Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ダタメス伝 §5.1-5.6

宮廷の陰謀とデータメスの離反の決意

5 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

データメスの迅速な成功は宮廷の廷臣たちの嫉妬を買い、彼を破滅させようとする陰謀が動き出す。友人パンダンテスからの手紙でこの危機と王室の冷酷な慣習を知ったデータメスは、軍の指揮権を委ねて王から離反することを決意し、密かに軍事力を集め始める。

§5.1Haec dum geruntur, Artaxerxes reminiscens, a quanto bello ad quam parvam rem principem ducum misisset, se ipse reprehendit et nuntium ad exercitum Acen misit, quod nondum Datamen profectum putabat, qui diceret, ne ab exercitu discederet.
これらのことが行われている間に、アルタクセルクセスは、いかに大きな戦争からいかに小さな任務へと、将軍たちのうち最も優れた者を派遣してしまったかを思い返し、自らを責め、そしてデータメスがまだ出発していないと考えたため、軍隊から離れないように言うための使者をアケの軍隊のもとへ送った。
hic priusquam perveniret, quo erat profectus, in itinere convenit, qui Aspim ducebant.
この使者は、自分が向かっていた目的地に到着する前に、道中でアスピスを連行している者たちに出会った。
§5.2qua celeritate cum magnam benivolentiam regis Datames consecutus esset, non minorem invidiam aulicorum excepit, quod illum unum pluris quam se omnes fieri videbant.
この迅速さによってデータメスが王の大きな好意を勝ち得た一方で、廷臣たちのそれに劣らぬほどの憎悪を被ることになった。 というのも、彼らは彼一人が自分たち全員よりも重んじられているのを目にしたからである。
quo facto cuncti ad eum opprimendum consenserunt.
このことが起きると、全員が彼を破滅させるために共謀した。
§5.3haec Pandantes, gazae custos regiae, amicus Datami, perscripta ei mittit, in quibus docet eum in magno fore periculo, si quid illo imperante adversi in Aegypto accidisset.
王室の国庫の番人でありデータメスの友人であるパンダンテスは、これらの事柄を詳細に書き記して彼に送り、その書簡の中で、もし彼が指揮している間にエジプトで何か不都合なことが起きたなら、彼が大きな危険に直面することになるだろうと告げた。
§5.4namque eam esse consuetudinem regiam, ut casus adversos hominibus tribuant, secundos fortunae suae: quo fieri ut facile impellantur ad eorum perniciem, quorum ductu res male gestae nuntientur.
というのも、不都合な出来事は人のせいにし、好都合な出来事は自分自身の幸運のせいにするのが王たちの慣習であり、その結果、指揮下で物事がうまく行かなかったと報じられるような人々の破滅へと王たちが容易に駆り立てられることになるからだ、と(手紙は述べている)。
illum hoc maiore fore in discrimine, quod, quibus rex maxime oboediat, eos habeat inimicissimos.
そして、彼(データメス)はこれによってさらに大きな危機に瀕することになる。 なぜなら、王が最も耳を傾ける人々を、彼が最大の敵としているからである。
§5.5talibus ille litteris cognitis, cum iam ad exercitum Acen venisset, quod non ignorabat ea vere scripta, desciscere a rege constituit.
彼(データメス)はこのような手紙を受け取ると、すでにアケの軍隊のもとに到着していたものの、そこに書かれたことが真実であることをよく知っていたため、王から離反することを決意した。
neque tamen quicquam fecit, quod fide sua esset indignum.
しかしながら、自身の忠誠にふさわしくないことは何一つ行わなかった。
§5.6nam Mandroclem Magnetem exercitui praefecit; ipse cum suis in Cappadociam discedit coniunctamque huic Paphlagoniam occupat, celans, qua voluntate esset in regem.
というのは、彼はマグネシア人のマンドロクレスを軍隊の指揮官に任命し、自身は部下たちとともにカッパドキアへと退き、これに隣接するパフラゴニアを占領した。 その際、王に対して自分がどのような意図を抱いているかを隠していた。
clam cum Ariobarzane facit amicitiam, manum comparat, urbes munitas suis tuendas tradit.
彼は密かにアリオバルザネスと同盟を結び、兵力を集め、防備を固めた諸都市を、守備するために部下たちに委ねた。

語釈・文法注

  1. §5.1qui diceret, ne ab exercitu discederet — 先行詞 `nuntium` にかかる、目的(「〜するために」)を表す関係代名詞+接続法の用法。それに続く `ne... discederet` は間接命令を表す接続法。
  2. §5.2pluris — 価値の属格。受動表現の `fieri`(`facere` の受動相で「評価される」)とともに用いられ、「より高く評価される」「より重んじられる」という意味を表す。
  3. §5.4namque eam esse... inimicissimos — パンダンテスの手紙の内容を伝える間接話法(Oratio Obliqua)の構造。主節の動詞は対格不定詞(`esse`, `fore`)となり、従属節の動詞(`tribuant`, `nuntientur`, `oboediat`, `habeat`)はすべて接続法をとる。
  4. §5.6tuendas — 動形容詞。動詞 `tradit`(引き渡す、委ねる)の直接目的語である `urbes munitas` に一致し、「〜させるために」「〜されるべきものとして」という目的を表す用法。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ダタメス伝 §5.1-5.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo014.humanitext-lat2:5.1-5.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。