§1.17.1scribis mihi mirari Ciceronem quod nihil significem umquam de suis actis.
あなたは、私が彼の業績について何も言及しないことをキケロが不思議がっていると私に書いている。
quoniam me flagitas, coactu tuo scribam quae sentio.
あなたが私に要求するので、あなたの強制によって私の思うところを書こう。
omnia fecisse Ciceronem optimo animo scio;
キケロがすべてのことを最善の意図で行ったことを私は知っている。
quid enim mihi exploratius esse potest quam illius animus in rem publicam? sed quaedam mihi videtur— quid dicam? imperite vir omnium prudentissimus an ambitiose fecisse qui valentissimum Antonium suscipere pro re publica non dubitarit inimicum.
彼の国家に対する意図ほど、私にとって明白なものが他にあるだろうか。 しかし、国家のために強力な敵であるアントニウスを敵に回すことをためらわなかった、万民のうちで最も賢明な人物が、あることを、愚かにも、あるいは野心から行ったと、私には思われる。
nescio quid scribam tibi nisi unum, pueri et cupiditatem et licentiam potius esse inritatam quam repressam a Cicerone, tantumque eum tribuere huic indulgentiae ut se maledictis non abstineat iis quidem quae in ipsum dupliciter recidunt, quod et pluris occidit uno seque prius oportet fateatur sicarium quam obiciat Cascae quod obicit et imitatur in Casca Bestiam.
私はあなたに何を書けばよいか分からない。 ただ一つ、少年の欲望と放縦が、キケロによって抑制されたというよりはむしろ刺激されたということ、そして、彼がこの甘やかしにあまりにも多くを捧げているので、彼自身に二重に跳ね返ってくるような、あの悪口を慎むことができないということ以外には。 なぜなら、彼自身が一人より多くの人を殺したのだから、カスカに彼が非難していることを彼自身が非難する前に、みずからを殺人者であると認めるべきであり、カスカにおいてベスティアを真似ているからである。
an quia non omnibus horis iactamus Idus Martias similiter atque ille Nonas Decembris suas in ore habet, eo meliore condicione Cicero pulcherrimum factum vituperabit quam Bestia et Clodius reprehendere illius consulatum soliti sunt?
あるいは、私たちが常に3月15日を誇示しているわけではなく、彼が12月5日を同様に口にしているからといって、そのためにキケロは、ベスティアやクロディウスが彼の執政官職を非難し慣れていたよりも、より正当な条件でその最も美しい行為を非難するのだろうか。
§1.17.2sustinuisse mihi gloriatur bellum Antoni togatus Cicero noster! quid hoc mihi prodest, si merces Antoni oppressi poscitur in Antoni locum successio et si vindex illius mali auctor exstitit alterius fundamentum et radices habituri altiores, si patiamur? ut iam ista quae facit dominationem an dominum timentis sint.
トガを着たわがキケロは、アントニウスの戦争を持ちこたえたと私に自慢している! アントニウスを抑圧した報酬が、アントニウスの地位への後継であると要求されるなら、また、あの災厄の復讐者が、もし私たちが耐えるならば、より深い基盤と根を持つことになる別の災厄の創設者として現れたのなら、これが私に何の役に立つだろうか。 いまや彼がしているこれらのことが、支配そのものを恐れている者の行為なのか、それとも支配者を恐れている者の行為なのか、ということになるほどである。
ego autem gratiam non habeo si quis, dum ne irato serviat, rem ipsam non deprecatur.
しかし私は、誰かが、怒れる主人に仕えないで済むからといって、奴隷状態そのものを拒絶しないのであれば、感謝の念を抱かない。
immo triumphus et stipendium et omnibus decretis hortatio ne eius pudeat concupiscere fortunam cuius nomen susceperit, consularis aut Ciceronis est?
それどころか、凱旋式や手当、そしてすべての布告による、自分がその名を受け継いだ者の運命を熱望することを恥じないようにという奨励は、執政官経験者にふさわしいことなのか、それともキケロにふさわしいことなのか。
§1.17.3quoniam mihi tacere non licuit, leges quae tibi necesse est molesta esse.
私に黙っていることが許されなかったので、あなたはあなたにとって不快であるに違いないものを読むことになる。
etenim ipse sentio quanto cum dolore haec ad te scripserim, nec ignoro quid sentias in re publica et quam desperatam quoque sanari putes posse.
実際、私自身、これらをいかに大きな苦痛をもってあなたに書いたかを感じているし、あなたが国家においてどう思っているか、また、いかに絶望的な国家であっても回復され得ると考えているかを私はよく知っている。
nec me hercule te, Attice, reprehendo.
ヘラクレスにかけて、アッティクスよ、私はあなたを非難しない。
aetas enim, mores, liberi segnem efficiunt;
年齢、習慣、子供たちが人を消極的にするのだ。
quod quidem etiam ex Flayio nostro perspexi.
このことは私たちのフラウィウスからも私ははっきりと理解した。
§1.17.4sed redeo ad Ciceronem.
しかし、キケロに戻ろう。
quid inter Salvidienum et eum interest? quid autem amplius ille decerneret?
timet,
inquis,
etiam nunc reliquias belli civilis.
サルウィディエヌスと彼との間に何の違いがあるだろうか。 また、あの男がこれ以上何を議決するだろうか。 「彼は」とあなたは言う、「今でも内乱の残党を恐れているのだ」。
quisquam ergo ita timet profligatum ut neque potentiam eius qui exercitum victorem habeat neque temeritatem pueri putet extimescendam esse? an hoc ipsum ea re facit, quod illi propter amplitudinem omnia iam ultroque deferenda putat? 0 magnam stultitiam timoris, id ipsum quod verearis ita cavere ut, cum vitare fortasse potueris, ultro arcessas et attrahas.
それならば、打ち倒された者をそれほど恐れる者が、勝利した軍隊を擁する者の権力や、少年の無謀さを恐れるべきではないと考えるだろうか。 あるいは、彼の重要性のために、今やすべてのものを、さらにはそれ以上のものを、彼に自発的に譲り渡すべきだと考えているからこそ、彼はまさにこのことを行っているのだろうか。 おお、恐怖の何という大いなる愚行よ。 恐れているそのものを、もしかしたら避けることができたかもしれないのに、みずから招き寄せ、引き寄せるような方法で警戒するとは。
nimium timemus mortem et exsilium et paupertatem.
私たちは死や追放、貧困を過度に恐れている。
haec nimirum videntur Ciceroni ultima esse in malis et, dum habeat a quibus impetret quae velit et a quibus colatur ac laudetur, servitutem, honorificam modo, non aspernatur, si quicquam in extrema ac miserrima contumelia potest honorificum esse.
これらは確かにキケロにとって災厄の中の極限であると思われる。 そして、自分の望むものを懇願して得られる相手がおり、その相手から敬意を払われ称賛される限り、彼は奴隷状態を、ただ名誉あるものであれば、嫌悪しない。 もし、極限の、そして最も惨めな不名誉の中に、何かしら名誉あるものが存在し得るならば。
§1.17.5licet ergo patrem appellet Octavius Ciceronem, referat omnia, laudet, gratias agat, tamen illud apparebit verba rebus esse contraria.
したがって、オクタウィウスがキケロを父と呼ぼうとも、すべてのことを報告しようとも、称賛しようとも、感謝しようとも、言葉が事実と相反していることは明らかである。
quid enim tam alienum ab humanis sensibus est quam eum patris habere loco qui ne liberi quidem hominis numero sit? atqui co tendit, id agit, ad eum exitum properat vir optimus ut sit illi Octavius propitius.
というのも、自由人の数にさえ入らないような者を父親の立場に置くことほど、人間の感覚からかけ離れたものがあるだろうか。 だが、あの最も優れた人物は、オクタウィウスが自分に対して好意を寄せるように、その方向を目指し、そのために行動し、その結果へと急いでいる。
ego vero iam iis artibus nihil tribuo quibus Ciceronem scio instructissimum esse.
しかし私は、キケロが極めてよく備えていることを私が知っているあの技術には、もはや何の価値も認めない。
quid enim illi prosunt quae pro libertate patriae, de dignitate, quae de morte, exsilio, paupertate scripsit copiosissime? quanto autem magis illa callere videtur Philippus qui privigno minus tribuerit quam Cicero qui alieno tribuat! desinat igitur gloriando etiam insectari dolores nostros.
祖国の自由について、尊厳について、死や追放、貧困について、彼が極めて豊富に書いたものが、彼に何の役に立つのか。 それに引き換え、まま子に対して、キケロが他人に捧げているよりも少なくしか捧げなかったフィリップスの方が、いかにそれらのことをよく理解しているように見えることか! したがって、彼は自慢することによって私たちの苦痛をさらに攻撃するのをやめるべきである。
quid enim nostra victum esse Antonium, si victus est ut alii vacaret quod ille obtinuit?
というのも、もしアントニウスが、彼が手に入れた地位が他の者に空け渡されるために負かされたのだとしたら、アントニウスが負かされたことが私たちに何の役に立つだろうか。
§1.17.6tametsi tuae litterae dubia etiam nunc significant.
もっとも、あなたの手紙は今でも不確実なことを示している。
vivat hercule Cicero, qui potest, supplex et obnoxius, si neque aetatis neque honorum neque rerum gestarum pudet;
ヘラクレスにかけて、キケロは、それができるならば、懇願し、従属しつつ生きるがよい、もし年齢も名誉も自身の業績も恥じないならば。
ego certe quin cum ipsa re bellum geram, hoc est cum regno et imperiis extraordinariis et dominatione et potentia quae supra leges se esse velit, nulla erit tam bona condicio serviendi qua deterrear, quamvis sit vir bonus, ut scribis, †Antonius†; quod ego numquam existimavi.
私は確かに、事態そのもの、すなわち、法の上に立とうとする王国や、臨時命令権、支配、権力と戦争を交えることについて、いかに奴隷状態の条件が良くとも(あなたが書いているように、アントニウスが善良な人物であるとしても、もっとも私はそんなことは一度も思わなかったが)、それによって思いとどまることは決してない。
sed dominum ne parentem quidem maiores nostri voluerunt esse.
しかし、私たちの祖先は、主人たる者が親であっても存在することを望まなかった。
te nisi tantum amarem quantum Ciceroni persuasum est diligi ab Octavio, haec ad te non scripsissem.
もし私があなたを、オクタウィウスがキケロから愛されていると確信しているほどに愛していなければ、私はこれらをあなたに書かなかっただろう。
dolet mihi quod tu nunc stomacharis amantissimus cum tuorum omnium tum Ciceronis;
あなたのすべての人々、そしてキケロをも最も愛しているあなたが、今腹を立てていることが、私は悲しい。
sed persuade tibi de voluntate propria mea nihil esse remissum, de iudicio largiter.
しかし、私の固有の意志からは何も失われておらず、判断においては大いに譲歩していることを確信してほしい。
neque enim impetrari potest quin quale quidque videatur ei talem quisque de illo opinionem habeat.
なぜなら、それぞれの事柄がどのように見えるかによって、各人がそれについてそのような意見を持つことを避けることはできないからである。
§1.17.7vellem mihi scripsisses quae condiciones essent Atticae nostrae;
私たちの愛するアッティカの状況がどうであるか、私に書いてくれたらよかったのだが。
potuissem aliquid tibi de meo sensu perscribere.
そうすれば、私自身の考えをあなたに詳しく書くことができただろう。
valetudinem Porciae meae tibi curae esse non miror.
私のポルキアの健康状態をあなたが気にかけてくれていることを、私は不思議に思わない。
denique quod petis faciam libenter;
最後に、あなたが求めることを私は喜んでしよう。
nam etiam sorores me rogant.
なぜなら、姉妹たちも私に求めているからだ。
et hominem noro et quid sibi voluerit.
私はその人物も、彼が何を意図していたかも知っている。