Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · アッティクス伝 §9.1-9.7

公敵となったアントニウスの家族への支援

9 / 22 箇所 · ラテン語

要旨

ムティナの戦いの後、公敵とされたアントニウスの妻子や友人が迫害を受ける中、アッティクスは彼らを保護し経済的にも多大な支援を行い、その党派に偏らない態度が一部で非難されつつも独自の信念を貫いた。

§9.1Secutum est bellum gestum apud Mutinam.
ムティナの近郊で戦われた戦争がそれに続いた。
in quo si tantum eum. prudentem dicam, minus quam debeam praedicem, cum ille potius divinus fuerit, si divinatio appellanda est perpetua naturalis bonitas, quae nullis casibus agitatur neque minuitur.
この戦争において、もし私が彼を単に思慮深いと呼ぶだけなら、当然称賛すべきより過小に評価することになるだろう。 むしろ彼は予知的であったのだから。 もし予知というものが、いかなる境遇によっても揺るがされず、また損なわれることもない、絶えざる自然な善意と呼ぶべきものであるならば。
§9.2hostis Antonius iudicatus Italia cesserat: spes restituendi nulla erat.
公敵と宣告されたアントニウスはイタリアを去っていた。 再起の望みは全くなかった。
non solum inimici, qui tum erant potentissimi et plurimi, sed etiam qui adversariis eius se venditabant et in eo laedendo aliquam consecuturos sperabant commoditatem, Antonii familiares insequebantur, uxorem Fulviam omnibus rebus spoliare cupiebant, liberos etiam exstinguere parabant.
当時きわめて有力で多数いた敵たちだけでなく、彼の敵対者たちに自分を売り込み、彼を傷つけることで何らかの利益を得ることを期待していた人々までもが、アントニウスの親しい人々を追跡し、その妻フルウィアからすべての財産を奪うことを望み、子供たちをも抹殺しようと企てていた。
§9.3Atticus, cum Ciceronis intima familiaritate uteretur, amicissimus esset Bruto, non modo nihil iis indulsit ad Antonium violandum, sed e contrario familiares eius ex urbe profugientes, quantum potuit, texit, quibus rebus indiguerunt, adiuvit.
アッティクスは、キケロと非常に親しく交際し、ブルトゥスとは大の親友であったが、アントニウスを害するために彼らに一切加担しなかったばかりか、それどころか、都市から逃亡するアントニウスの友人たちをできる限り匿い、彼らが必要とした物資で彼らを援助した。
§9.4Publio vero Volumnio ea tribuit, ut plura a parente proficisci non potuerint.
実際、プブリウス・ウォルムニウスには非常に多くのものを与えたため、実の父親からであってもそれ以上のものがもたらされることはあり得なかったほどであった。
ipsi autem Fulviae, cum litibus distineretur magnisque terroribus vexaretur, tanta diligentia officium suum praestitit, ut nullum illa stiterit vadimonium sine Attico, Atticus sponsor omnium rerum fuerit.
また、フルウィア自身に対しても、彼女が訴訟に追われ、大きな脅しに悩まされているときに、きわめて細やかな配慮をもって自らの義務を果たしたため、彼女はアッティクスなしには一度も出廷の保証を立てることができず、アッティクスがすべての事柄の保証人となった。
§9.5quin etiam, cum illa fundum secunda fortuna emisset in diem neque post calamitatem versuram facere potuisset, ille se interposuit pecuniamque sine faenore sineque ulla stipulatione credidit, maximum existimans quaestum, memorem gratumque cognosci, simulque aperiens se non fortunae, sed hominibus solere esse amicum.
それどころか、彼女が全盛期に、支払期日を定めて農地を購入し、没落の後には新たな借金をすることもできなくなったとき、彼は自ら介入し、無利子かつ何らの契約文書もなしに金を貸した。 恩義を忘れず感謝する者として知られることこそが最大の利益であると考え、同時に、自分が慣れ親しんでいるのは運命の浮沈に対してではなく、人間に対してであるということを示したのである。
§9.6quae cum faciebat, nemo eum temporis causa facere poterat existimare: nemini enim in opinionem veniebat Antonium rerum potiturum.
彼がこれらのことを行っていたとき、時勢に合わせて行っていると彼をみなすことができる者は誰もいなかった。 というのも、アントニウスが政権を握ることになると予想した者は誰一人いなかったからである。
§9.7sed sensus eius a nonnullis optimatibus reprehendebatur, quod parum odisse malos cives videretur.
しかし、彼のこのような姿勢は、悪い市民を十分に憎んでいないように見えるとして、一部のオプティマテスから非難された。
ille autem, sui iudicii, potius quid se facere par esset intuebatur quam quid alii laudaturi forent.
だが彼は、自己の判断に基づき、他人が自分を称賛するかどうかよりも、自分が何をなすべきがふさわしいかに目を向けていた。

語釈・文法注

  1. 9.1si divinatio appellanda est — appellanda est は動形容詞(gerundive)を用いた述語構成で、「〜と呼ぶべきである」という当然・義務を表す。ここでは si 節の中で、いかなる場合も揺るがない善意こそが「予知(神性)」と呼ばれるに値するという一般論的な定義を提示している。
  2. 9.5memorem gratumque cognosci — 受動不定詞 cognosci の意味上の主語は、主節の主語(アッティクス自身)を指すため対格代名詞 se が省略されている。memorem gratumque は、その省略された se に呼応して対格(主格補語的に機能する対格)となっており、existimans の目的語となる対格不定詞句を構成している。
  3. 9.7sui iudicii — 主語である ille(アッティクス)の性質を記述する「性質の属格(genitivus qualitatis)」。「彼自身の判断に従う、他人の評価ではなく自己の判断を重んじる性質の」という意味を表す。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, アッティクス伝 §9.1-9.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo025.humanitext-lat2:9.1-9.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。