Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · エパメイノンダス伝 §7.1-7.5

市民の不当な扱いへの忍耐と軍の救出

7 / 10 箇所 · ラテン語

要旨

エパメイノンダスが市民からの不当な扱いにも耐えて危機に瀕した軍を救ったこと、また法律に反して指揮権を延長し国家の破滅を防いだことなど、彼の愛国心を示す逸話が語られる。

§7.1Fuisse patientem suorumque iniurias ferentem civium, quod se patriae irasci nefas esse duceret, haec sunt testimonia.
彼が同胞たる市民たちの不義に対して寛容であり、それに耐える人物であったこと、それは祖国に対して怒ることは不義であると彼が考えていたからであるが、これらについて次のような証拠がある。
cum eum propter invidiam cives sui praeficere exercitui noluissent duxque esset delectus belli imperitus, cuius errore res eo esset deducta, ut omnes de salute pertimescerent, quod locorum angustiis clausi ab hostibus obsidebantur, desiderari coepta est Epaminondae diligentia: erat enim ibi privatus numero militis.
市民たちが嫉妬から彼を軍の指揮官に任命することを望まず、戦争に未熟な将軍が選ばれたが、その者の過ちによって、地形の狭隘な場所に閉じ込められ敵から包囲されていたために全員が自らの安全をひどく恐れるというほどまでに状況が陥ったとき、エパメイノンダスの有能さが待望され始めた。 というのも、彼はそこには一兵卒として、私人としていたからである。
§7.2a quo cum peterent opem, nullam adhibuit memoriam contumeliae et exercitum obsidione liberatum domum reduxit incolumem.
彼に人々が助けを求めたとき、彼は受けた屈辱をいささかも心に留めることなく、包囲から解放された軍を無傷で故郷に連れ帰った。
§7.3nec vero hoc semel fecit, sed saepius.
そして実際、彼はこれを一度だけでなく何度も行った。
maxime autem fuit illustre, cum in Peloponnesum exercitum duxisset adversus Lacedaemonios haberetque collegas duos, quorum alter erat Pelopidas, vir fortis ac strenuus.
しかし、とりわけ顕著であったのは、彼がラケダイモン人に対抗してペロポネソスへと軍を率い、二人の同僚、そのうちの一人は勇敢で精悍な人物であるペロピダスであったが、彼らを伴っていたときであった。
hi cum criminibus adversariorum omnes in invidiam venissent ob eamque rem imperium iis esset abrogatum atque in eorum locum alii praetores successissent, §7.4Epaminondas populi scito non paruit idemque ut facerent persuasit collegis et bellum, quod susceperat, gessit.
彼ら全員が敵対者たちの告発によって反感を買うようになり、そのために彼らから指揮権が剥奪され、彼らの代わりに他の将軍たちが就任したとき、エパメイノンダスは民衆の決議に従わず、同僚たちにも同じようにするよう説得し、自分が引き受けていた戦争を遂行した。
namque animadvertebat, nisi id fecisset, totum exercitum propter praetorum imprudentiam inscitiamque belli periturum.
というのも、もしそうしなかったならば、全軍が将軍たちの不見識と戦争への無知のために破滅するであろうことに、彼は気づいていたからである。
§7.5lex erat Thebis, quae morte multabat, si quis imperium diutius retinuisset, quam lege praefinitum foret.
テーバイには、もし誰かが法律で定められた期間よりも長く指揮権を保持し続けたならば、死刑をもって罰するという法律があった。
hanc Epaminondas cum rei publicae conservandae causa latam videret, ad perniciem civitatis conferri noluit et quattuor mensibus diutius, quam populus iusserat, gessit imperium.
エパメイノンダスは、この法律が国家を維持するために制定されたものであると理解していたので、それが国家の破滅のために適用されることを望まず、民衆が命じた期間よりも四ヶ月長く指揮権を行使した。

語釈・文法注

  1. §7.1Fuisse patientem suorumque iniurias ferentem civium — suorum civium(彼の同胞市民の)は、iniurias(不義、害)にかかる属格(主格的・所有格的属格)である。形容詞 patiens が単独で属格を支配する(「〜に対して寛容な」)と解釈することも可能だが、ここでは並列されている現在分詞 ferentem(対格の iniurias を目的語に取る)との対称性から、suorum civium は iniurias を修飾し、全体として「同胞市民の不義に耐え、それに対して寛容であったこと」という意味を表している。
  2. §7.1cuius errore — 関係代名詞 cuius の先行詞は、直前の dux... belli imperitus(戦争に未熟な将軍)である。関係詞節 cuius errore... は主節の中の cum 節に従属しており、新将軍の犯した過ちが原因で危機的な状況に陥ったという因果関係を説明している。
  3. §7.5si quis imperium diutius retinuisset, quam lege praefinitum foret — 条件節の中の接続法過去完了 retinuisset と接続法未完了過去 foret は、過去の時点から見た未来完了および未来を表す(いわゆる時制の一致による)。法律の原文における直説法未来完了(retinuerit)および未来(praefinitum erit)が、過去の主文 lex erat のもとで接続法にシフトしたものである。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, エパメイノンダス伝 §7.1-7.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo015.humanitext-lat2:7.1-7.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。