Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · エウメネス伝 §3.1-3.6

ペルディッカスへの忠誠と対クラテロス戦の策略

3 / 13 箇所 · ラテン語

要旨

ディあドコイ戦争が勃発する中、エウメネスは窮地のペルディッカスへの忠誠を保ち、敵の強力なマケドニア軍から自軍の動揺を防ぐため、目的地を隠して進軍し、地形を利用して有利な騎兵戦に持ち込む策略を実行する。

§3.1Interim conflata sunt illa bella, quae ad internicionem post Alexandri mortem gesta sunt, omnesque concurrerunt ad Perdiccam opprimendum.
その間に、アレクサンドロスの死後に死に物狂いで行われたあの戦争が巻き起こり、すべての者がペルディッカスを圧倒するために結集した。
quem etsi infirmum videbat, quod unus omnibus resistere cogebatur, tamen amicum non deseruit neque salutis quam fidei fuit cupidior.
エウメネスは、彼が一人で全員に対抗することを余儀なくされていたため、その立場が弱いと見ていたが、それでも友を見捨てず、忠実さよりも自身の安全を望むようなことはしなかった。
§3.2praefecerat hunc Perdiccas ei parti Asiae, quae inter Taurum montem iacet atque Hellespontum, et illum unum opposuerat Europaeis adversariis;
ペルディッカスは彼を、タウロス山脈とヘレスポントスの間に位置するアジアのあの地域の長に据えており、彼一人をヨーロッパの敵対者たちに対峙させていた。
ipse Aegyptum oppugnatum adversus Ptolemaeum erat profectus.
彼自身はプトレマイオスに対してエジプトを攻撃するために出発していた。
§3.3Eumenes cum neque magnas copias neque firmas haberet, quod et inexercitatae et non multo ante erant contractae, adventare autem dicerentur Hellespontumque transisse Antipater et Crateros magno cum exercitu Macedonum, viri cum claritate tum usu belli praestantes
エウメネスは、自らの軍勢が訓練されておらず、またそれほど前に招集されたわけでもなかったため、大きくもなく強力でもない軍勢しか持っていなかった一方で、名声においても戦争の経験においても傑出した人物たちであるアンティパトロスとクラテロスが、マケドニア兵の大軍を率いて接近しており、ヘレスポントスを渡ったと言われていた。
§3.4(Macedones vero milites ea tum erant fama, qua nunc Romani feruntur: etenim semper habiti sunt fortissimi, qui summi imperii potirentur): Eumenes intellegebat, si copiae suae cognossent, adversus quos ducerentur, non modo non ituras, sed simul cum nuntio dilapsuras.
(実際、マケドニアの兵士たちは当時、現在のローマ人がそう言われているような名声を得ていた。 実際、彼らは世界の覇権を握るべき、最も勇敢な人々であると常にみなされていたからである。 )エウメネスは、もし自分の軍勢が、自分たちが誰に対して率いられているのかを知ったならば、進軍しないだけでなく、その知らせと同時に四散してしまうだろうと理解していた。
§3.5itaque hoc ei visum est prudentissimum, ut deviis itineribus milites duceret, in quibus vera audire non possent, et iis persuaderet se contra quosdam barbaros proficisci.
そのため、彼にとって最も賢明であると思われたのは、兵士たちを彼らが真実を聞くことのできない僻地を通って率いることであり、また彼らに対して自分たちはある蛮族に対して進軍しているのだと信じ込ませることであった。
§3.6atque tenuit hoc propositum et prius in aciem exercitum eduxit proeliumque commisit, quam milites sui scirent, cum quibus arma conferrent.
そして彼はこの方針を貫き、自分の兵士たちが誰と武器を交えるのかを知る前に、軍勢を戦列に引き出して戦闘を開始した。
effecit etiam illud locorum praeoccupatione, ut equitatu potius dimicaret, quo plus valebat, quam peditatu, quo erat deterior.
彼はまた、場所をあらかじめ占拠することによって、自分が劣っていた歩兵よりも、むしろ自分が勝っていた騎兵によって戦うという状況を作り出した。

語釈・文法注

  1. §3.1neque salutis quam fidei fuit cupidior — 比較級形容詞 `cupidior` が、比較の接続詞 `quam` を伴って比較対象を導入している。`salutis` と `fidei` は `cupidus` が支配する客観属格。「忠実さ(fidei)よりも安全(salutis)を強く望む(cupidior)ことはなかった(neque... fuit)」という二者択一における選択の優先を示す表現。
  2. §3.3adventare autem dicerentur Hellespontumque transisse Antipater et Crateros — 動詞 `dicor`(言われる)の個人的構文(personal construction)。非人称的な「〜と言われていた」ではなく、不定詞 `adventare` および `transisse` の論理的主語である `Antipater et Crateros` が `dicerentur`(三人称複数接続法・歴史未完了)の文法上の主語となっている。
  3. §3.4ea tum erant fama — 性質の奪格(ablative of quality)。繋ぎ動詞 `erant` の述語(補語)として機能し、「彼ら(マケドニア兵)は当時そのような名声(の内に)あった(=名声を得ていた)」ことを表す。`ea` は後続の関係節の `qua`(関係代名詞の奪格、おそらく `fama` を先行詞とする手段または性質の奪格)と相関している。
  4. §3.4non modo non ituras, sed simul cum nuntio dilapsuras — 主節の動詞 `intellegebat`(理解していた)に導かれる対格不定詞構文。不定詞 `ituras [esse]` および `dilapsuras [esse]` の意味上の主語(対格)である `copias` は、条件節の主語 `copiae suae` に引っ張られる形で省略されている。文法的には `copias suas... non ituras [esse]` と補って解釈する。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, エウメネス伝 §3.1-3.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo018.humanitext-lat2:3.1-3.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。