§1.18.1Cum saepe te litteris hortatus essem ut quam primum rei publicae subvenires in Italiamque exercitum adduceres neque id arbitrarer dubitare tuos necessarios, rogatus sum a prudentissima et diligentissima femina, matre tua, cuius omnes curae ad te referuntur et in te consumuntur ut venirem ad se a. d. VIII Kal. Sextilis.
私が手紙で、できるだけ早く国家を救い、イタリアに軍を率いて来るようしばしば勧めており、君の親族もそれを疑っていないと考えていたとき、最も賢明で熱心な女性である君の母君から、彼女のすべての関心が君に向けられ、君のために費やされているのだが、7月25日に自分のところに来るよう求められた。
quod ego, ut debui, sine mora feci.
私はこれを、当然すべきこととして、遅滞なく実行した。
Cum autem venissem, Casca aderat et Labeo et Scaptius.
私が赴いたとき、カスカ、ラベオ、スカプティウスが同席していた。
at illa rettulit quaesivitque quidnam mihi videretur, arcesseremusne te atque id tibi conducere putaremus an tardare et commorari te melius esset.
そして彼女は用件を切り出し、私の意見はどうであるか、すなわち、君を呼び寄せるべきか、そしてそれが君のためになると考えるか、あるいは君が遅れて留まっている方がよいのか、と尋ねた。
§1.18.2respondi id quod sentiebam, et dignitati et existimationi tuae maxime conducere te primo quoque tempore ferre praesidium labenti et inclinatae paene rei publicae.
私は自分が感じていることを答えた。 君の尊厳と評判にとって、倒れかけ、今にも崩れそうな国家に、一刻も早く援軍をもたらすことが最も有益であると。
quid enim abesse censes mali in eo bello, in quo victores exercitus fugientem hostem persequi noluerint et in quo incolumis imperator honoribus amplissimis fortunisque maximis, coniuge, liberis, vobis adfinibus ornatus bellum rei publicae indixerit? quid dicam in tanto senatus populique consensu, cum tantum resideat intra muros mali?
というのも、勝利した軍隊が逃亡する敵を追跡しようとせず、また、健康で、最も輝かしい名誉と最大の富、妻、子供、君たち親族に囲まれた将軍が国家に宣戦布告したような、この戦争において、いかなる災厄が欠けていると君は思うか。 元老院と人民のこれほどの大いなる一致がある中で、城壁の内側にこれほど多くの災厄が残っているときに、私は何と言えばよいのか。
§1.18.3maximo autem, cum haec scribebam, adficiebar dolore quod, cum me pro adulescentulo ac paene puero res publica accepisset vadem, vix videbar quod promiseram praestare posse.
しかし、これを書いているとき、私は最大の苦痛に襲われていた。 国家が私をあの若者、いや、ほとんど少年の身元保証人として受け入れたのに、私が約束したことを果たせそうにないように思われるからだ。
est autem gravior et difficilior animi et sententiae maximis praesertim in rebus pro altero quam pecuniae obligatio.
しかし、他人のために、特に最も重大な事柄において、心と信念を保証することは、金銭の義務よりも重く、困難である。
haec enim solvi potest et est rei familiaris iactura tolerabilis; rei publicae quod spoponderis, quem ad modum solvas, nisi is dependi facile patitur pro quo spoponderis?
というのも、金銭の義務は支払うことができ、家産の損失も耐えうるものであるが、国家に対して誓約したことは、君がその人のために誓約した張本人が、自ら容易に支払われることを容認しない限り、どうして支払うことができようか。
§1.18.4quamquam et hunc, ut spero, tenebo multis repugnantibus.
もっとも、多くの人々が抵抗しているが、私はこの若者をも、そう望むのだが、引き留めるつもりだ。
videtur enim esse indoles, sed flexibilis aetas multique ad depravanduin parati;
というのも、彼には天性はあるようだが、年齢は揺らぎやすく、彼を堕落させようと待ち構える者が多いからだ。
qui splendore falsi honoris obiecto aciem boni ingeni praestringi posse confidunt.
彼らは、偽りの名誉の輝きを突きつけることで、優れた才能の目を眩ませることができると確信している。
itaque ad reliquos hic quoque labor mihi accessit ut omnis adhibeam machinas ad tenendum adulescentem ne famam subeam temeritatis.
したがって、他の苦労に加えて、私が無謀であるという悪評を受けないように、この若者を引き留めるためにあらゆる手段を用いるという、この苦労が私に加わった。
quamquam quae temeritas est? magis enim illum pro quo spopondi quam me ipsum obligavi;
もっとも、何が無謀なのか。 私は自分自身よりも、私が保証した彼自身をより強く縛り付けたのだ。
nec vero paenitere potest rem publicam me pro eo spopondisse, qui fuit in rebus gerendis cum suo ingenio tum mea promissione constantior.
そして実際、国家が、私自身が彼の保証人になったことを後悔するはずがない。 彼は、事態の処理において、彼自身の才能によっても、また私の約束によっても、より確固たる者であったのだから。
§1.18.5maximus autem, nisi me forte fallit, in re publica nodus est inopia rei pecuniariae.
しかし、もし私が勘違いしていなければ、国家における最大の難問は、金銭の不足である。
obdurescunt enim magis cotidie boni viri ad vocem tributi;
なぜなら、善き人々は、税金という言葉に対して日ごとに心を頑なにするからである。
quod ex centesima conlatum impudenti censu locupletium in duarum legionum praemiis omne consumitur.
富裕層の不届きな所得査定から、1パーセントの割合で集められたこの税は、2つの軍団の恩賞としてすべて消費されてしまう。
impendent autem infiniti sumptus cum in hos exercitus quibus nunc defendimur tum vero in tuum.
しかし、現在我々を守っているこれらの軍隊のためにも、また何よりも君の軍隊のためにも、無限の出費が差し迫っている。
nam Cassius noster videtur posse satis ornatus venire.
わがカッシウスは十分に武装して来ることができるようだが。
sed et haec et multa alia coram cupio idque quam primum.
しかし、これらも、他の多くのことも、直接会って話したいと望んでおり、それをできるだけ早く望んでいる。
§1.18.6de sororis tuae filiis non exspectavi, Brute, dum scriberes.
君の姉妹の子供たちについて、ブルトゥスよ、私は君が手紙を書くのを待たなかった。
omnino ipsa tempora (bellum enim ducetur) integram tibi causam reservant.
大体において、時局そのものが(戦争は長引くだろうから)、君のために手つかずの訴訟を残している。
sed ego a principio, cum divinare de belli diuturnitate non possem, ita causam egi puerorum in senatu ut te arbitror e matris litteris potuisse cognoscere;
しかし私は最初から、戦争の長期化を予測できなかったとき、元老院においてあの少年たちのために、君が母親の手紙から知ることができたであろうように、彼らの弁護をした。
nec vero ulla res erit umquam in qua ego non vel vitae periculo ea dicam eaque faciam quae te velle quaeque ad te pertinere arbitrabor.
そして、私が君の望むこと、君に関係があると考えることを、たとえ命の危険を冒してでも言わない、あるいは行わないような状況は、将来決してないだろう。
vi Kal. Sextilis.
7月27日。