Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §9.11A.1-9.11A.3

カエサルへの返答と和平仲介の呼びかけ

212 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはカエサルからの手紙に対し、カエサルが求める自身の役割を和平の仲介と解釈し、ポンペイウスとの和解を促すとともに、彼ら二人に対する自身の友情と恩義の立場を崩さないことを伝える。

§9.11A.1ut legi tuas litteras quas a Furnio nostro acceperam quibus mecum agebas ut ad urbem essem, te velle uti "consilio et dignitate mea" minus sum admiratus;
私たちのフルニウスから受け取ったあなたからの手紙、すなわち、私にローマの近くにいてほしいと働きかけ、あなたが「私の助言と威厳」を利用したいと望んでいると書かれた手紙を読んだとき、私はそれほど驚きませんでした。
de "gratia" et de "ope" , quid significares mecum ipse quaerebam, spe tamen deducebar ad eam cogitationem ut te pro tua admirabili ac singulari sapientia de otio, de pace, de concordia civium agi velle arbitrarer, et ad eam rationem existimabam satis aptam esse et naturam et personam meam.
「影響力」と「援助」については、あなたが何を意味しているのか自問していましたが、それでも私は希望に導かれ、あなたがその驚くべき傑出した知恵にふさわしく、和平、平和、市民の調和について交渉することを望んでいるのだ、と考えるに至りました。 そして、その役割に対しては、私の天性と公的立場の双方が十分に適合していると考えていました。
§9.11A.2quod si ita est et si qua de Pompeio nostro tuendo et tibi ac rei publicae reconciliando cura te attingit, magis idoneum quam ego sum ad eam causam profecto reperies neminem qui et illi semper et senatui cum primum potui pacis auctor fui nec sumptis armis belli ullam partem attigi iudicavique eo bello te violari contra cuius honorem populi Romani beneficio concessum inimici atque invidi niterentur.
もしそれがその通りであり、私たちのポンペイウスを保護し、彼をあなたと国家に和解させることについての何らかの配慮があなたを動かしているならば、あなたはその大義にとって私以上に適した人物を間違いなく誰一人として見出さないでしょう。 私は彼に対しても元老院に対しても、できるやいなや常に平和の勧告者であり、武器が手に取られてからも戦争のいかなる部分にも関与せず、ローマ市民の恩恵によって授けられた名誉に反して敵や嫉妬深い者たちが襲いかかっている、まさにそのようなあなた自身が、この戦争によって不当に扱われているのだと判断したからです。
sed ut eo tempore non modo ipse fautor dignitatis tuae fui verum etiam ceteris auctor ad te adiuvandum, sic me nunc Pompei dignitas vehementer movet.
しかし、私がその当時にあなたの尊厳の支持者であっただけでなく、他の人々に対してもあなたを助けるよう勧める者であったように、そのように今、ポンペイウスの尊厳が私を強く動かしています。
aliquot enim sunt anni cum vos duo delegi quos praecipue colerem et quibus essem, sicut sum, amicissimus.
というのも、私があなたがた二人を、特に敬い、そして今がそうであるように最も親しい友であるべき者として選んでから、数年が経つからです。
§9.11A.3quam ob rem a te peto vel potius omnibus te precibus oro et obtestor ut in tuis maximis curis aliquid impertias temporis huic quoque cogitationi ut tuo beneficio bonus vir, gratus, pius denique esse in maximi benefici memoria possim.
それゆえ、私はあなたに求め、むしろあらゆる祈りをもってあなたに懇願し訴えます。 あなたの極めて大きな心労の中でも、この考えに対してもいくらかの時間を割いてほしいと。 それは、あなたの恩恵によって、私が、最大の恩恵の記憶において、善き人、感謝する人、そして究極的には敬虔な人であり続けることができるためです。
quae si tantum ad me ipsum pertinerent, sperarem me a te tamen impetraturum, sed, ut arbitror, et ad tuam fidem et ad rem publicam pertinet me et pacis et utriusque vestrum et ad civium concordiam per te quam accommodatissimum conservari.
もしこれらのことが私自身にのみ関係することであるなら、それでも私はあなたから聞き入れられるだろうと望むのですが、しかし、私が思うに、それはあなたの信義と国家の双方に関係することなのです、私が、平和のため、あなたがた二人のため、そして市民の調和のために、あなたを通じて最も適した形で維持されることは。
ego cum antea tibi de Lentulo gratias egissem, cum ei saluti qui mihi fuerat fuisses, tamen lectis eius litteris quas ad me gratissimo animo de tua liberalitate beneficioque misit, †eandem me salutem a te accepisse† quam ille.
私は以前、レントゥルスについてあなたに感謝を述べました。 私にとって救いであった彼にとって、あなたが救いであってくれたときに。 しかし、あなたの寛大さと恩恵について、彼がこの上なく感謝する心をもって私に送ってきた彼の手紙を読んだとき、私は彼と同じ救いをあなたから受け取ったのだと考えました。
in quem si me intellegis esse gratum, cura, obsecro, ut etiam in Pompeium esse possim.
もし私が彼に対して感謝の念を抱いているとあなたが理解してくださるなら、どうか伏してお願いします、私がポンペイウスに対してもそうであれるように取り計らってください。

語釈・文法注

  1. 9.11A.1ut legi — ut + 直説法(完了時制 legi)で、時の副詞節「〜したとき」を表す。
  2. 9.11A.2eo bello te violari contra cuius honorem — 対格不定詞句であり、iudicavi の目的語。cuius は te(カエサル)を先行詞とする関係代名詞属格。contra cuius honorem... は「市民の恩恵によって与えられた彼の(=あなたの)名誉に反して敵たちが活動している、そのあなた」を指す。violari は受動不定詞で「不当に扱われている、侵害されている」。
  3. 9.11A.3me et pacis et utriusque vestrum et ad civium concordiam per te quam accommodatissimum conservari — pertinet の主語となる対格不定詞句(me... conservari)。ここで名詞 concordiam に並列して、属格名詞句(pacis, utriusque vestrum)と前置詞句(ad civium concordiam)が混在しているが、全体として「平和、あなたがた二人、そして市民の調和のために最も適した状態で」維持されることを意味する。accommodatissimum は ad + 対格(ad concordiam)を修飾する形容詞最上級。
  4. 9.11A.3†eandem me salutem a te accepisse† — テキストの乱れ(crux)が示されている箇所。対格不定詞句(me... accepisse)を支配する主動詞(putavi, existimavi, sensi など「思った、感じた」を意味する語)が脱落していると考えられるため、訳出にあたっては文脈から「(彼と同じ救いを)受け取ったのだと考えた」と補って解釈している。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §9.11A.1-9.11A.3. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:9.11A.1-9.11A.3

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。