§Cott.1'Quirites, multa mihi pericula domi militiaeque, multa advorsa fuere, quorum alia toleravi, partim reppuli deorum auxiliis et virtute mea;
「クィリテスの皆さん、私には国内外で多くの危険、多くの逆境がありました。 そのあるものは私は耐え忍び、あるものは神々の助けと私自身の徳によって退けました。
in quis omnibus numquam animus negotio defuit neque decretis labos;
それらすべての状況において、私の心がなすべき仕事に欠けることはなく、決定への努力が欠けることもありませんでした。
malae secundaeque res opes, non ingenium mihi mutabant.
逆境も順境も、私の資産は変えましたが、私の精神を変えることはありませんでした。
§Cott.2at contra in his miseriis cuncta me cum fortuna deseruere.
しかしこれに反して、現在のこの惨状においては、すべてのものが、幸運とともに私を見捨ててしまいました。
praeterea senectus, per se gravis, curam duplicat, quoi misero acta iam aetate ne mortem quidem honestam sperare licet.
その上、それ自体で重荷である老齢が私の心配を倍増させています。 哀れな私にとって、すでに生涯が過ぎ去った今、名誉ある死すら望むことが許されないからです。
§Cott.3nam si parricida vostri sum et bis genitus hic deos penatis meos patriamque et summum imperium vilia habeo, quis mihi vivo cruciatus satis est aut quae poena mortuo? quin omnia memorata apud inferos supplicia scelere meo vici.
というのも、もし私があなたがたの国家の破壊者であり、ここで二度生まれ、私の守護神たちや祖国、そして最高権力を卑しいものとみなしているのだとしたら、生きている私にいかなる拷問が十分であり、死んだ私にいかなる刑罰が十分でしょうか。 いやそれどころか、私は冥界で語られるあらゆる刑罰を、己の罪によって凌駕してしまいました。
§Cott.4A prima adulescentia in ore vostro privatus et in magistratibus egi: qui lingua, qui consilio meo, qui pecunia voluere, usi sunt;
若い頃からずっと、私は一市民としても、また政務官職にあっても、あなたがたの目の前で活動してきました。 私の言葉を、私の助言を、私の資金を望んだ者たちは、それらを利用しました。
neque ego callidam facundiam neque ingenium ad male faciundum exercui: avidissumus privatae gratiae maxumas inimicitias pro re publica suscepi;
そして私は、悪事を働くためにずる賢い弁舌や才能を鍛えたことはありません。 個人の好意を誰よりも強く望みながらも、国家のために最大の敵対関係を引き受けました。
quis victus cum illa simul, quom egens alienae opis plura mala expectarem, vos, Quirites, rursus mihi patriam deosque penatis cum ingenti dignitate dedistis.
それらに敗れ、国家と同時に追放され、他人の援助を必要としてさらなる災厄を予期していたとき、クィリテスの皆さん、あなたがたは私に祖国と守護神たちを、大いなる尊厳とともに再び与えてくださったのです。
§Cott.5pro quibus beneficiis vix satis gratus videar, si singulis animam quam nequeo concesserim.
これらの恩恵に対して、もし私があなたがた一人一人に、捧げることのできない私の命を捧げたとしても、十分に感謝しているとは見なされ得ないでしょう。
nam vita et mors iura naturae sunt: ut sine dedecore cum civibus fama et fortunis integer agas, id dono datur atque accipitur.
なぜなら、生と死は自然の法ですが、名誉を汚されることなく、市民たちとともに、名声と財産を損なわずに生きることは、贈り物として与えられ、受け取られるものだからです。
§Cott.6Consules nos fecistis, Quirites, domi bellique impeditissuma re publica.
クィリテスの皆さん、あなたがたは国家が国内外で極めて困難な状況にあるときに、私たちを執政官に選出しました。
namque imperatores Hispaniae stipendium milites arma frumentum poscunt, et id res cogit, quoniam defectione sociorum et Sertori per montis fuga neque manu certare possunt neque utilia parare.
というのも、ヒスパニアの将軍たちは給与、兵士、武器、兵糧を要求しており、事態がそれを強いているのです。 同盟者の反乱と、セルトリウスの山中への逃亡のために、彼らは武力で戦うことも、必要な物資を調達することもできないからです。
§Cott.7exercitus in Asia Ciliciaque ob nimias opes Mithridatis aluntur, Macedonia plena hostium est nec minus Italiae marituma et provinciarum, quom interim vectigalia parva et bellis incerta vix partem sumptuum sustinent: ita classe, quae commeatus tuebatur, minore quam antea navigamus.
アジアとキリキアの軍隊は、ミトリダテスの過剰な戦力のために維持されており、マケドニアは敵で満ちており、イタリアおよび諸属州の沿岸部も同様に敵に満ちています。 その間、少額で戦争のために不確実な税収は、費用のほんの一部を支えるのがやっとです。 こうして、補給路を守っていた艦隊は、以前よりも小規模なもので私たちは航海しているのです。
§Cott.8haec si dolo aut socordia nostra contracta sunt, agite, ut monet ira, supplicium sumite: sin fortuna communis asperior est, quare indigna vobis nobisque et re publica incipitis?
もしこれらの事態が、私たちの悪意や怠惰によって引き起こされたものであるなら、さあ、怒りが促すままに、処罰を下すがよい。 しかし、もし共通の運命がより過酷なものであるなら、なぜあなたがた自身、私たち、そして国家にふさわしくない行動を始めるのですか。
§Cott.9Atque ego, quoius aetati mors propior est, non deprecor, si quid ea vobis incommodi demitur;
そして、死が年齢的により近づいている私は、もしそれによってあなたがたの不都合がいくらかでも取り除かれるのであれば、決して拒みはしません。
neque mox ingenio corporis honestius quam pro vostra salute finem vitae fecerim.
また、肉体の性質によって間もなく訪れる死よりも、あなたがたの安全のために命を終えることほど名誉なことはないでしょう。
§Cott.10adsum en C. Cotta consul, facio quod saepe maiores asperis bellis fecere: voveo dedoque me pro re publica.
見よ、執政官ガイウス・コッタがここにいる。 私は、先祖たちが過酷な戦争においてしばしば行ってきたことを行う。 国家のために私自身を誓い、捧げるのである。
§Cott.11quam deinde quoi mandetis, circumspicite;
その後で、それを誰に委ねるべきか、周りを見渡してよく考えるがよい。
nam talem honorem bonus nemo volet, quom fortunae et maris et belli ab aliis acti ratio reddunda aut turpiter moriundum sit.
なぜなら、他人が行った戦争や海の運命の説明責任を果たすか、さもなければ不名誉に死ぬかしなければならないときに、善良な者は誰もこのような官職を望まないだろうからである。
§Cott.12tantummodo in animis habetote non me ob scelus aut avaritiam caesum, sed volentem pro maxumis beneficiis animam dono dedisse.
ただ、私が犯罪や貪欲さのために倒されたのではなく、最大の恩恵に対して、自ら進んで贈り物として命を捧げたのだということを、心に留めておいてほしい。
§Cott.13per vos, Quirites, et gloriam maiorum, tolerate advorsa et consulite rei publicae.
クィリテスの皆さん、あなたがた自身と先祖たちの栄光にかけて、逆境に耐え、国家のために計らってほしい。
§Cott.14multa cura summo imperio inest, multi ingentes labores, quos nequiquam abnuitis et pacis opulentiam quaeritis, quom omnes provinciae regna, maria terraeque aspera aut fessa bellis sint.
最高権力には多くの心労があり、多くの多大な苦労がある。 あなたがたはそれらを無駄に拒み、平和の豊かさを求めているが、その間、すべての属州、王国、海も陸も、過酷な状況にあるか、戦争に疲れ果てているのである。
'
」