Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ハンニバル伝 §11.1-11.7

毒蛇の壺を用いたエウメネス艦隊への海戦の勝利

11 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルは使者を用いてエウメネス王の乗る船を特定させ、海戦においてその船を集中攻撃する。さらに蛇入りの土器をペルガモン艦隊に投げ込む奇策を用いて敵を混乱させ、見事に勝利を収める。

§11.1Tali cohortatione militum facta classis ab utrisque in proelium deducitur.
兵士たちへのこのような励ましがなされたのち、両者によって艦隊が戦闘へと引き出される。
quarum acie constituta, priusquam signum pugnae daretur, Hannibal, ut palam faceret suis, quo loco Eumenes esset, tabellarium in scapha cum caduceo mittit.
それらの艦隊の陣形が整えられると、戦いの合図が与えられる前に、ハンニバルは、エウメネスがどこにいるかを味方に明らかにするために、伝令杖を持たせた急使を小舟に乗せて派遣する。
§11.2qui ubi ad naves adversariorum pervenit epistulamque ostendens se regem professus est quaerere, statim ad Eumenem deductus est, quod nemo dubitabat quin aliquid de pace esset scriptum.
彼が敵の船団に到着し、書簡を示して自分は王を探しているのだと告げると、和平に関する何かが書かれているのだと誰もが疑わなかったため、すぐにエウメネスのもとへと連れて行かれた。
tabellarius ducis nave declarata suis eodem, unde erat egressus, se recepit.
急使は、指揮官の船を味方に指し示すと、自分がそこから出発した同じ場所へと退却した。
§11.3at Eumenes soluta epistula nihil in ea repperit nisi quae ad irridendum eum pertinerent.
しかし、エウメネスは書簡を開封したものの、そこには自分を嘲笑することに関わるもの以外、何も見出せなかった。
cuius rei etsi causam mirabatur neque reperiebat, tamen proelium statim committere non dubitavit.
このことの理由を、彼は不思議に思い、見出すことができなかったものの、それでもすぐに戦闘を開始することをためらわなかった。
§11.4horum in concursu Bithyni Hannibalis praecepto universi navem Eumenis adoriuntur.
彼らの衝突において、ビテュニア人たちはハンニバルの命令に従い、一斉にエウメネスの船に襲いかかった。
quorum vim rex cum sustinere non posset, fuga salutem petiit, quam consecutus non esset, nisi intra sua praesidia se recepisset, quae in proximo litore erant collocata.
彼らの猛攻に王は耐えることができなかったため、逃亡によって身の安全を求めた。 もし最も近くの海岸に配置されていた自軍の陣地の中に退却していなかったならば、彼はそれを得られなかったであろう。
§11.5reliquae Pergamenae naves cum adversarios premerent acrius, repente in eas vasa fictilia, de quibus supra mentionem fecimus, conici coepta sunt.
ペルガモンの残りの船が敵をより激しく追い詰めていたとき、突然、それらの船の中に、我々が上で言及した土器が投げ込まれ始めた。
quae iacta initio risum pugnantibus concitarunt, neque quare id fieret poterat intellegi.
投げられたそれらは、最初、戦う者たちに笑いを引き起こした。 なぜそのようなことが行われるのか理解できなかったからである。
§11.6postquam autem naves suas oppletas conspexerunt serpentibus, nova re perterriti, cum, quid potissimum vitarent, non viderent, puppes verterunt seque ad sua castra nautica rettulerunt.
しかし、自分たちの船が蛇でいっぱいになっているのを見ると、この奇妙な事態に恐れおののき、何を最も避けるべきかが分からなかったため、彼らは船首を返し、自分たちの海軍キャンプへと退却した。
§11.7sic Hannibal consilio arma Pergamenorum superavit, neque tum solum, sed saepe alias pedestribus copiis pari prudentia pepulit adversarios.
このようにして、ハンニバルは知略によってペルガモン人の武力に打ち勝った。 そして、この時だけでなく、他の多くの機会にも、陸上部隊において、同様の知略をもって敵を打ち破ったのである。

語釈・文法注

  1. 11.1quarum — 語頭の相対代名詞。先行詞は直前の `classis`(単数女性)だが、集合的な意味合い(両軍の艦隊)を含んで複数女性形 `quarum` となっている。
  2. 11.2quin aliquid de pace esset scriptum — 疑いの動詞 `dubitabat` に否定語 `nemo` が伴うため、`quin` +接続法(ここでは未完了過去受動態 `esset scriptum`)の構文が用いられている。「〜ということを疑わなかった」と訳す。
  3. 11.3nisi quae ad irridendum eum pertinerent — `nisi` は「〜以外に」の意。`quae` は関係代名詞(中性複数)で、先行詞(`nihil` に対応する中性複数の名詞句)が省略されている。`pertinerent` は限定・特徴を示す接続法。動名詞 `irridendum` は前置詞 `ad` を伴って目的(〜を嘲笑するために)を表す。
  4. 11.4quam consecutus non esset, nisi... — 接続法過去完了を用いた反実仮想条件文。主節の `consecutus non esset` と従属節の `nisi... se recepisset` で、「もし〜していなかったなら、得られなかっただろうに」という過去の事実と反対の仮定を表す。
  5. 11.5conici coepta sunt — `coepi`(開始する)の受動態 `coepta sunt` は、不定詞が受動態(`conici`:投げ込まれる)である場合に、受動表現として一致させるラテン語の慣行。
  6. 11.6quid potissimum vitarent — 間接疑問節内の接続法(過去の歴史的現在の文脈における未完了過去としての機能)。「何を一番に避けるべきか」という当為・迷いのニュアンス(迷い・思案の接続法)を含む。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ハンニバル伝 §11.1-11.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo023.humanitext-lat2:11.1-11.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。