§34Has igitur ob causas nata astra sunt, quae per caelum penetrantia solstitiali se et brumali revocatione converterent, ut hoc omne animal, quod videmus, esset illi animali, quod sentimus, ad aeternitatis imitationem simillimum.
したがって、これらの原因によって星々が生まれた。 それらは、私たちが目にするこのすべての生物が、私たちが知性で捉えるあの生物に、永遠性を模倣することにおいて極めて類似したものとなるために、天を貫きながら夏至と冬至の折り返しにおいて自らを回転させるのである。
Et cetera quidem usque ad temporis ortum impressa ab illis, quae imitabatur, ecfinxerat;
\nそして、時の誕生にいたるまでのその他の事柄については、それがあらかじめ模倣していたものから刻印されたものとして形作っていた。
sed quia nondum omne animal in mundo intus incluserat, ex ea parte deficiebat ad propositum exemplar imaginis similitudo.
しかし、世界の内にまだすべての生物を閉じ込めてはいなかったため、その部分において、提示された原型に対する画像の類似性は欠けていた。
Quot igitur et quales animalium formas mens in speciem rerum intuens poterat cernere, totidem et tales in hoc mundo secum cogitavit effingere.
それゆえ、知性が事物のイデアを凝視しつつ、いくつの、そしてどのような種類の生物の形態を見ることができたか、それと全く同数、同種のものを、彼はこの世界の中に自ら形作ろうと考えた。
§35Erant autem animantium genera quattuor, quorum unum divinum atque caeleste, alterum pinnigerum et ae+rium, tertium aquatile, terrestre quartum.
\n さて、生物の類には四つあった。 その第一は神的な天の類、第二は羽があり空を飛ぶ類、第三は水中の類、第四は陸上の類である。
Divinae animationis maxime speciem faciebat ex igne, ut et splendidissimus esset et aspectu pulcherrimus.
神的な生命の形を、彼は主に火から作り出した。 それは、最も輝かしく、見た目にも最も美しくあるためであった。
Cumque eum similem universi naturae efficere vellet, ad volubilitatem rotundavit comitemque eum sapientiae quam optimae mentis effecit circumque omne caelum aequaliter distribuit, ut hunc varietate distinctum bene Graeci ko/smon, nos lucentem mundum nominaremus.
そして、それを宇宙全体の自然に類似させようと望んだので、回転に適するように丸く形作り、最も優れた知性の知恵の伴侶とし、天全体に等しく配置した。 それは、この多様性によって飾り立てられたものを、ギリシア人が「コスモス」、私たちが「輝く世界」と、正しく呼ぶためであった。
§36Dedit autem divinis duo genera motus, unum, quod semper esset in eodem † de quo et idem omnibus atque uno modo celaret, alterum, quod in anticam partem a conversione eiusdem et similis pelleretur.
\n さらに、彼は神的なものたちに二種類の運動を与えた。 第一は、常に同じ場所にあり、同じ方法で動くものであり、第二は、「同一にして類似するもの」の回転によって前方向へと押し進められるものである。
Quinque autem reliquis motibus orbum eum voluit esse et expertem, immobilem et stantem.
しかし、残りの五つの運動について、彼はそれがそれらを奪われ、それらを経験せず、不動で静止していることを望んだ。
Ex quo genere ea sunt sidera, quae infixa caelo non moventur loco, quae sunt animantia, eaque divina, ob eamque causam suis sedibus inhaerent et perpetuo manent.
この類に属するのが、天に固定されて場所を動かない星々であり、これらは生物であり、かつ神的なものであり、そのために自らの座に固着して永続的にとどまる。
Quae autem vaga et mutabili erratione labuntur, ita generata sunt, ut supra diximus.
他方、彷徨い変化する不規則な運行によって進む星々は、上で述べたように生み出された。
§37Iam vero terram, altricem nostram, quae traiecto axi sustinetur, diei noctisque effectricem eandemque custodem, antiquissimam deorum omnium voluit esse eorum, qui intra caelum gignerentur.
\n さて、私たちの養育者であり、貫かれた軸によって支えられ、昼と夜を作り出しまた守るものである地球を、彼は天の内側に生み出されたすべての神々の中で最も古いものとすることを望んだ。
Lusiones autem deorum et inter ipsos deos concursiones, quaeque in orbibus eorum conversiones quaeque antecessiones eveniant, cumque inter se paene contingant, eorum qui prope copulentur contrariaque regione et pone quos aut ante labantur quibusque temporibus a nostro aspectu oblitescant rursusque emersi terrorem incutiant rationis expertibus, si verbis explicare conemur nullo posito ob oculos simulacro earum rerum, frustra suscipiatur labor.
他方、神々の遊戯や、神々同士の衝突、それらの軌道におけるどのような回転や追い越しが生じるか、またそれらがいつ互いにほぼ接触するか、近接して結合する神々のうち、誰の背後や前方を他の神々が通るか、またどのような時期に私たちの視界から姿を消し、再び現れて理性のない人々に恐怖を与えるかについて、もしそれらの事物の模型を目の前に置くことなしに言葉だけで説明しようと試みるならば、その労力は無駄に引き受けられることになるだろう。
Sed haec satis sint dicta nobis, quaeque de deorum, qui cernuntur quique sunt orti, natura praefati sumus, habeant hunc terminum.
しかし、これらのことについては、これだけ語られれば十分であり、目に見え、かつ生まれた神々の自然について私たちが前置きとして語ったことは、ここで終わりとしよう。
§38Reliquorum autem, quos Graeci dai/monas appellant, nostri, opinor, Lares, si modo hoc recte conversum videri potest, et nosse et enuntiare ortum eorum maius est, quam ut profiteri nos scribere audeamus.
\n しかし、他の神々、すなわちギリシア人が「ダイモネス」と呼び、私たちの同胞が(もしこれが正しく翻訳されたと見なされうるならば)「ラレース」と呼ぶものたちについて、その誕生を知り、また語ることは、私たちがそれを書くと言明する勇気を持てる限界を超えている。
Credendum nimirum est veteribus et priscis, ut aiunt, viris, qui se progeniem deorum esse dicebant, itaque eorum vocabula nobis prodiderunt.
言うまでもなく、自らを神々の子孫であると語り、それゆえに彼らの系譜を私たちに伝えた昔の古代の人々を信じるべきである。
Nosse autem generatores suos optime poterant, ac difficile factu est a deis ortis fidem non habere, quamquam nec argumentis nec rationibus certis eorum oratio confirmatur;
というのも、彼らは自らを生み出した者たちを最もよく知ることができたはずであり、また、神々から生まれた者たちを信じないということは、たとえ彼らの語る言葉が確かな論証や理拠によって裏付けられていないとしても、困難なことだからである。
sed quia de suis rebus videntur loqui, veteri legi morique parendum est.
だが、彼らは自分たちの身内のことについて語っているように見えるのであるから、古くからの法と慣習に従わねばならない。
§39Sic igitur, ut ab iis est traditum, horum deorum ortus habeatur atque dicatur, ut Oceanum Salaciamque Caeli satu Terraeque conceptu generatos editosque memoremus, ex his Saturnum et Opem, deinceps Iovem atque Iunonem, reliquos, quos fratres inter se agnatosque usurpari atque appellari videmus, et eorum, ut utamur vetere verbo, prosapiam.
\n それゆえ、彼らから伝承された通りに、これら神々の誕生を受け入れ、また語ることにしよう。 すなわち、天の種と地の懐妊によってオケアノスとサラキアが生成され生み出されたこと、また彼らからサトゥルヌスとオプスが、次いでユピテルとユノが、そして彼らの兄弟や親族として私たちが呼び慣わしているのを目にする残りの神々が、そして(古い言葉を使うならば)その「血統(プロサピア)」が生まれたことを記憶にとどめよう。