Humanitext Reader

サッルスティウス · 歴史 §Phil.12-Phil.22

フィリップスによる元老院批判と非常事態決議の提案

4 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

フィリップスは元老院の消極的な姿勢を痛烈に批判し、反逆者レピドゥスの欺瞞に満ちた要求を反駁した上で、即座の対抗措置をとるべきだと主張する。彼は、国家の危機を防ぐために臨時執政官や前執政官らに全権を与える決議を提案して演説を結ぶ。

§Phil.12neque mihi satis consili est, metum an ignaviam an dementiam eam appellem, qui videmini tanta mala quasi fulmen optare se quisque ne attingat, sed prohibere ne conari quidem.
私には、それを恐れと呼ぶべきか、臆病と呼ぶべきか、それとも狂気と呼ぶべきか、十分な見当がつかない。 あなたがたは、これほど大きな災厄をまるで落雷のように、めいめい自身に当たらないことを望むだけで、それを防ぐことすら試みようとはしていないように見えるのであるから。
§Phil.13et quaeso considerate, quam convorsa rerum natura sit.
そして、事物のあり方がいかに逆転してしまっているか、よく考えてみてほしい。
antea malum publicum occulte, auxilia palam instruebantur, et eo boni malos facile anteibant;
以前は、国家への害悪は密かに、支援は公然と準備されており、それゆえに善人は悪人を容易に出し抜いていた。
nunc pax et concordia disturbantur palam, defenduntur occulte.
今や平和と調和は公然と乱され、密かに守られている。
quibus illa placent, in armis sunt, vos in metu.
それらを好む者たちは武装しており、あなたがたは恐怖の中にある。
§Phil.14quid expectatis? nisi forte pudet aut piget recte facere.
あなたがたは何を待っているのか。 あるいはまさか、正しく行動することを恥じているか、嫌がっているのだろうか。
an Lepidi mandata animos movere? qui placere ait sua quoique reddi et aliena tenet;
それとも、レピドゥスの要求が心を動かしているのか。 彼は、めいめいに自分のものが返還されるのがよいと言いながら、他人のものを保持している。
belli iura rescindi, quom ipse armis cogat; civitatem confirmari, quibus ademptam negat; concordiae gratia tribuniciam potestatem restitui, ex qua omnes discordiae accensae.
自分自身が武力で強制しておきながら、戦争の法が取り消されるべきだと言い、市民権を奪われていないと否定している者たちに対して市民権が確立されるべきだと言い、和合のために、あらゆる不和が燃え上がった原因である護民官職権が復活されるべきだと言っている。
§Phil.15pessume omnium atque inpudentissume, tibine egestas civium et luctus curae sunt? quoi nihil est domi nisi armis partum aut per iniuriam.
すべての者の中で最も邪悪で、最も不届きな男よ、市民の窮乏と悲哀がお前の関心事なのか。 家には、武力によって、あるいは不正によって獲得したもの以外、何もないお前にとって。
alterum consulatum petis, quasi primum reddideris, bello concordiam quaeris, quo parta disturbatur, nostri proditor, istis infidus, hostis omnium bonorum.
最初の執政官職を返しもしないのに、二度目の執政官職を求めており、獲得された調和を乱すような戦争によって調和を求めている。 我々の裏切り者、あちらの連中に対しても不誠実な者、あらゆる善き人々の敵よ。
ut te neque hominum neque deorum pudet, quos per fidem aut periurio violasti! qui quando talis es,
お前は、信頼によって、あるいは偽誓によって害した人間たちも神々も、まったく恥じ入ることがないとは!
§Phil.16maneas in sententia et retineas arma, te hortor, neu prolatandis seditionibus, inquies ipse, nos in sollicitudine attineas.
お前がそのような男である以上、お前の意志にとどまり、武器を持ち続けるよう、私はお前に勧める。 反乱を長引かせることで、お前自身も落ち着かないまま、我々を不安の中に留め置くことのないようにせよ。
neque te provinciae neque leges neque di penates civem patiuntur.
属州も、法律も、守護神たちも、お前を市民として容認しない。
perge qua coeptas, ut quam maturrume merita invenias.
始めた道を進むがよい、お前にふさわしい報いを一刻も早く受けるために。
§Phil.17Vos autem, patres conscripti, quo usque cunctando rem publicam intutam patiemini et verbis arma temptabitis? dilectus advorsum vos habiti, pecuniae publice et privatim extortae, praesidia deducta atque inposita: ex lubidine leges imperantur, quom interim vos legatos et decreta paratis.
しかしあなたがた、元老院議員諸君は、いつまで躊躇することで国家が脅かされるのを放置し、言葉だけで武器に対抗しようとするのか。 あなたがたに敵対する徴兵が行われ、公私ともに資金が強奪され、守備隊が撤退させられたり配置されたりしている。 欲するがままに法律が命令されているのに、その間、あなたがたは使節や決議を準備している。
quanto mehercule avidius pacem petieritis, tanto bellum acrius erit, quom intelleget se metu magis quam aequo et bono sustentatum.
誓って言うが、あなたがたが平和を熱望すればするほど、彼は自分が正義や善意によってではなく恐怖によって支えられているのだと理解し、それだけ戦争は激しいものとなるだろう。
§Phil.18nam qui turbas et caedem civium odisse ait et ob id armato Lepido vos inermos retinet, quae victis toleranda sunt, ea quom facere possitis, patiamini potius censet.
というのも、市民の騒乱や虐殺を憎むと言い、そのためにレピドゥスが武装しているのにあなたがたを無防備なままに留め置く者は、敗者が甘受せねばならぬことを、あなたがたはそれを行う能力があるにもかかわらず、むしろ甘んじて受けるべきだと考えているのである。
ita illi a vobis pacem, vobis ab illo bellum suadet.
このようにして彼は、彼にはあなたがたからの平和を、あなたがたには彼からの戦争を勧めているのだ。
§Phil.19haec si placent, si tanta torpedo animos oppressit, ut obliti scelerum Cinnae, quoius in urbem reditu decus ordinis huius interiit, nihilo minus vos atque coniuges et liberos Lepido permissuri sitis, quid opus decretis, quid auxilio Catuli? quin is et alii boni rem publicam frustra curant.
もしこれらのことが気に入っており、それほど大きな無感覚があなたがたの心を圧倒しており、キンナの犯罪を忘れ(彼の都市への帰還によって、この階級の尊厳は滅び去ったのだが)、それにもかかわらず、あなたがたとその妻や子供たちをレピドゥスに委ねようとするほどであるなら、何が決議の必要であり、何がカトゥルスの援助の必要であろうか。 それどころか、彼や他の善き人々は無駄に国家を憂慮していることになる。
§Phil.20agite ut lubet, parate vobis Cethegi atque alia proditorum patrocinia, qui rapinas et incendia instaurare cupiunt et rursus advorsum deos penatis manus armare.
好きなようにするがよい。 略奪と放火を再開し、再び守護神たちに対して手を武装させたいと願っているケテグスや他の裏切り者たちの庇護を、自分たちのために用意するがよい。
sin libertas et vera magis placent, decernite digna nomine et augete ingenium viris fortibus.
しかし、もし自由と真実のものがより気に入っているなら、その名にふさわしい決議を下し、勇敢な男たちの精神を高揚させよ。
§Phil.21adest novos exercitus, ad hoc coloniae veterum militum, nobilitas omnis, duces optumi: fortuna meliores sequitur.
新しい軍勢が控えており、さらに退役兵の植民市、すべての貴族、最も優れた指導者たちがいる。 運命は、より優れた者たちに従うものである。
iam illa, quae socordia nostra conlecta sunt, dilabentur.
我々の怠惰によって集まってしまったあのような障害は、まもなく消え去るであろう。
§Phil.22Quare ita censeo, quoniam M. Lepidus exercitum privato consilio paratum cum pessumis et hostibus rei publicae contra huius ordinis auctoritatem ad urbem ducit, uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent, ne quid res publica detrimenti capiat. '
それゆえ、私は次のように提案する。 マルクス・レピドゥスが、この階級の権威に反して、私的な計画によって準備した軍勢を最悪の者たちや国家の敵とともに都市へと率いているのであるから、臨時執政官アッピウス・クラウディウスが、前執政官クィントゥス・カトゥルスおよび命令権を持つその他の者たちとともに都市の守備にあたり、国家がいかなる害も被らないよう尽力すべきである、と。

語釈・文法注

  1. Phil.12qui — 先行詞は *vos*(*videmini* の主語)であり、関係代名詞の格は主格であるが、先行詞の人称(二人称複数)に合わせて関係節内の動詞も二人称複数形 *videmini* となっている。
  2. Phil.14movere — 歴史的不定詞であり、直説法未完了過去(または現在)と同等の意味を持ち、活気に満ちた描写や疑問文で用いられる。ここでは「心を動かしているのか」という強い疑問を表現している。
  3. Phil.18qui ... censet — 主節の主語は関係代名詞節 *qui ... retines* (「〜と主張し、かつ無防備に留める者」)であり、この文全体の主動詞は末尾の *censet* (「〜と考えている」)である。関係節と主節が入れ子になった構造になっている。
  4. Phil.22uti — 接続詞 *ut* の古形であり、ここでは提案を示す動詞 *censeo*(私は提案する)の補文(名詞節)を導き、接続法現在 *sint* および *dent* を伴って間接命令を表している。

この箇所を引用する

サッルスティウス, 歴史 §Phil.12-Phil.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Phil.12-Phil.22

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。