§2.386versibus incomptis ludunt risuque soluto §2.387oraque corticibus sumunt horrenda cavatis §2.388et te, Bacche, vocant per carmina laeta tibique §2.389oscilla ex alta suspendunt mollia pinu.
他们用粗糙的诗句尽情玩耍,伴随着放肆的笑声,戴上用挖空的树皮制成的可怕面具,他们在欢乐的歌声中呼唤你,巴克斯,并为你从高耸的松树上悬挂起摇曳的柔软小像。
§2.390Hinc omnis largo pubescit vinea fetu, §2.391conplentur vallesque cavae saltusque profundi, §2.392et quocumque deus circum caput egit honestum.
由此,整片葡萄园因丰沛的产物而成熟,凹陷的山谷和深邃的林间空地皆被填满,以及神明转动他那俊美头颅的每一个角落。
§2.393Ergo rite suum Baccho dicemus honorem §2.394carminibus patriis lancesque et liba feremus §2.395et ductus cornu stabit sacer hircus ad aram §2.396pinguiaque in veribus torrebimus exta colurnis.
因此,我们将用祖传的诗歌,如理如法地颂扬巴克斯应得的荣耀,并献上大盘与祭饼,被牵着角的神圣山羊将立于祭坛前,我们将在榛木制成的烤叉上炙烤肥美的内脏。
§2.397Est etiam ille labor curandis vitibus alter, §2.398cui numquam exhausti satis est: namque omne quot annis §2.399terque quaterque solum scindendum glebaque versis §2.400aeternum frangenda bidentibus, omne levandum §2.401fronde nemus.
照料葡萄藤还有另一项劳作,对此永远没有尽头:因为每年必须将所有的土地犁开三到四次,并且必须用反转的二齿耙不停地打碎泥块,必须将整片林木剥去叶片以使其透光。
Redit agricolis labor actus in orbem §2.402atque in se sua per vestigia volvitur annus.
农人已完成的劳动循环往复,岁月沿着自身的足迹回归自身。
§2.403Ac iam olim, seras posuit cum vinea frondes, §2.404frigidus et silvis aquilo decussit honorem, §2.405iam tum acer curas venientem extendit in annum §2.406rusticus et curvo Saturni dente relictam §2.407persequitur vitem attondens fingitque putando.
甚至早在此时,当葡萄园落尽最后的迟叶,寒冷的北风已将树林的华丽叶子摇落,那时,勤劳的农人已将心思延伸至来年,他拿着萨图尔努斯弯曲的镰刀,追治那光秃的葡萄藤,对其进行修剪和定型。
§2.408Primus humum fodito, primus devecta cremato §2.409sarmenta et vallos primus sub tecta referto; §2.410postremus metito.
要第一个去掘地,第一个去烧掉运走的枝条,第一个将支柱收回屋下;但要最后一个去收获。
Bis vitibus ingruit umbra, §2.411bis segetem densis obducunt sentibus herbae; §2.412durus uterque labor: laudato ingentia rura, §2.413exiguum colito.
阴影曾两次侵袭葡萄藤,杂草也两次用密集的荆棘掩盖庄稼;两者皆是艰苦的劳作:去赞美广阔的庄园吧,但要耕作小块的土地。
Nec non etiam aspera rusci §2.414vimina per silvam et ripis fluvialis arundo §2.415caeditur, incultique exercet cura salicti.
此外,还需在森林中采伐粗糙的假叶树嫩条,并在河岸砍伐川芦,照料未开垦的柳林之劳作也让人不得闲。
§2.416Iam vinctae vites, iam falcem arbusta reponunt, §2.417iam canit effectos extremus vinitor antes: §2.418sollicitanda tamen tellus pulvisque movendus §2.419et iam maturis metuendus Iuppiter uvis.
如今葡萄藤已被系紧,林木已放下镰刀,如今最后的葡萄园主正歌唱着他已完成的垄沟:然而土地仍须翻整,尘土仍须拨动,即使对已经成熟的葡萄,也仍需畏惧天帝。
§2.420Contra non ulla est oleis cultura; neque illae §2.421procurvam exspectant falcem rastrosque tenacis, §2.422cum semel haeserunt arvis aurasque tulerunt; §2.423ipsa satis tellus, cum dente recluditur unco, §2.424sufficit humorem et gravidas, cum vomere, fruges.
相反,橄榄不需要任何特殊的栽培;它们并不期待弯曲的镰刀或坚固的耙子,一旦它们在田野中扎根并能承受微风;大地本身在被弯曲的齿耙掘开时,便提供了充足的水分,并在犁头下奉献沉甸甸的果实。
§2.425Hoc pinguem et placitam Paci nutritor olivam.
因此,去培育这肥美而受和平女神喜爱的橄榄吧。
§2.426Poma quoque, ut primum truncos sensere valentis §2.427et viris habuere suas, ad sidera raptim §2.428vi propria nituntur opisque haud indiga nostrae.
果树也是如此,一旦它们感受到强壮的树干并获得了自身的力量,便凭着自己的力量向天空攀升,丝毫不依赖我们的帮助。
与此同时,整片森林同样因果实而变得沉甸甸,未经开垦的鸟类栖息地因血红色的浆果而泛红。
§2.431Tondentur cytisi, taedas silva alta ministrat, §2.432pascunturque ignes nocturni et lumina fundunt.
苜蓿被收割,高耸的森林提供火把,夜间的篝火得以燃烧并洒下光芒。
§2.433Et dubitant homines serere atque inpendere curam
难道人类还会犹豫去种植并付出心血吗?
§2.434quid maiora sequar?—salices humilesque genestae
我何必追求更宏大的事物?
§2.435aut illae pecori frondem aut pastoribus umbram §2.436Sufficiunt saepemque satis et pabula melli—
柳树和低矮的金雀花,它们即使不能提供更多,也能为牲畜提供叶片,或为牧人提供绿荫,并能为庄稼做围栏,为蜜蜂提供食粮。
§2.437et iuvat undantem buxo spectare Cytorum §2.438naryciaeque picis lucos, iuvat arva videre §2.439non rastris, hominum non ulli obnoxia curae.
看着因黄杨木而起伏的席托鲁斯山,以及纳里西亚松脂的森林,是件令人愉悦的事;看到那些无需耙地、不受人任何照料的田野,也是件令人愉悦的事。
§2.440Ipsae Caucasio steriles in vertice silvae, §2.441quas animosi Euri adsidue franguntque feruntque, §2.442dant alios aliae fetus, dant utile lignum §2.443navigiis pinus, domibus cedrumque cupressosque.
即使是高加索山顶上那些不毛的森林,强劲的东风不断地摧折并卷走它们,它们也各自提供不同的产物,提供有用的木材:制造舟船的松木,以及建造房屋的雪松与柏木。
§2.444Hinc radios trivere rotis, hinc tympana plaustris §2.445agricolae et pandas ratibus posuere carinas,
农人由此削制车轮的辐条,由此制作货车的轱辘,并为船只奠定弯曲的龙骨。
§2.446viminibus salices fecundae, frondibus ulmi, §2.447at myrtus validis hastilibus et bona bello §2.448cornus, Ituraeos taxi torquentur in arcus.
柳树富于嫩条,榆树富于绿叶,而桃金娘长于坚固的枪柄,山茱萸有益于战争;紫树则被弯曲成伊图里亚的强弓。
即使是光滑的椴木或经车床打磨的黄杨木,亦非不能接受造型,并由锋利的铁器雕空。
§2.451Nec non et torrentem undam levis innatat alnus, §2.452missa Pado; nec non et apes examina condunt §2.453corticibusque cavis vitiosaeque ilicis alvo.
此外,轻便的赤杨同样能漂浮在湍急的水流之上,被投入波河之中;此外,蜜蜂也将蜂群隐藏在空洞的树皮与朽烂的冬青栎树腹之中。
§2.454Quid memorandum aeque Baccheia dona tulerunt
巴克斯的赏赐曾带来过什么同样值得铭记的事物吗?
§2.455Bacchus et ad culpam causas dedit; ille furentis §2.456centauros leto domuit, Rhoetumque Pholumque §2.457et magno Hylaeum Lapithis cratere minantem.
巴克斯甚至给犯罪提供了由头;他用死亡降伏了狂暴的半人马——勒托斯、波洛斯,以及用巨大的酒瓮威胁拉皮泰人的希莱乌斯。
§2.458O fortunatos nimium, sua si bona norint, §2.459agricolas! quibus ipsa procul discordibus armis
啊,极其幸福的农人们哪,如果他们能知晓自己的福祉!
§2.460fundit humo facilem victum iustissima tellus.
远离了冲突的武器,最公正的大地自愿从泥土中为他们倾注出轻易获得的食粮。