Humanitext Reader

キケロ · ブルトゥス宛書簡 §1.4.1-1.4.3

アントニウス派捕虜の法的処遇とキケロへの忠告

6 / 30 箇所 · ラテン語

要旨

ブルトゥスらによる勝利を喜びつつ、捕虜となったアントニウス派の市民たちの処遇について、彼らを直ちに国家の敵とみなさず法的な判断を重んじる自身の立場を説明し、キケロの過度な楽観主義と寛大さに忠告を与えている。

§1.4.1quanta sim laetitia adfectus cognitis rebus Bruti nostri et consulum facilius est tibi existimare quam mihi scribere.
我らのブルトゥスと執政官たちの戦果を知って、私がどれほど大きな喜びに満たされているかは、私が書くことよりも君が推し量る方が容易です。
Cum alia laudo et gaudeo accidisse, tum quod Bruti eruptio non solum ipsi salutaris fuit sed etiam maximo ad victoriam adiumento.
他の事柄が起こったことを称賛し喜んでいるのはもちろんのこと、とりわけブルトゥスの突撃が彼自身にとって救いとなっただけでなく、勝利への最大の助けとなったことを喜んでいます。
§1.4.2quod scribis mihi trium Antoniorum unam atque eandem causam esse, quid ego sentiam mei iudici esse: statuo nihil nisi hoc, senatus aut populi Romani iudicium esse de iis civibus qui pugnantes non interierint.
君が私に、三人のアントニウスたちの件は同一のものであり、私がどう考えるかは私の判断に委ねられている、と書いていることについては、私はこれ以外のことは決定しません。 すなわち、戦闘中に死ななかったそれらの市民については、元老院またはローマ市民の判断があるべきだということです。
at hoc ipsum inquies inique facis qui hostilis animi in rem publicam homines civis appelles.
「しかし」と君は言うでしょう。 「まさにこの点で、国家に対して敵対的な精神を持つ人々を市民と呼ぶとは、君は不当なことをしている」と。
immo iustissime.
いや、きわめて正当です。
quod enim nondum senatus censuit nec populus Romanus iussit, id adroganter non praeiudico neque revoco ad arbitrium meum.
というのも、元老院がまだ決議しておらず、ローマ市民も命じていないことを、私は傲慢にもあらかじめ判断したり、自分の裁量に引き戻したりはしないからです。
illud quidem non muto, quod ei quem me occidere res non coegit neque crudeliter quicquam eripui neque dissolute quicquam remisi habuique in mea potestate quoad bellum fuit.
私は確かにあのやり方を変えません。 すなわち、状況が私に殺すことを強要しなかった人物に対して、残忍にも何も奪わず、まただらしなく何も免除せず、戦争が続く間、私の支配下に置いておいたというやり方です。
multo equidem honestius iudico magisque quod concedere possit res publica miscrorum fortunam non inscctari quam infinite tribucre potentibus quac cupiditatem et adrogantiam incendere possint.
私は、有力者たちに彼らの欲望と傲慢さを燃え立たせかねないものを無限に与えることよりも、不運な人々の運命を執拗に攻め立てないことのほうが、はるかに名誉あることであり、国家が許容しうることであると判断します。
§1.4.3qua in re, Cicero, vir optime atque fortissime mihique merito et meo nomine et rei publicae carissime, nimis credere videris spei tuae statimque, ut quisque aliquid recte fecerit, omnia dare ac permittere, quasi non liceat traduci ad mala consilia corruptum largitionibus animum.
この点において、キケロよ、最も優れ、最も勇敢な人物であり、当然ながら私個人にとっても国家にとっても最も親愛なる人よ、君は自分の希望を過剰に信じているように見え、誰かが何かを正しく行うやいなや、すぐにすべてを与え、委ねてしまうように見えます。 あたかも、贈りものによって買収された心が、悪しき企てへと引きずり込まれることがあり得ないかのように。
quae tua est humanitas, aequo animo te moneri patieris, praesertim de communi salute;
君の人間性からして、君は穏やかな心で忠告されることを受け入れるでしょう。 とりわけ共通の安全に関してであれば。
facies tamen quod tibi visum fuerit;
だが、君自身にとって良いと思われることをするがよい。
etiam ego, cum me docueris * *
私もまた、君が私に教えてくれたときには……

語釈・文法注

  1. 1.4.2mei iudici esse — mei iudici は性質・本分の属格。「私の判断に属することである(私の判断に委ねられている)」を意味する。不定詞 esse を伴って quid ego sentiam(私がどう考えるか)を主語とする対格不定詞句を構成し、scribis の目的語の一部となっている。
  2. 1.4.2qui ... appelles — 関係代名詞 qui が接続法 appelles を伴い、ここでは非難や驚きを伴う「〜とするとは」という理由の用法になっている。また、hostilis animi は性質の属格で、先行詞 homines を修饰する。
  3. 1.4.2quem me occidere res non coegit — 先行詞は ei(与格)。関係代名詞 quem は不定詞 occidere の直接目的語。res(状況)が主語、me が coegit の直接目的語、occidere が coegit に伴う不定詞。全体で「状況が私に(彼を)殺すことを強要しなかったところの人物」という意味。

この箇所を引用する

キケロ, ブルトゥス宛書簡 §1.4.1-1.4.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi059.humanitext-lat1:1.4.1-1.4.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。