Humanitext Reader

萨卢斯特 · 历史 §Phil.12-Phil.22

菲利普斯批评元老院并提议非常决议

第 4 段,共 10 段 · 拉丁语

内容简介

菲利普斯严厉批评元老院的消极态度,反驳了雷皮杜斯虚伪的要求,并敦促立即采取军事行动。他在演讲结束时提议通过一项决议,授权临时执政官和前执政官等人保卫国家。

§Phil.12neque mihi satis consili est, metum an ignaviam an dementiam eam appellem, qui videmini tanta mala quasi fulmen optare se quisque ne attingat, sed prohibere ne conari quidem.
我并没有足够的智慧来断定,究竟该称之为恐惧、懦弱还是狂妄,因为你们似乎只希望如此巨大的灾祸像闪电一样不要击中你们每一个人,却连试着去阻止它的努力都不做。
§Phil.13et quaeso considerate, quam convorsa rerum natura sit.
请考虑一下,事物的本性被颠倒到了何种地步。
antea malum publicum occulte, auxilia palam instruebantur, et eo boni malos facile anteibant; nunc pax et concordia disturbantur palam, defenduntur occulte.
以前,对国家的危害是暗中筹划的,而救援是公开组织的,因此善人很容易超越恶人;而现在,和平与和睦被公开破坏,却在暗中被捍卫。
quibus illa placent, in armis sunt, vos in metu.
那些喜欢动乱的人正手持武器,而你们则身处恐惧之中。
§Phil.14quid expectatis? nisi forte pudet aut piget recte facere.
你们还在等待什么? 除非你们恰好为正义行事感到羞耻或厌烦。
an Lepidi mandata animos movere? qui placere ait sua quoique reddi et aliena tenet; belli iura rescindi, quom ipse armis cogat; civitatem confirmari, quibus ademptam negat; concordiae gratia tribuniciam potestatem restitui, ex qua omnes discordiae accensae.
难道是雷皮杜斯的指令打动了你们的心? 他一边声称要把每个人的东西归还给他们,一边却占着别人的东西;他自己用武力强迫他人,却声称要废除战争的法则;他声称要为那些他否认被剥夺了公民权的人巩固公民权;他声称为了和睦要恢复护民官权力,而正是这一权力燃起了一切不和。
§Phil.15pessume omnium atque inpudentissume, tibine egestas civium et luctus curae sunt? quoi nihil est domi nisi armis partum aut per iniuriam.
所有人中最邪恶、最无耻之徒啊,难道公民的贫困和哀恸是你的关切吗? 对于你这个在家里除靠武力或不正当手段获得的东西外一无所有的人。
alterum consulatum petis, quasi primum reddideris, bello concordiam quaeris, quo parta disturbatur, nostri proditor, istis infidus, hostis omnium bonorum.
你谋求第二次执政官职,就好像你已经交还了第一次执政官职一样;你通过战争谋求和睦,而已经获得的和睦正是被战争所破坏。 你是我们的叛徒,对那些人也是不忠的,是一切善人的敌人。
ut te neque hominum neque deorum pudet, quos per fidem aut periurio violasti! qui quando talis es,
你对人对神竟毫无羞耻之心,你曾以信任或伪誓来侵犯他们!
§Phil.16maneas in sententia et retineas arma, te hortor, neu prolatandis seditionibus, inquies ipse, nos in sollicitudine attineas.
既然你是这样的人,我劝你坚持你的主张,保留你的武器,不要通过延长叛乱,让你自己不安,也让我们处于焦虑之中。
neque te provinciae neque leges neque di penates civem patiuntur.
属州、法律和家神都不容许你作公民。
perge qua coeptas, ut quam maturrume merita invenias.
沿着你开始的道路走下去吧,以便尽快得到你应得的报应。
§Phil.17Vos autem, patres conscripti, quo usque cunctando rem publicam intutam patiemini et verbis arma temptabitis? dilectus advorsum vos habiti, pecuniae publice et privatim extortae, praesidia deducta atque inposita: ex lubidine leges imperantur, quom interim vos legatos et decreta paratis.
而你们,元老院议员们,要由于拖延而让国家在不安全中暴露到几时,并且用言语来试探武器呢? 针对你们的征兵已经进行,公私资金被强行勒索,守备队被撤走或驻扎;法律依个人欲望被命令执行,而与此同时你们却在准备使者和决议。
quanto mehercule avidius pacem petieritis, tanto bellum acrius erit, quom intelleget se metu magis quam aequo et bono sustentatum.
凭赫拉克勒斯起誓,你们越是热切地寻求和平,战争就会越激烈,因为他会明白自己是靠恐惧而不是靠公平与正义来维持的。
§Phil.18nam qui turbas et caedem civium odisse ait et ob id armato Lepido vos inermos retinet, quae victis toleranda sunt, ea quom facere possitis, patiamini potius censet.
因为,那个口口声声说憎恨动乱和屠杀公民,并因此在雷皮杜斯全副武装时让你们保持无防备的人,其实是认为:虽然你们本可以对敌人施加被征服者所必须忍受的那些待遇,但你们还是宁可选择忍受。
ita illi a vobis pacem, vobis ab illo bellum suadet.
如此,他是在劝你们向他谋求和平,而劝他向你们发动战争。
§Phil.19haec si placent, si tanta torpedo animos oppressit, ut obliti scelerum Cinnae, quoius in urbem reditu decus ordinis huius interiit, nihilo minus vos atque coniuges et liberos Lepido permissuri sitis, quid opus decretis, quid auxilio Catuli? quin is et alii boni rem publicam frustra curant.
如果这些事情能取悦你们,如果如此巨大的麻木压制了你们的心灵,以至于你们忘记了钦纳的罪行(因他返回城市,我们这一阶层的尊严毁灭了),仍准备将自己以及妻子和儿女交由雷皮杜斯发落,那么还要决议作什么,还要卡图卢斯的援助作什么? 实际上,他和其他善人对国家的忧虑都成了徒劳。
§Phil.20agite ut lubet, parate vobis Cethegi atque alia proditorum patrocinia, qui rapinas et incendia instaurare cupiunt et rursus advorsum deos penatis manus armare.
随你们的便去行动吧,为你们自己准备塞特古斯和其他叛徒的庇护吧,他们渴望恢复掠夺和纵火,并再次针对家神武装起双手。
sin libertas et vera magis placent, decernite digna nomine et augete ingenium viris fortibus.
但如果自由和真实的事物更能取悦你们,那就做出配得上你们名声的决议,并增强勇敢之士的斗志。
§Phil.21adest novos exercitus, ad hoc coloniae veterum militum, nobilitas omnis, duces optumi: fortuna meliores sequitur.
新的军队已经就位,此外还有老兵的殖民地、全体贵族、最优秀的将领:命运眷顾更优秀的人。
iam illa, quae socordia nostra conlecta sunt, dilabentur.
很快,那些因我们的懒散而积聚起来的阴霾就会烟消云散。
§Phil.22Quare ita censeo, quoniam M. Lepidus exercitum privato consilio paratum cum pessumis et hostibus rei publicae contra huius ordinis auctoritatem ad urbem ducit, uti Ap. Claudius interrex cum Q. Catulo pro consule et ceteris, quibus imperium est, urbi praesidio sint operamque dent, ne quid res publica detrimenti capiat.
因此我提议,鉴于马尔库斯·雷皮杜斯违背本阶层的权威,率领一支由私自谋划、由最恶劣之徒和国家之敌组成的军队逼近城市,特命临时执政官阿皮乌斯·克劳狄乌斯、前执政官奎因图斯·卡图卢斯以及其他拥有指挥权的人负责保卫城市,并尽一切努力,确保国家免受任何损害。
'

词汇与语法注释

  1. Phil.12qui — 先行词是 *vos*(*videmini* 的主语)。虽然关系代词 *qui* 是主格,但关系从句中的动词 *videmini* 的人称(第二人称复数)与这一隐含的先行词保持一致。
  2. Phil.14movere — 这是历史不定式,在意义上等同于直陈式未完成过去时(或现在时),在此用于修辞性疑问句中,以表达生动的感情。
  3. Phil.18qui ... censet — 主句的主语是关系代词从句 *qui ... retines*(“声称……并使你们保持无防备的人”),而整句的主动词是句末的 *censet*(“认为”)。该句具有关系从句嵌套在主句陈述中的结构。
  4. Phil.22uti — 连词 *ut* 的古形式,在此引导依赖于 *censeo*(“我提议”)的名词性从句(间接命令),并伴有现在时虚拟语气 *sint* 和 *dent*。

引用这一段

萨卢斯特, 历史 §Phil.12-Phil.22. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Phil.12-Phil.22

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。