Humanitext Reader

キケロ · ブルトゥス宛書簡 §2.4.1-2.4.6

アントニウスの処遇と戦況への助言

29 / 30 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはブルトゥスからの手紙に返信し、カッシウスのシリアでの活躍を喜びつつ、拘留中のガイウス・アントニウスの処遇、増援兵と資金の不足、カッシウスの戦果の公表、そして実子キケロの評判について自身の見解を述べている。

§2.4.1Datis mane a. d. in id. April.
4月のイドゥス前の某日の朝、スカプティウスに手紙を託した。
Scaptio litteris eodem die tuas accepi Kal. April. Dyrrhachio datas vesperi.
その同じ日の夕方に、私は君が4月1日にデュッラキウムから発送した手紙を受け取った。
itaque mane prid. Id. Apr. , cum a Scaptio certior factus essem non esse eos profectos quibus pridie dederam et statim ire, hoc paululum exaravi ipsa in turba matutinae salutationis.
したがって、4月のイドゥスの前日の朝、私が前日手紙を渡した使者たちはまだ出発しておらず、今すぐ出発するとスカプティウスから知らされたので、朝の挨拶のまさに混雑の中で、このわずかな手紙を急いで書き留めた。
§2.4.2de Cassio laetor et rei publicae gratulor, mihi etiam qui repugnante et irascente Pansa sententiam dixerim ut Dolabellam bello Cassius persequeretur.
私はカッシウスのことを喜び、国家を祝し、さらには私自身をも祝している。 私はパンサが反対し憤慨する中で、カッシウスが戦争によってドラベッラを追撃すべきだという意見を述べたのだから。
et quidem audacter dicebam sine nostro senatus consulto iam illud eum bellum gerere.
そして実際、私は、彼が我々の元老院決議なしにすでにその戦争を行っているのだと大胆に主張していた。
de te etiam dixi tum quae dicenda putavi.
君についても、そのとき言うべきだと考えたことを私は述べた。
haec ad te oratio perferetur, quoniam te video delectari Philippicis nostris.
この演説は君に届けられるだろう、君が我々の『フィリッピカ』を楽しんでいるのが見えるから。
§2.4.3quod me de Antonio consulis, quoad Bruti exitum cognorimus custodiendum puto.
君がアントニウスについて私に意見を求めていることについてだが、私はブルトゥスの結末を知るまでは彼を拘留しておくべきだと考えている。
ex iis litteris quas mihi misisti, Dolabella Asiam vexare videtur et in ea se gerere taeterrime.
君が私に送ってくれた手紙から判断すると、ドラベッラはアジアを荒らし回り、その地で極めて見苦しく振る舞っているようだ。
compluribus autem scripsisti Dolabellam a Rhodiis esse exclusum.
しかし、君は多くの人々に、ドラベッラがロドス島人によって締め出されたと書いた。
qui si ad Rhodum accessit, videtur mihi Asiam reliquisse.
もし彼がロドスに近づいたのなら、彼はアジアを離れたと私には思われる。
id si ita est, istic tibi censeo commorandum;
もしそうであるなら、君はそこに留まるべきだと私は思う。
sin †eam semel cepit, mihi crede, non erit id. Apr.
しかし、もし†彼がそれを一度占領したなら、私を信じてほしい、4月13日(イドゥス)のことではないだろう。
† at in Asiam censeo persequendum.
むしろ†アジアへと彼を追跡すべきだと私は思う。
nihil mihi videris hoc tempore melius acturus.
この時期に、君がこれより良い行動をすることはないと私は思う。
§2.4.4quod egere te duabus necessariis rebus scribis, supplemento et pecunia, difficile consilium est.
君が二つの必要なもの、すなわち増援と資金を欠いていると書いていることについては、難しい問題である。
non enim mihi occurrunt facultates quibus uti te posse videam praeter illas quas senatus decrevit, ut pecunias a civitatibus mutuas sumeres.
元老院が議決した、諸都市から借入金として資金を受け取るという方法以外に、君が利用できるような財源が私には思い浮かばないからだ。
de supplemento autem non video quid fleri possit.
増援については、何ができるか私にはわからない。
tantum enim abest ut Pansa de exercitu suo aut dilectu tibi aliquid tribuat, ut etiam moleste ferat tam multos ad te ire voluntarios, quo modo equidem credo, quod iis rebus quae in Italia decernuntur nullas copias nimis magnas esse arbitretur, quo modo autem multi suspicantur, quod ne te quidem nimis firmum esse velit;
というのも、パンサが自らの軍隊や徴兵から君に何かを分け与えるなどということはおよそあり得ないことであり、それどころか非常に多くの志願兵が君のもとへ行くことすら彼は不快に思っているほどなのだ。 その理由として、私自身が信じるところでは、イタリアで決着がつけられようとしている事態に対して、いかなる軍隊も大きすぎることはないと彼が考えているからなのだが、他方で多くの者が疑っているところでは、彼が君に対しても過度に強力であってほしくないと思っているからである。
quod ego non suspicor.
もっとも私はそうは疑っていないが。
§2.4.5quod scribis te ad Tertiam sororem et matrem scripsisse ut ne prius ederent ea quae gesta a Cassio essent quam mihi visum esset, video te veritum esse, id quod verendum fuit, ne animi partium Caesaris, quo modo etiam nunc partes appellantur, vehementer commoverentur.
君が妹のテルティアと母に手紙を書き、カッシウスの業績を私の合意があるまでは公表しないようにと伝えたと書いていることについて、君が次のこと、すなわちカエサルの派閥(今でも派閥と呼ばれているが)の者たちの心が激しく動揺することを恐れたのだと私は理解するし、それは恐れるべきことでもあった。
sed ante quam tuas litteras accepimus, audita res erat et pervulgata;
しかし、君の手紙を受け取る前に、そのことは既に聞かれ、広まっていた。
tui etiam tabellarii ad multos familiaris tuos litteras attulerant.
君の郵便配達人たちもまた、君の多くの友人たちに手紙を届けていたのだ。
qua re neque supprimenda res erat, praesertim cum id fieri non posset, neque, si posset, non divulgandam potius quam occultandam putaremus.
したがって、そのことを伏せるべきではなかった。 特にそれが不可能であったのだし、また仮に可能であったとしても、我々はそれを隠すよりもむしろ公表すべきだと考えたであろうから。
§2.4.6de Cicerone meo et, si tantum est in eo quantum scribis, tantum scilicet quantum debeo gaudeo et, si quod amas eum eo maiora facis, id ipsum incredibiliter gaudeo a te eum diligi.
私の息子キケロについてだが、もし彼に君が書くほどのものがあるなら、当然私が喜ぶべきその分だけ私は喜んでいる。 また、君が彼を愛しているからこそそれをさらに大きく表現しているのだとしても、そのこと自体、すなわち彼が君に愛されているということを私は信じられないほど嬉しく思う。

語釈・文法注

  1. 2.4.1non esse eos profectos quibus pridie dederam et statim ire — `certior factus essem`(「知らされた」)に導かれる対格不定詞(間接話法)の構造。`non esse eos profectos`(「彼らが出発していないこと」)と `(eos) statim ire`(「彼らがすぐに出発すること」)が `et` によって並列されている。`ire` は現在不定詞であり、直ちに実行される予定の行動を指す。
  2. 2.4.2qui repugnante et irascente Pansa sententiam dixerim — 関係代名詞 `qui` に導かれる節の中の動詞 `dixerim` は接続法完了(または現在)であり、先行詞 `mihi`(「私自身」)の性質や因果関係(「~したような私」)を表す。また、`repugnante et irascente Pansa` は現在分詞を用いた絶対奪格(「パンサが反対し、怒っている中で」)である。
  3. 2.4.4tantum enim abest ut Pansa... aliquid tribuat, ut etiam moleste ferat — 非人称表現 `tantum abest ut... ut...`(「~するどころか、非常にかき離れている」)の構文。最初の `ut` 節(`ut Pansa... aliquid tribuat`)は `abest` の主語節であり、二番目の `ut` 節(`ut etiam moleste ferat...`)は `tantum`(「それほどまでに」)に対応する結果の副詞節である。
  4. 2.4.6si quod amas eum eo maiora facis — `quod`(接続詞「~だから」)は理由を示し、`eo`(度合いを示す奪格「それだけいっそう」)は、帰結節の比較級(または比較の意味を含む語句、ここでは `maiora`)と相関している。「君が彼を愛しているという理由によって、それだけ彼(の長所)を大きく(表現)しているとしても」の意。

この箇所を引用する

キケロ, ブルトゥス宛書簡 §2.4.1-2.4.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi059.humanitext-lat1:2.4.1-2.4.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。