Humanitext Reader

コルネリウス・ネポス · ティモテオス伝 §3.1-3.5

ティモテウスの顧問復帰と讒言による有罪亡命

3 / 4 箇所 · ラテン語

要旨

高齢になり退役していたティモテウスは、アテナイの戦況悪化に伴い、メネステウスらとともに顧問として復帰する。しかし、共同指揮官カレスの独断と讒言により、作戦失敗の責任を問われ、ティモテウスは有罪判決を受けてカルキスへと亡命する。

§3.1Hic cum esset magno natu et magistratus gerere desisset, bello Athenienses undique premi sunt coepti.
彼が非常に高齢になり、公職を務めることをやめていたとき、アテナイ人たちは四方から戦争によって圧迫され始めた。
defecerat Samus, descierat Hellespontus, Philippus iam tum valens multa moliebatur: cui oppositus Chares cum esset, non satis in eo praesidii putabatur.
サモスは離反し、ヘレスポントスは反乱を起こしており、当時すでに強大であったフィリッポスは多くのことを企てていた。 彼に対抗してカレスが派遣されていたものの、彼の中には十分な守りがあるとは考えられていなかった。
§3.2fit Menestheus praetor, filius Iphicratis, gener Timothei, et ut ad bellum proficiscatur decernitur.
イフィクラテスの子でありティモテウスの婿であるメネステウスが将軍に選ばれ、彼が戦争へと出発することが決定される。
huic in consilium dantur viri duo usu sapientiaque praestantes, pater et socer, quod in his tanta erat auctoritas, ut magna spes esset per eos amissa posse recuperari.
彼の顧問として、経験と知恵において傑出した二人の男、すなわち(彼の)父親と義父が与えられる。 なぜなら、彼らには非常に大きな権威があったため、彼らを通じて失われたものが取り戻され得るという大きな希望があったからである。
§3.3ii cum Samum profecti essent et eodem Chares illorum adventu cognito cum suis copiis proficisceretur, ne quid absente se gestum videretur, accidit, cum ad insulam appropinquarent, ut magna tempestas oreretur: quam evitare duo veteres imperatores utile arbitrati suam classem suppresserunt.
彼らがサモスへと出発し、カレスもまた、彼らの到着を知って、自分がいない間に何かが成し遂げられたと思われることのないよう、自身の軍勢を率いて同地へと出発したとき、彼らが島に近づくと、大きな嵐が起こるということが起きた。 これを避けることが有益であると考えた二人の老将軍は、自分たちの艦隊をとどめた。
§3.4at ille temeraria usus ratione non cessit maiorum natu auctoritati, velut in sua manu esset fortuna.
しかし彼(カレス)は、無謀な方針を用いて、まるで運命が自分の手の中にあるかのように、年長者たちの権威に屈しなかった。
quo contenderat, pervenit, eodemque ut sequerentur, ad Timotheum et Iphicraten nuntium misit.
彼は自分が目指していた場所に到着し、ティモテウスとイフィクラテスのもとへ、同じ場所へ従うようにと使者を送った。
hinc male re gesta, compluribus amissis navibus eo, unde erat profectus, se recepit litterasque Athenas publice misit, sibi proclive fuisse Samum capere, nisi a Timotheo et Iphicrate desertus esset.
この結果、作戦に失敗し、多くの船を失って、彼は出発した場所へと退却し、アテナイへ「もしティモテウスとイフィクラテスに見捨てられていなければ、自分がサモスを占領することは容易であったはずだ」と公的な書簡を送った。
§3.5populus acer, suspicax ob eamque rem mobilis, adversarius, invidus (etenim potentia in crimen vocabatur) domum revocat: accusantur proditionis.
激しやすく、疑い深く、それゆえに移り気で、敵対的で、嫉妬深い民衆は(実際、有力であることは罪として問われていたからであるが)、彼らを本国へ召還する。 彼らは反逆罪で告発される。
hoc iudicio damnatur Timotheus lisque eius aestimatur centum talentis.
この裁判でティモテウスは有罪とされ、その罰金は百タラントンと査定された。
ille odio ingratae civitatis exactus Chalcidem se contulit.
彼は、恩知らずな市民たちの憎悪によって追い出され、カルキスへと赴いた。

語釈・文法注

  1. §3.1cui oppositus Chares cum esset — cuiは関係代名詞の連結用法で、前文のPhilippusを指す。oppositus cum essetは接続法過去完了受動態で、ここでは譲歩(「〜であったが」)あるいは歴史的状況を表す。
  2. §3.2amissa posse recuperari — amissaは形容詞amissusの中性複数主格(または対格)の名詞的用法で、「失われたもの」を意味し、不定詞posseの意味上の主語。posse recuperari(取り戻され得ること)は、名詞spesの内容を説明する同格の不定詞句。
  3. §3.3ne quid absente se gestum videretur — absente seは現在分詞を使った独立奪格構文で、「彼(カレス)が不在の間に」を意味する。再帰代名詞seは主節の主語であるカレス(Chares)を指す。ne quidは「何事も〜ないように」(quidはneの後のaliquid)。
  4. §3.4sibi proclive fuisse Samum capere, nisi a Timotheo et Iphicrate desertus esset — litteras misit(書簡を送った)という伝達の行為によって導かれる間接話法。帰結節のsibi proclive fuisse(彼にとってサモスを占領することは容易だったはずだ)は、直接話法の直説法完了proclive fuitが対格不定詞に変化したもの。条件節nisi ... desertus essetは反実仮想(接続法過去完了)のまま保持される。
  5. §3.5odio ingratae civitatis exactus — odioは原因の奪格(「憎しみによって」)。ingratae civitatisは主格的属格で、「恩知らずな国家(市民たち)が抱く憎しみ」を指す。全体として「市民たちの憎悪によって(国から)追い出されて」の意味。

この箇所を引用する

コルネリウス・ネポス, ティモテオス伝 §3.1-3.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo013.humanitext-lat2:3.1-3.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。