§1.15.6Romam ut veni, statim me obtuli Antoni sceleri atque dementiae.
ローマに到着すると、私は直ちにアントニウスの邪悪と狂気に身を晒した。
quem cum in me incitavissem, consilia imre coepi Brutina plane (vestri enim haec sunt propria sanguinis) rei publicae liberandae.
彼を自分に対して激昂させた後、私は国家を解放するための、まさにブルトゥス的な(というのも、これはあなたがたの血統に特有のものだからだが)計画を立て始めた。
longa sunt, quae restant, praetereunda;
残りの事柄は長く、省略されねばならない。
sunt enim de me;
なぜなら、それらは私自身に関するものだからだ。
tantum dico, Caesarem hunc adulescentem, per quem adhuc sumus si verum fateri volumus, fluxisse ex fonte consiliorum meorum.
私はただ、この若きカエサル(彼のおかげで、もし真実を認めたいなら、私たちは今なお生きているのだが)が、私の計画の源泉から流れ出たということだけを言う。
§1.15.7huic habiti a me honores nulli quidem, Brute, nisi debiti, nulli nisi necessarii.
彼に私が与えた名誉は、ブルトゥスよ、払われるべきものでなかったものは何一つなく、不可欠でなかったものは何一つない。
Vt enim primum libertatem revocare coepimus, cum se nondum ne Decimi quidem Bruti divina virtus ita commovisset ut iam id scire possemus, atque omne praesidium esset in puero qui a cervicibus nostris avertisset Antonium, quis honos ei non fuit decernendus? quamquam ego illi tum verborum laudem tribui eamque modicam, decrevi etiam imperium;
というのも、私たちが自由を回復し始めた当初、デキムス・ブルトゥスの神々しい勇気でさえ、私たちがすでにそれを知り得るほどにはまだ現れておらず、すべての防衛が、私たちの首筋からアントニウスを遠ざけてくれたあの少年にかかっていたとき、彼にどのような名誉が決定されるべきでなかっただろうか。 もっとも、私は当時、彼に言葉による賛辞、しかも控えめなものを与え、指揮権をも決定した。
quod quamquam videbatur illi aetati honorificum, tamen erat exercitum babenti necessarium.
それはあの年齢の者にとっては名誉あることのように見えたが、軍隊を率いている者にとっては不可欠なものであった。
quid enim est sine imperio exercitus? statuam Philippus decrevit, celeritatem petitionis primo Servius, post maiorem etiam Servilius.
指揮権のない軍隊とは何であろうか。 フィリップスが像を決定し、最初はセルウィウスが立候補の迅速化を、その後セルウィリウスがさらに大きな緩和を決定した。
nihil tum nimium videbatur.
当時は何一つ過度であるとは思われなかった。
§1.15.8sed nescio quo modo facilius in timore benigni quam in victoria grati reperiuntur.
しかし、どういうわけか、人々は恐怖の中にあるときのほうが寛大になりやすく、勝利の中にあるときには感謝を知る者として見出されにくい。
ego enim, D. Bruto liberato cum laetissimus ille civitati dies inluxisset idemque casu Bruti natalis esset, decrevi ut in fastis ad eum diem Bruti nomen adscriberetur, in eoque sum maiorum exemplum secutus qui hunc honorem mulieri Larentiae tribuerunt, cuius vos pontifices ad aram in Velabro sacrificium facere soletis.
というのも、デキムス・ブルトゥスが解放されて国家に最も喜ばしい日が明け、それがたまたまブルトゥスの誕生日でもあったとき、私は暦のその日にブルトゥスの名前を書き加えるべきであることを決定した。 そしてこのことにおいて、私は祖先の先例に従ったのである。 祖先たちは、この名誉を女性ラレンティアに与え、あなたがた神官団はウェラブルムの祭壇で彼女に犠牲を捧げるのを常としている。
quod ego cum dabam Bruto, notam esse in fastis gratissimae victoriae sempiternam volebam.
この名誉を私がブルトゥスに与えていたとき、私は暦の中に最も喜ばしい勝利の永遠の印が存在することを望んでいたのだ。
atque illo die cognovi paulo pluris in senatu malevolos esse quam gratos.
そしてその日、私は元老院において悪意を抱く者が、感謝を知る者よりも少し多いことを知った。
per eos ipsos dies effudi, si ita vis, honores in mortuos, Hirtium et Pansam, Aquilam etiam.
その同じ日々において、もしあなたがそう望むなら、私は死者たち、すなわちヒルティウスとパンサ、さらにはアクイラに対しても名誉を惜しみなく注ぎ込んだ。
quod quis reprehendet, nisi qui deposito metu praeteriti periculi fuerit oblitus?
これを誰が非難するだろうか。 恐怖を払い落として、過去の危険を忘れてしまった者でなければ。
§1.15.9accedebat ad benefici memoriam gratam ratio illa quae etiam posteris esset salutaris.
感謝に満ちた恩恵の記憶に加えて、後世の人々にとっても有益であるようなあの理路が加わっていた。
exstare enim volebam in crudelissimos hostis monimenta odi publici sempiterna.
というのも、私は最も残忍な敵に対する公の憎悪の永遠の記念碑が残ることを望んでいたからである。
suspicor illud tibi minus probari quod a tuis familiaribus, optimis illis quidem viris sed in re publica rudibus, non probabatur, quod ut ovanti introire Caesari liceret decreverim.
私は、あなたの親しい人々、実に見事な人物たちではあるが国家の事柄には不慣れな人々によって承認されなかったあのこと、すなわち私がカエサルに小凱旋式を挙げて入城することを許可すべきだと決定したことが、あなたにもあまり承認されていないのではないかと推測する。
ego autem (sed erro fortasse nec tamen is sum ut mea me maxime delectent) nihil mihi videor hoc bello sensisse prudentius.
しかし私自身は(おそらく誤っているのかもしれないし、自分の意見に自分が一番喜ぶような者でもないが)、この戦争においてこれ以上に賢明な判断を下したことはないと思っている。
cur autem ita sit aperiendum non est, ne magis videar providus fuisse quam gratus.
しかし、なぜそうであるのかは明らかにすべきではない。 私が感謝を知る者である以上に、先見の明のある者であったと思われることのないように。
hoc ipsum nimium;
このこと自体が語りすぎである。
qua re alia videamus.
それゆえ、他のことを見よう。
D. Bruto decrevi honores, decrevi L. Planco.
私はデキムス・ブルトゥスに名誉を決定し、ルキウス・プランクスにも決定した。
praeclara illa quidem ingenia quae gloria invitantur, sed senatus etiam sapiens qui qua quemque re putat, modo honesta, ad rem publicam iuvandam posse adduci hac utitur.
それらの人々は、栄光によって誘われる実に優れた才能の持ち主であるが、賢明な元老院もまた、各人がどのような手段によって(それが名誉あるものである限り)国家を助けるように導かれ得ると考えるか、その手段を用いるのである。
at in Lepido reprehendimur;
しかし、レピドゥスにおいて私たちは非難されている。
cui cum statuam in rostris statuissemus, idem illam evertimus.
彼に対して私たちが演壇に像を建てたが、同じ私たちがそれを引き倒した。
nos illum honore studuimus a furore revocare.
私たちは、名誉によって彼を狂気から呼び戻そうと努めたのである。
vicit amentia levissimi hominis nostram prudentiam;
最も軽薄な男の狂気が、私たちの思慮深さに打ち勝ったのだ。
nec tamen tantum in statuenda Lepidi statua factum est mali quantum in evertenda boni.
しかしそれでも、レピドゥスの像を建てることにおいてなされた悪は、それを引き倒すことにおいてなされた善ほど大きくはなかった。