§4.1Tentata autem eius est abstinentia a Diomedonte Cyziceno: namque is rogatu Artaxerxis regis Epaminondam pecunia corrumpendum susceperat.
しかし、彼の無欲さはキジコスのディオメドンによって試された。 というのも、彼はアルタクセルクセス王の求めに応じて、エパメイノンダスを金で買収することを引き受けていたからである。
hic magno cum pondere auri Thebas venit et Micythum adulescentulum, quem tum Epaminondas plurimum diligebat, quinque talentis ad suam perduxit voluntatem.
彼は大量の金を携えてテーバイにやって来ると、当時エパメイノンダスが最も寵愛していた若者のミキュトスを、5タラントンで自分の意のままにした。
Micythus Epaminondam convenit et causam adventus Diomedontis ostendit.
ミキュトスはエパメイノンダスに会い、ディオメドンの来訪の理由を明かした。
§4.2at ille Diomedonti coram 'nihil' inquit 'opus pecunia est: nam si rex ea vult, quae Thebanis sunt utilia, gratiis facere sum paratus, sin autem contraria, non habet auri atque argenti satis.
すると、エパメイノンダスはディオメドンの面前でこう言った。 「金はまったく必要ない。 もし王が、テーバイ人にとって有益なことを望んでおられるなら、私は無償で行う用意がある。 しかし、もし反対のことを望んでおられるなら、王は十分な金銀を持ってはおられない。
namque orbis terrarum divitias accipere nolo pro patriae caritate.
私は祖国への愛と引き換えに、全世界の富を受け取ることを望まないからだ。
§4.3tu quod me incognitum tentasti tuique similem existimasti, non miror tibique ignosco;
お前が、私の本性を知らないまま私を試そうとし、自分と同類だと考えたことについては、私は驚かないし、お前を許そう。
sed egredere propere, ne alios corrumpas, cum me non potueris.
しかし、私を買収できなかったからといって、他の者たちを買収して回らないよう、速やかに立ち去れ。
et tu, Micythe, argentum huic redde, aut, nisi id confestim facis, ego te tradam magistratui. '
そしてミキュトス、お前はこの者に金を返せ。 さもなくば、もし直ちにそうしないなら、私はお前を政務官に引き渡すぞ。
§4.4hunc Diomedon cum rogaret, ut tuto exire suaque, quae attulerat, liceret efferre, 'istud quidem' inquit 'faciam, neque tua causa, sed mea, ne, si tibi sit pecunia adempta, aliquis dicat id ad me ereptum pervenisse, quod delatum accipere noluissem. '
」ディオメドンが、安全に出発し、自分が持ってきた財産を持ち出すことを許してほしいと彼に懇願すると、彼は言った。 「確かにそうしてやろう。 だがそれはお前のためではなく、私自身のためだ。 もしお前から金が奪われたなら、私が差し出された時に受け取るのを拒んだものが、略奪されて私のもとに届いたのだ、と誰かが言うのを防ぐためだ。
§4.5a quo cum quaesisset, quo se deduci vellet, et ille Athenas dixisset, praesidium dedit, ut tuto perveniret.
」どこへ連れて行かれることを望むかを彼が尋ね、相手がアテナイと答えると、安全に到着できるように護衛を与えた。
neque vero id satis habuit, sed etiam, ut inviolatus in navem escenderet, per Chabriam Atheniensem, de quo supra mentionem fecimus, effecit.
それだけでは十分とせず、彼が傷一つなく船に乗れるようにと、我々が上で言及したアテナイ人カブリアスを通じて手配さえした。
§4.6abstinentiae erit hoc satis testimonium.
これが彼の無欲さの十分な証拠となるであろう。
plurima quidem proferre possumus, sed modus adhibendus est, quoniam uno hoc volumine vitam excellentium virorum complurium concludere constituimus, quorum res separatim multis milibus versuum complures scriptores ante nos explicarunt.
確かに他にも非常に多くの例を挙げることができるが、節度を守らなければならない。 なぜなら、我々は、この一巻の中に多くの優れた人々の生涯を収めることに決めたからであり、彼らの事績については、我々より前の多くの文筆家が、個別に何千行もの記述で詳細に説明しているからである。