Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ダタメス伝 §8.1-8.6

アウトフロダテスの敗北と和解の成立

8 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

アウトフロダテスは大軍を頼みにデータメスと交戦するが、地勢を利用したデータメスの卓越した戦術の前に敗北する。戦争の長期化が王に損失をもたらすことを懸念したアウトフロダテスは和解を提案し、データメスがこれに応じたことで戦争は終結する。

§8.1Haec etsi Autophrodates videbat, tamen statim maluit congredi quam cum tantis copiis refugere aut tam diu uno loco sedere.
アウトフロダテスは、これらのことを見てとったものの、これほどの大軍を率いて退却したり、同じ場所にこれほど長く留まったりするよりは、直ちに交戦することを望んだ。
§8.2habebat barbarorum equitum viginti, peditum centum milia, quos illi Cardacas appellant, eiusdemque generis tria milia funditorum, praeterea Cappadocum octo milia, Armeniorum decem milia, Paphlagonum quinque milia, Phrygum decem milia, Lydorum quinque milia, Aspendiorum et Pisidarum circiter tria milia, Cilicum duo milia, Captianorum totidem, ex Graecia conductorum tria milia, levis armaturae maximum numerum.
彼は、異民族の騎兵二万、歩兵十万(これらを彼らはカルダケスと呼んでいる)、同種の兵種からなる投石兵三千を擁しており、さらにカッパドキア兵八千、アルメニア兵一万、パフラゴニア兵五千、フリュギア兵一万、リュディア兵五千、アスペンドス兵およびピシディア兵約三千、キリキア兵二千、カプティアラ兵も同数、ギリシアからの雇い兵三千、そして非常に多数の軽装歩兵を擁していた。
§8.3has adversus copias spes omnis consistebat Datami in se locique natura (namque huius partem non habebat vicesimam militum).
これら敵軍に対して、データメスのすべての希望は自身と地勢の利にかかっていた(というのも、彼は敵の兵力の二十分の一さえも持っていなかったからである)。
quibus fretus conflixit adversariorumque multa milia concidit, cum de ipsius exercitu non amplius hominum mille cecidisset.
これらを頼みとして彼は交戦し、敵の数千人を討ち取ったが、彼自身の軍勢からは千人を超える者は戦死しなかった。
quam ob causam postero die tropaeum posuit, quo loco pridie pugnatum erat.
このため、彼は翌日、前日に戦闘が行われた場所に戦勝記念碑を建てた。
§8.4hinc cum castra movisset semperque inferior copiis superior omnibus proeliis discederet, quod numquam manum consereret, nisi cum adversarios locorum angustiis clausisset, quod perito regionum
ここから彼が陣を移動したとき、兵力では常に劣勢でありながら、すべての戦闘で優勢のまま離脱したが、それは彼が、地域の地形に精通し、知恵を絞って考えている者にはしばしば起こることであるが、敵を地勢の狭隘な場所に追い詰めたとき以外には、決して交戦しなかったからである。
§8.5callideque cogitanti saepe accidebat, Autophrodates, cum bellum duci maiore regis calamitate quam adversariorum videret, pacem amicitiamque pristiam memorans eum hortatus est, ut cum rege in gratiam rediret.
アウトフロダテスは、戦争が敵よりも王にとってのより大きな災厄を伴って長引いているのを見てとり、かつての平和と友好を思い起こさせながら、王と和解するよう彼に勧めた。
§8.6quam ille etsi fidam non fore putabat, tamen condicionem accepit seque ad Artaxerxem legatos missurum dixit.
彼はその和解が信頼に足るものになるとは思わなかったものの、その提案を受け入れ、アルタクセルクセスの元へ使節を送るつもりであると言った。
sic bellum, quod rex adversus Datamen susceperat, sedatum est.
このようにして、王がデータメスに対して起こした戦争は静まった。
Autophrodates in Phrygiam se recepit.
アウトフロダテスはフリュギアへと撤退した。

語釈・文法注

  1. 8.2barbarorum equitum viginti, peditum centum milia — viginti の後に数詞 milia が省略されており、後続の centum milia から補って「騎兵二万、歩兵十万」と理解される。barbarorum は属格で、後に続く equitum と peditum の双方を修飾している。
  2. 8.3non amplius hominum mille — 比較級 amplius が接続詞 quam なしで数詞表現と用いられる際、格変化に影響を与えない副詞として機能する。そのため、hominum mille は主格(cecidisset の主語)のままであり、hominum は部分属格である。
  3. 8.4quod perito regionum callideque cogitanti saepe accidebat — 関係代名詞 quod は、データメスが地勢の狭隘な場所に敵を追い詰めたという前節の内容全体(nisi cum... clausisset)を先行詞とする。perito と cogitanti は非人称的動詞 accidebat にかかる与格であり、regionum は形容詞 perito が支配する目的格的属格である。
  4. 8.6quam ille etsi fidam non fore putabat — 関係代名詞の文頭接続(relative connection)の用法。女性単数対格の quam は、前文の gratiam(和解)を先行詞とし、etsi 節および主節にまたがる putabat の目的語となる対格不定詞句(fidam non fore)の意味上の主語(対格)となっている。fore は futuram esse の短縮形。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ダタメス伝 §8.1-8.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo014.humanitext-lat2:8.1-8.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。