Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ダタメス伝 §4.1-4.5

アスピスの反乱鎮圧と電撃的な降伏

4 / 11 箇所 · ラテン語

要旨

王の命令を受けたデータメスは、エジプト遠征の準備を中断して、反乱を起こしたアスピスの討伐に向かう。少数精鋭で急襲したデータメスに対し、恐れをなしたアスピスは抵抗を諦めて降伏する。

§4.1Hic cum maximo studio compararet exercitum Aegyptumque proficisci pararet, subito a rege litterae sunt ei missae, ut Aspim aggrederetur, qui Cataoniam tenebat: quae gens iacet supra Ciliciam, confinis Cappadociae.
彼が最大の熱意をもって軍隊を編成し、エジプトへ出発する準備をしていたとき、突然、王から彼に書簡が送られ、カタオニアを支配していたアスピスを攻撃するようにと命じられた。 この部族はキリキアの上方に位置し、カッパドキアに隣接している。
§4.2namque Aspis, saltuosam regionem castellisque munitam incolens, non solum imperio regis non parebat, sed etiam finitimas regiones vexabat et quae regi portarentur abripiebat.
というのも、アスピスは森の多い、砦で防備を固められた地方に住んでおり、王の命令に従わないばかりか、隣接する地方を荒らし、王のもとに運ばれるはずのものを強奪していたからである。
§4.3Datames etsi longe aberat ab iis regionibus et a maiore re abstrahebatur, tamen regis voluntati morem gerendum putavit.
データメスは、それらの地方から遠く離れており、またより大きな任務から引き離されることになるものの、やはり王の意志に従うべきだと考えた。
itaque cum paucis, sed viris fortibus navem conscendit, existimans, quod accidit, facilius se imprudentem parva manu oppressurum quam paratum quamvis magno exercitu.
それゆえ、彼は少数ではあるが勇敢な部下とともに船に乗り込んだ。 彼は、実際にそうなったように、不意を突かれたアスピスを少数の兵力で制圧する方が、十分に準備を整えた彼をいかに大軍であっても制圧するより容易であろうと考えたからである。
§4.4hac delatus in Ciliciam, egressus inde, dies noctesque iter faciens Taurum transit eoque quo studuerat venit.
この船でキリキアへと運ばれ、そこから上陸すると、彼は昼も夜も進軍してタウロス山脈を越え、目指していた場所へと到着した。
quaerit quibus locis sit Aspis: cognoscit haud longe abesse profectumque tum venatum.
彼はアスピスがどこにいるかを尋ね、彼が遠くないところにいて、ちょうど狩りに出かけていることを知る。
quem dum speculatur, adventus eius causa cognoscitur.
データメスが彼を偵察している間に、彼の到来の理由が知られてしまう。
Pisidas cum iis, quos secum habebat, ad resistendum Aspis comparat.
アスピスは抵抗のために、ピシディア人たちと自分が連れている者たちを整える。
§4.5id Datames ubi audivit, arma sumit, suos sequi iubet;
データメスはこれを聞くと、武器を取り、部下たちに従うよう命じる。
ipse equo concitato ad hostem vehitur.
彼自身は馬を急がせて敵へと進む。
quem procul Aspis conspiciens ad se ferentem pertimescit atque a conatu resistendi deterritus sese dedidit.
アスピスは、彼が遠くから自分の方へ突進してくるのを見て恐れをなし、抵抗の企てをあきらめて降伏した。
hunc Datames vinctum ad regem ducendum tradit Mithridati.
データメスは、縛り上げた彼を王のもとへ連行させるためにミトリダテスに引き渡した。

語釈・文法注

  1. §4.3existimans, quod accidit, facilius se imprudentem parva manu oppressurum quam paratum quamvis magno exercitu. — existimans に導かれる対格不定詞句(se oppressurum [esse])のなかに、挿入された関係節 quod accidit(「そしてそのことが起こった」)と、対比される2つの形容詞 imprudentem(油断している彼を)および paratum(準備の整っている彼を)が含まれる。これらは省略された対格の代名詞 eum(アスピスを指す)を修飾している。quamvis は「いかに〜であっても」という譲歩の意味で、手段の奪格 magno exercitu を修飾する副詞的な用法である。
  2. §4.4profectumque tum venatum — cognoscit に導かれる対格不定詞句(主語 eum は省略)の動詞 profectum [esse](出発した)に、目的を示すスピーヌムである venatum(狩りをするために)が結合している。
  3. §4.5quem procul Aspis conspiciens ad se ferentem — quem は関係代名詞の連結(データメスを指す)。ad se ferentem の ferentem は、再帰表現 se ferre(進む、突進する)が自動詞的に(あるいは分詞として se を省略して)用いられたもので、現在分詞として quem を修飾している。ad se の se は、主節の主語(アスピス)を指す再帰代名詞である。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ダタメス伝 §4.1-4.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo014.humanitext-lat2:4.1-4.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。