Humanitext Reader

サッルスティウス · 歴史 §Pomp.1-Pomp.10

元老院への支援要請と警告を行うポンペイウスの書簡

6 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

ポンペイウスが元老院に対し、自分たちの軍隊が極度の困窮と飢餓に陥っていることを不当に訴え、即時の支援がなければ戦争がイタリア本土へと波及すると警告する。

§Pomp.1'Si advorsus vos patriamque et deos penatis tot labores et pericula suscepissem, quotiens a prima adulescentia ductu meo scelestissumi hostes fusi et vobis salus quaesita est, nihil amplius in absentem me statuissetis, quam adhuc agitis, patres conscripti, quem contra aetatem proiectum ad bellum saevissumum cum exercitu optume merito, quantum est in vobis, fame, miserruma omnium morte, confecistis.
「もし私があなたがたや祖国、そして守護神たちに反して、私の指揮のもとで最悪の敵が敗走させられ、あなたがたに安全がもたらされたのと同数の多くの労苦と危険を引き受けていたとしたら、元老院議員諸君、あなたがたは、不在の私に対して、現在行っている以上のいかなる決定も下さなかったでしょう。 あなたがたは、年齢に反して極めて過酷な戦争へと投げ出されたこの私を、最も功績のある軍隊とともに、あなたがたの及ぶ限り、すべての中で最も悲惨な死である飢えによって滅ぼし尽くしたのです。
§Pomp.2hacine spe populus Romanus liberos suos ad bellum misit? haec sunt praemia pro volneribus et totiens ob rem publicam fuso sanguine? fessus scribundo mittundoque legatos omnis opes et spes privatas meas consumpsi, quom interim a vobis per triennium vix annuos sumptus datus est.
ローマの人々は、このような期待を抱いて自らの子供たちを戦争に送り出したのでしょうか。 これらが、傷を負い、国家のために幾度も血を流したことに対する報酬なのですか。 手紙を書き、使節を送ることに疲れ果て、私は私的な財産と希望のすべてを使い果たしました。 その間、あなたがたからは3年間にわたって、かろうじて1年分の費用しか与えられなかったというのに。
§Pomp.3per deos inmortalis, utrum censetis me vicem aerari praestare an exercitum sine frumento et stipendio habere posse?
不死なる神々に誓って、あなたがたは私が国庫の代わりを務められるとお考えなのか、それとも食糧も給与もない軍隊を維持できるとお考えなのでしょうか。
§Pomp.4Equidem fateor me ad hoc bellum maiore studio quam consilio profectum, quippe qui nomine modo imperi a vobis accepto diebus quadraginta exercitum paravi hostisque in cervicibus iam Italiae agentis ab Alpibus in Hispaniam submovi.
確かに私は、思慮よりも熱意を大きくしてこの戦争に出発したことを認めます。 命令権の名だけをあなたがたから受け取るやいなや、40日のうちに軍隊を整え、すでにイタリアの首筋に迫っていた敵をアルプスからヒスパニアへと退けたのですから。
per eas iter aliud atque Hannibal, nobis opportunius, patefeci.
それらを通って、ハンニバルとは異なる、我々にとってより好都合な別の道を切り開きました。
§Pomp.5recepi Galliam, Pyrenaeum, Lacetaniam, Indigetis et primum impetum Sertori victoris novis militibus et multo paucioribus sustinui hiememque castris inter saevissumos hostis, non per oppida neque ex ambitione mea egi.
ガリア、ピレネー、ラケタニア、インディゲテースを奪還し、勝ち誇るセルトリウスの最初の猛攻を、新兵たちと、はるかに少数の兵力で持ちこたえ、冬を、町々の中ではなく、また自らの野心からではなく、極めて過酷な敵の中にある陣営の中で過ごしました。
§Pomp.6quid deinde proelia aut expeditiones hibernas, oppida excisa aut recepta enumerem? quando res plus valet quam verba.
その後、なぜ戦闘や冬の遠征、破壊された、あるいは奪還された町々を数え上げる必要があるでしょうか。 事実が言葉よりも重みを持っているのですから。
castra hostium apud Sucronem capta et proelium apud flumen Durium et dux hostium C. Herennius cum urbe Valentia et exercitu deleti satis clara vobis sunt.
スクローでの敵陣の奪取、ドゥリウス川付近での戦闘、そして敵の将軍ガイウス・ヘレンニウスがウァレンティアの町および軍隊とともに壊滅させられたことは、あなたがたにも十分に明らかです。
pro quis, o grati patres, egestatem et famem redditis.
これらに対して、おお、感謝を知る元老院議員諸君、あなたがたは困窮と飢えを返しているのです。
§Pomp.7Itaque meo et hostium exercitui par condicio est;
したがって、私と敵の軍隊の状況は同じです。
namque stipendium neutri datur, victor uterque in Italiam venire potest.
というのも、どちらにも給与は支払われず、どちらの勝者もイタリアに来ることができるからです。
§Pomp.8quod ego vos moneo quaesoque ut animadvortatis neu cogatis necessitatibus privatim mihi consulere.
このことについて、私はあなたがたに警告し、注意を払うよう、また窮状によって私的に自らのために処置を講じるよう強制しないよう懇願します。
§Pomp.9Hispaniam citeriorem, quae non ab hostibus tenetur, nos aut Sertorius ad internecionem vastavimus, praeter maritumas civitatis: ultro nobis sumptui onerique sunt.
敵によって占領されていない近ヒスパニアを、沿岸の都市を除いて、我々か、あるいはセルトリウスが根絶やしにするほどに荒廃させました。 それらの都市はそれ自体、我々にとって費用と重荷になっています。
Gallia superiore anno Metelli exercitum stipendio frumentoque aluit et nunc malis fructibus ipsa vix agitat.
ガリアは昨年、メテッルスの軍隊に給与と食糧を供給して養いましたが、今や不作のために、それ自体がやっとのことで生き延びています。
ego non rem familiarem modo, verum etiam fidem consumpsi.
私は私財だけでなく、信用をも使い果たしました。
§Pomp.10reliqui vos estis: qui nisi subvenitis, invito et praedicente me exercitus hinc et cum eo omne bellum Hispaniae in Italiam transgredientur.
あとはあなたがたが残るのみです。 あなたがたがもし援助しなければ、私が望まないままに、また事前に警告した上で、軍隊はここから、そしてそれとともにヒスパニアの戦争すべてがイタリアへと移動することになるでしょう。
'

語釈・文法注

  1. Pomp.1Si advorsus vos... nihil amplius in absentem me statuissetis, quam adhuc agitis — 反実仮想過去の条件文(suscepissem / statuissetis)の中に、現実の事実を示す直説法現在(adhuc agitis)が比較節(quam)として挿入されている。これにより、「もし私が国家に反逆していたとしても、現在あなたがたが実際に行っている以上のひどい処分を不在の私に下すことはできなかっただろう」という、強烈な皮肉が表現されている。
  2. Pomp.1quem contra aetatem proiectum... confecistis — 関係代名詞 quem は前文の me を受けており、主動詞 confecistis(あなたがたは滅ぼした)の直接目的語である。その間には、対格分詞 proiectum や副詞句 contra aetatem、挿入句 quantum est in vobis(あなたがたの及ぶ限り)、手段の奪格 fame が長大に挟まれており、構文の骨格は quem... confecistis(あなたがたは私を滅ぼした)となる。
  3. Pomp.4quippe qui nomine modo imperi a vobis accepto... paravi... submovi — 原因・理由を強調する quippe qui の後ろに、古典期で一般的な接続法ではなく、直説法完了(paravi, submovi)が用いられている。これはサルスティウスの文体における古風な表現への嗜好を示しており、客観的な事実としての強固な自己主張を響かせている。
  4. Pomp.8quod ego vos moneo quaesoque ut animadvortatis — 文頭の quod は、先行文全体の内容、あるいは「このことについて」を指す関係代名詞の連結用法(あるいは限定の対格)である。moneo および quaeso は、接続詞 ut を伴う意志名詞節(ut animadvortatis neu cogatis)を目的語として従える。
  5. Pomp.10invito et praedicente me — 奪格絶対構文(ablative absolute)。代名詞 me に対して形容詞 invito(望まない)と現在分詞 praedicente(事前に警告している)が並列に修飾しており、「私が望まないままに、かつ事前に警告している中で」という意味を表す。

この箇所を引用する

サッルスティウス, 歴史 §Pomp.1-Pomp.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Pomp.1-Pomp.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。