Humanitext Reader

サッルスティウス · 歴史 §Lep.17-Lep.27

自由回復のための蜂起を呼びかけるレピドゥス

2 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

レピドゥスは、自らが購入したプロスクリプティオ犠牲者の財産を返還していることを明かし、スッラによる支配が兵士や市民の権利を奪い、卑しい奴隷たちだけを富ませている実態を告発して、自由の回復のために執政官である自らに従うよう人々に呼びかける。

§Lep.17scilicet quia non aliter salvi satisque tuti in imperio eritis, nisi Vettius Picens et scriba Cornelius aliena bene parta prodegerint, nisi adprobaritis omnes proscriptionem innoxiorum ob divitias, cruciatus virorum illustrium, vastam urbem fuga et caedibus, bona civium miserorum quasi Cimbricam praedam venum aut dono datam.
もちろん、もしヴェッティウス・ピケンスや書記コルネリウスが他人の正当に得た財産を浪費しなければ、あなた方が帝国において他ならぬ無事で十分に安全ではいられないからでしょう。 あるいは、もしあなた方全員が、富を目的とした罪なき人々のプロスクリプティオ、名高き男たちの拷問、逃亡と虐殺による都市の荒廃、哀れな市民たちの財産があたかもキンブリ族の戦利品であるかのように売りに出され、あるいは贈与されたことを承認しなければ。
§Lep.18at obiectat mihi possessiones ex bonis proscriptorum.
だが、彼は私に対して、プロスクリプティオに遭った者たちの財産からの所有地(を所有していること)を非難します。
quod quidem scelerum illius vel maxumum est, non me neque quemquam omnium satis tutum fuisse, si recte faceremus.
しかしそれこそが、彼の数々の犯罪の中で最大のことであります。 すなわち、我々が正しいことをしていたとしても、私を含め誰も十分に安全ではいられなかったということです。
atque illa, quae tum formidine mercatus sum, pretio soluto iure, dominis tamen restituo, neque pati consilium est ullam ex civibus praedam esse.
そして、あのとき私が恐怖から、法に基づいて代金を支払って購入したものを、それでも私は元の所有者たちに返還していますし、いかなる市民の財産も略奪品となることを許すつもりはありません。
§Lep.19satis illa fuerint, quae rabie contracta toleravimus, manus conserentis inter se Romanos exercitus et arma ab externis in nosmet vorsa.
我々が狂気によって引き起こされ耐え忍んだそれらのこと、すなわちローマの軍勢同士が互いに戦い、外国の敵に向けられていた武器が我々自身へと向けられたことだけで十分としましょう。
scelerum et contumeliarum omnium finis sit;
すべての犯罪と屈辱に終止符が打たれるように。
quorum adeo Sullam non paenitet, ut et facta in gloria numeret et, si liceat, avidius fecerit.
これらについてスッラは全く後悔していないので、これら行われたことを栄光の中に数え上げ、もし許されるなら、さらに貪欲にそれを行うでしょう。
§Lep.20Neque iam, quid existumetis de illo, sed quantum audeatis, vereor, ne alius alium principem expectantes ante capiamini, non opibus eius, quae futiles et corruptae sunt, sed vostra socordia, qua raptum ire licet et, quam audeas, tam videri felicem.
私は、今やあなた方が彼についてどう考えているかではなく、あなた方がどれほど大胆に行動できるかを心配しています。 あなた方がそれぞれ別の指導者を待ち望んでいるうちに、彼の、くだらなく腐敗した力によってではなく、あなた方の怠惰によって、先手を打たれて捕らえられてしまわないかと。 その怠惰ゆえに、彼は略奪に赴くことができ、人は大胆であればあるほど、それだけ幸運であると見なされるのです。
§Lep.21nam praeter satellites conmaculatos quis eadem volt aut quis non omnia mutata praeter victoriam? scilicet milites, quorum sanguine Tarulae Scirtoque, pessumis servorum, divitiae partae sunt! an quibus praelatus in magistratibus capiundis Fufidius, ancilla turpis, honorum omnium dehonestamentum?
なぜなら、汚れにまみれた手下たちを除いて、誰が同じことを望むでしょうか。 あるいは誰が、勝利を除いて、すべてが変更されることを望まないでしょうか。 もちろん、あの兵士たちでしょうか。 彼らの血によって、奴隷の中で最も卑劣なタルラやスキルトゥスに富がもたらされたのです! あるいは、公職に就くにあたって、下劣な女奴隷であり、あらゆる名誉の汚辱であるフフィディウスが優先された人々でしょうか。
§Lep.22itaque maxumam mihi fiduciam parit victor exercitus, quoi per tot volnera et labores nihil praeter tyrannum quaesitum est.
したがって、勝利した軍隊は私に最大の信頼を与えてくれます。 彼らにとって、これほど多くの傷と労苦を通じて、僭主以外の何も獲得されなかったのですから。
§Lep.23nisi forte tribuniciam potestatem evorsum profecti sunt, per arma conditam a maioribus suis, utique iura et iudicia sibimet extorquerent: egregia scilicet mercede, quom relegati in paludes et silvas contumeliam atque invidiam suam, praemia penes paucos intellegerent.
彼らが、祖先たちによって武力で打ち立てられた護民官の権能を覆すために出征した、あるいは、自分たち自身から権利や裁判権を奪い去るために出征したのでない限りは。 もちろん、素晴らしい報酬です。 沼地や森に追いやられ、自分たちには屈辱と憎悪があり、報酬は少数の者の手にあると理解したときに。
quare igitur tanto agmine atque animis incedit?
では、なぜ彼はあれほどの軍勢と気勢を伴って進軍しているのでしょうか。
§Lep.24quia secundae res mire sunt vitiis obtentui, quibus labefactis, quam formidatus est, tam contemnetur;
なぜなら、順境は信じられないほど悪徳の隠れみのになるからであり、それが揺らげば、彼は恐れられていたのと同じくらいに軽蔑されるでしょう。
nisi forte specie concordiae et pacis, quae sceleri et parricidio suo nomina indidit.
あるいは、彼が自らの犯罪と祖国殺しに名付けた、調和と平和という見せかけによってでなければ。
neque aliter rem publicam et belli finem ait, nisi maneat expulsa agris plebes, praeda civilis acerbissuma, ius iudiciumque omnium rerum penes se, quod populi Romani fuit.
そして彼は、土地から追い出された平民たち、すなわち最も過酷な、市民への略奪品、かつてローマ民衆のものであったすべての事柄に対する法と裁判権が自らの手中に留まらない限り、国家の存続も戦争の終結もあり得ないと言っているのです。
§Lep.25quae si vobis pax et conposita intelleguntur, maxuma turbamenta rei publicae atque exitia probate, adnuite legibus inpositis, accipite otium cum servitio et tradite exemplum posteris ad rem publicam suimet sanguinis mercede circumveniundam.
もしこれらがあなた方にとって平和であり、秩序と理解されるなら、国家にとっての最大の混乱と破滅を承認し、押しつけられた法律に同意し、隷属を伴う閑暇を受け入れ、自分たちの血を代償として国家を欺く手本を後世に伝えるがよい。
§Lep.26mihi quamquam per hoc summum imperium satis quaesitum erat nomini maiorum, dignitati atque etiam praesidio, tamen non fuit consilium privatas opes facere, potiorque visa est periculosa libertas quieto servitio.
私について言えば、この最高命令権を通じて、祖先の名、尊厳、さらには身の安全にとっても、十分に獲得されていたのですが、それでも、私利私欲に走るつもりはありませんでした。 そして、穏やかな隷属よりも、危険を伴う自由のほうが好ましく思われたのです。
§Lep.27quae si probatis, adeste, Quirites, et bene iuvantibus divis M. Aemilium consulem ducem et auctorem sequimini ad recipiundam libertatem.
もしあなた方がこれらを承認するなら、クィリテースよ、立ち上がり、神々の恵み深い助けを得て、自由を取り戻すために、執政官マルクス・アエミリウスを指導者および首謀者として従うがよい。
'

語釈・文法注

  1. §Lep.17Vettius Picens et scriba Cornelius — スッラの側근들로、元は身分の低い者(コルネリウスは書記)でありながら、プロスクリプティオによって不当に巨万の富を得て浪費している成り上がり者の代表として挙げられている。
  2. §Lep.17vastam urbem fuga et caedibus — 形容詞 `vastam` と名詞 `urbem` に奪格句 `fuga et caedibus` が係り、「逃亡と虐殺によって荒廃した都市」という状態を指す。これは「都市が逃亡と虐殺によって荒廃させられたこと」という事実そのものを表す、いわゆる ab urbe condita 構文に類する表現である。
  3. §Lep.18quod quidem scelerum illius vel maxumum est, non me neque quemquam omnium satis tutum fuisse, si recte faceremus — 関係代名詞 `quod` は直前の内容(スッラがレピドゥスによる没収財産の所有を非難していること)を指し、それに続く対格不定詞句 `non me neque ... fuisse` が、その `quod`(=スッラの最大の犯罪行為)の内容を具体的に説明する同格節(「私が〜でなかったこと」)として機能している。
  4. §Lep.20raptum ire — 目的を表す目的分詞(supine)である `raptum`(`rapio` の目的分詞)が、移動・進行を表す動詞 `ire` と結合して「略奪しに行く」「略奪に赴く」という動作の意図を表している。
  5. §Lep.20quam audeas, tam videri felicem — 比例・相関関係を表す `quam ... tam ...`(〜であればあるほど、それだけ〜)の構文。`audeas` は接続法第二人称単数で、特定の相手ではなく「人」一般を想定した仮想の主語を表す(潜在的・普遍的表現)。
  6. §Lep.24obtentui — 目的・効果を表す与格(dative of purpose)であり、主語である `secundae res` に対する述語(「〜の隠れみのとなる」)として二重与格的に機能している。

この箇所を引用する

サッルスティウス, 歴史 §Lep.17-Lep.27. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Lep.17-Lep.27

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。