Humanitext Reader

サッルスティウス · 歴史 §Lep.1-Lep.16

スッラの独裁に対するレピドゥスの演説

1 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

レピドゥスがローマ市民に向けて演説し、スッラによる専制政治の残虐性と、それに対する市民の沈黙や妥協を批判し、自由を回復するために決起することを強く促している。

§Lep.1'Clementia et probitas vostra, Quirites, quibus per ceteras gentis maxumi et clari estis, plurumum timoris mihi faciunt advorsum tyrannidem L. Sullae, ne, quae ipsi nefanda aestumatis, ea parum credundo de aliis circumveniamini — praesertim quom illi spes omnis in scelere atque perfidia sit neque se aliter tutum putet, quam si peior atque intestabilior metu vostro fuerit, quo captis libertatis curam miseria eximat — aut, si provideritis, in tutandis periculis magis quam ulciscundo teneamini.
クィリテースよ、あなた方の慈悲深さと誠実さは、それによってあなた方が諸民族の中で最も偉大かつ著名であられるのですが、私に、ルキウス・スッラの僭主政治に対して、最大の恐れを抱かせます。 あなた方自身が非道とみなしている事柄を、他者がそれを行うとは容易に信じないことによって、欺かれるのではないかという恐れを。 ――とりわけ、彼の望みのすべてが犯罪と裏切りにあり、もし他ならぬ彼自身があなた方の危惧以上に悪辣で、忌まわしい者とならなければ、自分は安全ではないと考えているときに(それによって、囚われた者たちから、悲惨さが自由への配慮を奪い去るように)。 あるいは、もしあなた方が前もって警戒したとしても、復讐することよりも危険を防ぐことに追われてしまうのではないかという恐れを。
§Lep.2satellites quidem eius, homines maxumi nominis, optumis maiorum exemplis, nequeo satis mirari, qui dominationis in vos servitium suom mercedem dant et utrumque per iniuriam malunt quam optumo iure liberi agere:
彼の配下たち、すなわち極めて著名で、祖先の優れた手本に囲まれた人々について言えば、私は十分に驚くことができません。 なぜなら彼らは、あなた方に対する支配の報酬として、自らの隷属を提供しており、最も正当な権利のもとで自由人として生きることよりも、不正を通じて支配と隷属の両方を好んでいるからです。
§Lep.3praeclara Brutorum atque Aemiliorum et Lutatiorum proles, geniti ad ea, quae maiores virtute peperere, subvortunda.
ブルトゥス家、アエミリウス家、ルタティウス家の輝かしい子孫たち、祖先が徳によって生み出したものを覆すために生まれてきた者たちよ。
§Lep.4nam quid a Pyrrho, Hannibale Philippoque et Antiocho defensum est aliud quam libertas et suae quoique sedes, neu quoi nisi legibus pareremus?
なぜなら、ピュロス、ハンニバル、ピリッポス、アンティオコスから守られたのは、自由と各自の住処、そして我々が法律以外の何者にも従わないこと、これら以外の何であったでしょうか。
§Lep.5quae cuncta scaevos iste Romulus quasi ab externis rapta tenet, non tot exercituum clade neque consulum et aliorum principum, quos fortuna belli consumpserat, satiatus, sed tum crudelior, quom plerosque secundae res in miserationem ex ira vortunt.
これらすべてを、あの邪悪なロムルスは、あたかも外国の敵から奪い取ったかのように保持しており、これほど多くの軍勢の破滅や、戦争の運命によって費やされた執政官たちや他の指導者たちの死によっても満ち足りることなく、むしろ、幸運が多くの人々を怒りから憐れみへと転じさせるそのときに、いっそう残虐になっています。
§Lep.6quin solus omnium post memoriam humani generis supplicia in post futuros conposuit, quis prius iniuria quam vita certa esset, pravissumeque per sceleris immanitatem adhuc tutus fuit, dum vos metu gravioris serviti a repetunda libertate terremini.
いや、人類の記憶の及ぶ限り、彼はただ一人、まだ生まれていない子孫に対して刑罰を定め、彼らにとっては生が確実になるよりも先に不当な扱いが確実なものとされました。 そして最も邪悪なことに、彼は犯罪の恐るべき巨大さによって、あなた方がさらに重い隷属への恐れから自由を取り戻すことを躊躇している間、今日まで安全であり続けたのです。
§Lep.7Agundum atque obviam eundum est, Quirites, ne spolia vostra penes illos sint, non prolatandum neque votis paranda auxilia;
クィリテースよ、あなた方の略奪品が彼らの手中に残らないように、行動し、立ち向かわねばなりません。 引き延ばしてはならず、祈りによって援助を求めるべきでもありません。
nisi forte speratis taedium iam aut pudorem tyrannidis Sullae esse et eum per scelus occupata periculosius dimissurum.
それとも、あなた方はひょっとして、スッラがすでに己の僭主政治に飽き飽きしているか恥じており、犯罪によって占拠したものを、より大きな危険を冒して手放すだろうとでも期待しているのでしょうか。
§Lep.8at ille eo processit, ut nihil gloriosum nisi tutum et omnia retinendae dominationis honesta aestumet.
しかし彼は、安全なもの以外に栄光あるものはなく、支配を維持するためのすべての手段は名誉なものであるとみなすほどに、突き進んでしまったのです。
§Lep.9itaque illa quies et otium cum libertate, quae multi probi potius quam laborem cum honoribus capessebant, nulla sunt;
したがって、多くの誠実な人々が、名誉を伴う労苦よりも好んで求めていた、あの自由を伴う平穏と閑暇は、今や存在しません。
§Lep.10hac tempestate serviundum aut imperitandum, habendus metus est aut faciundus, Quirites.
クィリテースよ、この時代においては、隷属するか支配するかのどちらかであり、恐れを抱くか抱かせるかのどちらかでなければならないのです。
§Lep.11nam quid ultra? quaeve humana superant aut divina inpulluta sunt? populus Romanus, paulo ante gentium moderator, exutus imperio gloria iure, agitandi inops despectusque ne servilia quidem alimenta reliqua habet.
なぜなら、これ以上に何があるでしょうか。 あるいは、人間のもののうち何が残され、神聖なもののうち何が汚されずに済んでいるでしょうか。 少し前までは諸民族の支配者であったローマ民衆は、支配権、栄光、権利を剥ぎ取られ、行動する力もなく、軽蔑され、奴隷の糧食さえも残されていません。
§Lep.12sociorum et Lati magna vis civitate pro multis et egregiis factis a vobis data per unum prohibentur, et plebis innoxiae patrias sedes occupavere pauci satellites mercedem scelerum.
同盟者たちとラティウムの多くの人々は、数々の優れた功績に対してあなた方から与えられた市民権から、一人の者によって締め出されており、無実の平民の祖先の住処を、少数の手下どもが犯罪の報酬として占拠しました。
§Lep.13leges iudicia aerarium provinciae reges penes unum, denique necis civium et vitae licentia.
法律、裁判、国庫、属州、諸王は一人の手中にあり、ついに市民の生殺与奪の自由な権限までもがそこにあります。
§Lep.14simul humanas hostias vidistis et sepulcra infecta sanguine civili.
同時に、あなた方は人間の生贄と、市民の血で汚された墓を目撃しました。
§Lep.15estne viris reliqui aliud quam solvere iniuriam aut mori per virtutem? quoniam quidem unum omnibus finem natura vel ferro saeptis statuit, neque quisquam extremam necessitatem nihil ausus nisi muliebri ingenio expectat.
男たちに残された道は、不正を打ち破るか、それとも徳をもって死ぬこと以外に、何かあるでしょうか。 なぜなら、自然は鉄で守られている者たちに対しても、すべての人に同じ一つの最期を定めているのであり、何事も試みることなく最期の必然を待ち受けるのは、女々しい性質の者だけだからです。
§Lep.16Verum ego seditiosus, uti Sulla ait, qui praemia turbarum queror, et bellum cupiens, qui iura pacis repeto;
しかし、スッラが言うように、私は扇動者なのでしょう、騒乱の分け前について不平を述べているのですから。 また、私は戦争を望む者なのでしょう、平和の諸権利を要求しているのですから。

語釈・文法注

  1. §Lep.1ne, quae ipsi nefanda aestumatis, ea parum credundo de aliis circumveniamini — timoris(恐れ)に依存する懸念(ne...)を表す名詞節。parum credundo は手段を表す奪格ジェンディウム(動名詞)で、直訳すれば「不十分に信じることによって」だが、ここでは「他者がそのような悪行をなすとは容易に信じないことによって(結果として相手を過信し)」という意味をなす。
  2. §Lep.1quo captis libertatis curam miseria eximat — quo は目的を表す接続詞(ut eo)。captis は「囚われた人々」を意味する完了受動分詞の名詞的用法(男性複数与格)で、動詞 eximat に対する分離の与格、または関与の与格として機能する。
  3. §Lep.3geniti ad ea, quae maiores virtute peperere, subvortunda — ad ea... subvortunda は動形容詞(ジェロンディウーム的形容詞)の構文。前置詞 ad が動形容詞 subvortunda と一致する名詞 ea(中性複数対格)を支配し、関係節 quae... peperere が先行詞 ea を修飾している。「祖先が徳によって生み出したもの(ea)を覆すために(ad)」という目的を表す。
  4. §Lep.4neu quoi nisi legibus pareremus — 前の疑問文 quid defensum est aliud quam libertas...(「自由の他に何が守られたか」)から接続法が引き継がれ、名詞節的・目的節的に展開されたもの。否定の接続詞 neu(ne-ve)に導かれ、「我々が法律以外の何者にも従わないように」という意図・結果を表す接続法過去(三人称複数)が使われている。
  5. §Lep.6quis prius iniuria quam vita certa esset — quis は関係代名詞 quibus の古風な与格形。先行詞は post futuros(後世の子孫たち)。prius... quam...(〜より先に)が接続法 esset を伴い、生命の誕生そのものより先に不当な扱い(iniuria)が約束されていたという、スッラの定めた刑罰の過酷さを表す。

この箇所を引用する

サッルスティウス, 歴史 §Lep.1-Lep.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0631.phi003.humanitext-lat2:Lep.1-Lep.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。