Humanitext Reader

サッルスティウス · 歴史 §Macr.1-Macr.13

自由と護民官の権利回復を訴えるマケルの演説

7 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

護民官リキニウス・マケルがローマ市民に対し、貴族による寡頭支配を糾弾し、先祖伝来の護民官の権利と自由を回復するために一致団結して闘うよう促す。

§Macr.1'Si, Quirites, parum existumaretis, quid inter ius a maioribus relictum vobis et hoc a Sulla paratum servitium interesset, multis mihi disserundum fuit docendique, quas ob iniurias et quotiens a patribus armata plebes secessisset utique vindices paravisset omnis iuris sui tribunos plebis.
「市民諸君、もしあなたがたが、先祖から残された権利と、スッラによって用意されたこの奴隷状態との間にいかなる違いがあるかを十分に理解していなかったとしたら、私は多大なる議論をなし、いかなる不義のために、そして何回、武装した平民が貴族たちから離脱し、自らのあらゆる権利の擁護者として護民官を擁立したかを、あなたがたに教えなければならなかったでしょう。
§Macr.2nunc hortari modo reliquom est et ire primum via, qua capessundam arbitror libertatem.
今や、ただ励ますこと、そして自由を獲得すべきだと私が考える道をまず進むことが、残されているのみです。
§Macr.3neque me praeterit, quantas opes nobilitatis solus inpotens inani specie magistratus pellere dominatione incipiam, quantoque tutius factio noxiorum agat quam soli innocentes.
そして、一人の無力な者が、中身のない外見だけの政務官職にあって、いかに強大な貴族の勢力を支配から追い払い始めようとしているか、また、罪ある者たちの徒党が、孤立した無辜の者たちよりも、いかに安全に行動しているかは、私にもよく分かっています。
§Macr.4sed praeter spem bonam ex vobis, quae metum vicit, statui certaminis advorsa pro libertate potiora esse forti viro quam omnino non certavisse.
しかし、恐怖に打ち勝った、あなたがたに対する良き希望のほかに、私は、自由のための闘争における逆境のほうが、勇敢な男にとっては全く闘わなかったことよりも好ましいと判断したのです。
§Macr.5Quamquam omnes alii creati pro iure vostro vim cunctam et imperia sua gratia aut spe aut praemiis in vos convortere meliusque habent mercede delinquere quam gratis recte facere.
もっとも、あなたがたの権利のために選出された他のすべての者たちは、自らのあらゆる力と命令権を、好意や希望や報酬によってあなたがたに対して向け、無報酬で正しく行うことよりも、報酬を得て悪事を行うことをより好んではいますが。
§Macr.6itaque omnes concessere iam in paucorum dominationem, qui per militare nomen aerarium exercitus regna provincias occupavere et arcem habent ex spoliis vostris, quom interim more pecorum vos multitudo singulis habendos fruendosque praebetis, exuti omnibus, quae maiores reliquere;
それゆえ、すべての者が今や少数の者の支配に屈してしまいました。 彼らは軍事的な名声を盾に、国庫、軍隊、王国、属州を占拠し、あなたがたの略奪品から自らの砦を築いています。 その間、あなたがた群衆は、家畜の群れのように、一人一人の所有物となり貪られるがままに身を任せ、先祖が残してくれたすべてのものを剥ぎ取られています。
nisi quia vobismet ipsi per suffragia, ut praesides olim, nunc dominos destinatis.
ただし、あなたがた自身が投票によって、かつては守護者であった者を、今や支配者として指名していることを除いては。
§Macr.7itaque concessere illuc omnes, at mox, si vostra receperitis, ad vos plerique.
それゆえ、彼らはすべてそちらへと去ってしまいましたが、まもなく、もしあなたがたが自らのものを取り戻すなら、その大部分があなたがたの方へと戻ってくるでしょう。
raris enim animus est ad ea, quae placent, defendunda, ceteri validiorum sunt.
というのも、自分が好むものを擁護する勇気を持つ者は稀であり、他の者たちはより強い者たちになびくものだからです。
§Macr.8An dubium habetis, num officere quid vobis uno animo pergentibus possit, quos languidos socordesque pertimuere? nisi forte C. Cotta, ex factione media consul, aliter quam metu iura quaedam tribunis plebis restituit.
それともあなたがたは、一つの心となって進むあなたがたに対して、何かが障害となり得るかについて疑いを持っているのでしょうか。 (彼らは)あなたがたが無気力で怠惰であった時でさえ、あなたがたを恐れたというのに。 あるいは、あの派閥のただ中にいた執政官ガイウス・コッタが、恐怖以外の理由で、護民官たちに特定の権利を返還したとでもいうのでしょうか。
et quamquam L. Sicinius primus de potestate tribunicia loqui ausus mussantibus vobis circumventus erat, tamen prius illi invidiam metuere, quam vos iniuriae pertaesum est.
そして、ルキウス・シキニウスが最初に護民官の権能について発言することを敢えて試みた際、あなたがたが囁き合っている間に彼は罠に嵌められたのですが、それでも、彼らはあなたがたが不義に嫌気がさすよりも前に、憎悪を恐れたのです。
quod ego nequeo satis mirari, Quirites;
このことを、市民諸君、私は十分に不思議に思わずにはいられない。
nam spem frustra fuisse intellexistis.
なぜなら、あなたがたは希望が虚しいものであったことを知ったのだから。
§Macr.9Sulla mortuo, qui scelestum inposuerat servitium, finem mali credebatis: ortus est longe saevior Catulus.
スッラが死に、犯罪的な奴隷状態を課した者がいなくなったとき、あなたがたは災いの終わりを信じていました。 しかし、はるかに残忍なカトゥルスが現れました。
§Macr.10tumultus intercessit Bruto et Mamerco consulibus.
ブルトゥスとマメルクスが執政官のとき、騒乱が生じました。
dein C. Curio ad exitium usque insontis tribuni dominatus est.
その後、ガイウス・クリオは、無実の護民官を破滅に至らせるまで支配を振るいました。
§Macr.11Lucullus superiore anno quantis animis ierit in L. Quintium, vidistis.
昨年、ルクッルスがいかに猛烈な気迫でルキウス・クィンティウスに立ち向かっていったかを、あなたがたは目撃しました。
quantae denique nunc mihi turbae concitantur! quae profecto in cassum agebantur, si prius quam vos serviundi finem, illi dominationis facturi erant: praesertim quom his civilibus armis dicta alia, sed certatum utrimque de dominatione in vobis sit.
そして最後に、今、私に対していかに大きな騒乱が引き起こされていることか! もし、あなたがたが隷属することに終わりをもたらすよりも前に、彼らが支配することに終わりをもたらすつもりであったなら、これらのことは確かに無駄に行われていたでしょう。 特に、これらの内戦において別のことが口にされたものの、両陣営とも、あなたがたに対する支配権をめぐって争ったのだから。
§Macr.12itaque cetera ex licentia aut odio aut avaritia in tempus arsere;
それゆえ、他のことは放縦、憎悪、あるいは貪欲から、一時的に燃え上がったにすぎません。
permansit una res modo, quae utrimque quaesita est, et erepta in posterum: vis tribunicia, telum a maioribus libertati paratum.
ただ一つのことだけが残り、それは両陣営によって求められ、将来のために奪い取られました。 すなわち、先祖が自由のために用意した武器である、護民官の職権です。
§Macr.13quod ego vos moneo quaesoque ut animadvortatis neu nomina rerum ad ignaviam mutantes otium pro servitio appelletis.
このことについて、私はあなたがたに警告し、注意を払うよう、また、臆病さから事物の名前を変えて、奴隷状態を「平穏」と呼ぶことのないよう、懇願します。
quo iam ipso frui, si vera et honesta flagitium superaverit, non est condicio: fuisset, si omnino quiessetis.
もし悪徳が真実と名誉に打ち勝つならば、今やその平穏自体を享受する状況すらないのです。 もしあなたがたが完全に静かにしていたなら、その状況もあったかもしれないが。
nunc animum advortere et, nisi viceritis, quoniam omnis iniuria gravitate tutior est, artius habebunt.
今や彼らは注意を払っており、あなたがたが勝利しない限り、いかなる不義もその厳しさによって安全であるため、あなたがたをより厳しく束縛するでしょう。 」

語釈・文法注

  1. §Macr.1existumaretis ... fuit — 接続法未完了過去(仮定法過去)の条件節 `existumaretis` に対し、帰結節 `fuit` が直説法完了形になっている。これは帰結節の叙述が動形容詞(`disserundum`, `docendi`)を伴って客観的な義務や必要性を表しているため、反実仮想であっても直説法が規則的に用いられる文法慣行に基づいている。
  2. §Macr.1docendique — 写本伝承の `docendi`(動名詞属格)は、通例 `disserundum mihi fuit` と並列する動形容詞中性単数主格 `docendumque [fuit]` の誤写、あるいは `docendi [vos fuerint]`(平民を主語とする動形容詞複数主格)の略形と解釈され、いずれも「教えるべきであった」という同様の意味に帰着する。
  3. §Macr.8quos languidos socordesque pertimuere? — 関係代名詞対格 `quos` の先行詞は前文の `vobis`(あなたがた)を指し、`pertimuere`(彼らは恐れた、完了三人称複数)の直接目的語。「あなたがたが無気力で怠惰であった時でさえ、彼らはあなたがたを恐れた」という関係節内の倒置および省略を伴う構造をなす。
  4. §Macr.11quae profecto in cassum agebantur, si... — 帰結節の直説法未完了過去 `agebantur` と、条件節の `si ... facturi erant`(能動能動周辺不定詞の未完了過去)の組み合わせによる反実仮想。直説法を用いることで、「それらは無駄に行われていたことになる」という事態の生々しさや確定的な性質を際立たせている。
  5. §Macr.13quoniam omnis iniuria gravitate tutior est — `gravitate` は「(不義・弾圧の)重さ、厳しさ」を表す奪格(原因または手段)。支配者側にとって、不義による抑圧がより過酷で苛烈であるほど、被支配者を完全に沈黙させられるため安全になるという、冷酷な政治的現実を示す逆説表現である。

この箇所を引用する

サッルスティウス, 歴史 §Macr.1-Macr.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Macr.1-Macr.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。