木は縛られ、今や樹木は鎌を片づけ、今や最後の葡萄作りが、整えられた畝の完成を歌う。
それでもなお、土は突つかれ、塵は動かされねばならず、すでに熟した葡萄にとっても天候は恐れられるべきである。
§2.420Contra non ulla est oleis cultura; neque illae
これに対して、オリーブにはいかなる栽培の手間もない。
§2.421procurvam exspectant falcem rastrosque tenacis, §2.422cum semel haeserunt arvis aurasque tulerunt;
それらは曲がった鎌や執拗なレーキを待ち望まない、一度しっかりと大地に根を張り、微風に耐えたならば。
§2.423ipsa satis tellus, cum dente recluditur unco, §2.424sufficit humorem et gravidas, cum vomere, fruges.
大地それ自体が、曲がった鍬で開かれるとき、十分に水分を供給し、さらに犁によって重い果実を実らせる。
§2.425Hoc pinguem et placitam Paci nutritor olivam.
このようにして、肥沃で平和に愛されるオリーブを育てよ。
§2.426Poma quoque, ut primum truncos sensere valentis §2.427et viris habuere suas, ad sidera raptim §2.428vi propria nituntur opisque haud indiga nostrae.
果樹もまた、ひとたび強靭な幹を感じ、自らの力を蓄えたならば、星々へと急速に自らの力で上り、我々の助けをまったく必要としない。
その間にも同様に、すべての森は実りで重くなり、手入れされていない鳥の住処は、血のように赤い実で赤く染まる。
§2.431Tondentur cytisi, taedas silva alta ministrat, §2.432pascunturque ignes nocturni et lumina fundunt.
クティススは刈られ、高い森は松明を供給し、夜の火は燃え盛り、光を放つ。
§2.433Et dubitant homines serere atque inpendere curam
それでも人間は植えることや配慮を払うことをためらうのだろうか。
§2.434quid maiora sequar?—salices humilesque genestae §2.435aut illae pecori frondem aut pastoribus umbram §2.436Sufficiunt saepemque satis et pabula melli—
なぜ私はより大きなものを追い求めるのか。 ――柳や低いエニシダは、家畜に葉を、あるいは羊飼いに日陰を十分に提供し、農地には垣根を、蜜には餌を提供する。
§2.437et iuvat undantem buxo spectare Cytorum §2.438naryciaeque picis lucos, iuvat arva videre §2.439non rastris, hominum non ulli obnoxia curae.
また、ツゲの木でうねるキュトルス山や、ナーリュクスの松脂の森を見ることは喜びであり、鍬や人間のいかなる配慮にも依存しない野原を見ることは喜びである。
§2.440Ipsae Caucasio steriles in vertice silvae, §2.441quas animosi Euri adsidue franguntque feruntque, §2.442dant alios aliae fetus, dant utile lignum §2.443navigiis pinus, domibus cedrumque cupressosque.
カウカソスの不毛な山頂の森それ自体も、荒々しい東風が絶えず叩き壊し、運び去るが、それぞれ異なる産物を生み出し、有用な木材を、船のためには松を、家のためには杉や糸杉を提供する。
§2.444Hinc radios trivere rotis, hinc tympana plaustris §2.445agricolae et pandas ratibus posuere carinas,
ここから農民たちは車輪のためにスポークを削り、ここから荷車のために車軸を、そして船のために曲がった竜骨を据えた。
§2.446viminibus salices fecundae, frondibus ulmi, §2.447at myrtus validis hastilibus et bona bello §2.448cornus, Ituraeos taxi torquentur in arcus.
柳は若枝に、楡は葉に富み、ミルトスは頑丈な槍の柄に、戦いに適したサンシュユ、そしてイチイの木はイトゥラエアの弓へと曲げられる。
滑らかなシナノキや旋盤で削られたツゲも、形を受け入れないことはなく、鋭い鉄器でくり抜かれる。
さらにまた、軽いハンノキは、ポー川に放たれ、急流に浮かんで泳ぐ。
nec non et apes examina condunt §2.453corticibusque cavis vitiosaeque ilicis alvo.
また、蜜蜂は群れをくり抜いた樹皮や、朽ちた柊の幹に隠す。
§2.454Quid memorandum aeque Baccheia dona tulerunt
これほど記憶に値するものを、バックスの贈り物はもたらしただろうか。
§2.455Bacchus et ad culpam causas dedit;
バックスは過ちへの原因すら与えた。
ille furentis §2.456centauros leto domuit, Rhoetumque Pholumque §2.457et magno Hylaeum Lapithis cratere minantem.
彼は狂乱したケンタウロスたちを死によって征服した。 ロイトゥスやポルス、そしてラピタイ人に対し巨大な大杯で脅しをかけたヒュライオスを。