§8.9.1epistulam meam quod pervulgatam scribis esse non fero moleste, quin etiam ipse multis dedi describendam.
私の手紙が広く行き渡ったとあなたが書いていることについて、私は不快に思ってはいない。 それどころか、私自身、多くの人に書き写させるために手渡したほどだ。
ea enim et acciderunt iam et impendent, ut testatum esse velim de pace quid senserim.
なぜなら、すでに起こったことも、今まさに差し迫っていることも、私が和平についてどう考えていたかを証明しておきたいと思わせるようなものだからだ。
cum autem ad eam hortarer eum praesertim hominem, non videbar ullo modo facilius moturus quam si id quod eum hortarer convenire eius sapientiae dicerem.
しかし、私が特にあの人物に和平を勧めていたとき、私が勧めていること(和平)が彼の賢明さにかなうことだと主張する以上に、彼を動かすのが容易な方法はほかにないと思われたのだ。
eam si admirabilem dixi quom eum ad salutem patriae hortabar, non sum veritus ne viderer adsentari quoi tali in re libenter me ad pedes abiecissem.
祖国の救済へと彼を促していたときに、もし私がその(彼の)賢明さを「称賛すべきもの」と呼んだとしても、そのような事態においては、私から進んでその足元に身を投げ出したであろう相手に対して、へつらっていると思われるのではないかと恐れることはなかった。
qua autem est
"aliquid impertias temporis,"
non est de pace sed de me ipso et de meo officio ut aliquid cogitet.
しかし、「少しの時間を割いてほしい」とある箇所は、和平についてではなく、彼が私自身と私の義務について何かしら考えてくれるようにとの意図からなのだ。
nam quod testificor me expertem belli fuisse, etsi id re perspectum est, tamen eo scripsi quo in suadendo plus auctoritatis haberem;
というのも、私が戦争に関与していなかったことを証言している点について言えば、それは事実によっても明らかであるものの、私がそれを書いたのは、説得においてより大きな説得力を持つためであった。
eodemque pertinet quod causam eius probo.
彼の言い分を私が承認しているということも、同じ目的にかなうものである。
§8.9.2sed quid haec nunc? utinam aliquid profectum esset! ne ego istas litteras in contione recitari velim, si quidem ille ipse ad eundem scribens in publico proposuit epistulam illam in qua est
"pro tuis rebus gestis amplissimis"
(amplioribusne quam suis, quam Africani? ita tempus ferebat), si quidem etiam vos duo tales ad quintum miliarium quid nunc ipsum de se recipienti, quid agenti, quid acturo? quanto autem ferocius ille causae suae confidet, cum vos, cum vestri similis non modo frequentis sed laeto vultu gratulantis viderit!
"num igitur peccamus?"
minime vos quidem;
しかし、今になってこれらのことを言っても何になろう。 何か効果があったならよかったのだが! 実に私は、あの手紙が民会で朗読されることを望むところだ。 カエサル自身が同じ男に書き送りつつ、あの手紙を公に公示したのだから。 その手紙の中には「あなたのこの上なく輝かしい偉業に対して」とあるのだ(彼自身の偉業よりも、あるいはアフリカヌスのそれよりも輝かしいというのか? 時勢がそうさせたのだ)。 また、あなた方のような高潔な二人が、ローマから5マイルの地点で、まさに今、彼が自分について何を引き受け、何をなしており、将来何をなそうとしているか(を知りながら、彼を出迎えたのだから)。 まして、彼があなた方や、あなた方に似た人々が、ただ大勢集まっているだけでなく、晴れ晴れとした顔で祝意を表しているのを目にするとき、彼はどれほど不敵に自らの大義を確信するだろうか! 「では、私たちは過ちを犯しているのだろうか? 」いや、あなた方は決してそうではない。
sed tamen signa conturbantur quibus voluntas a simulatione distingui posset.
しかしながら、本心と見せかけ(偽善)を区別できるはずの目印が混乱させられているのだ。
quae vero senatus consulta video? sed apertius quam proposueram.
それにしても、私が目にしている元老院決議は一体何なのか! だが、これでは私が意図していたよりもあからさまに語りすぎている。
§8.9.3ego Arpini volo esse pridie Kal. , deinde circum villulas nostras errare quas visurum me postea desperavi.
私は(3月1日の)前日にはアルピヌムにいたいと思っており、その後、再び目にすることはないだろうと諦めていた私たちのいくつかの別荘を巡り歩きたいと思っている。
εὐγενῆ tua consilia et tamen pro temporibus non incauta mihi valde probantur.
あなたの、高潔でありながらも、時勢に照らして用心深い計略を、私は大いに支持する。
Lepido quidem (nam fere συνδιημερεύομεν, quod gratissimum illi est) numquam placuit ex Italia exire, Tullo multo minus.
レピドゥスについては(というのも、私たちはほとんど一日中一緒に過ごしており、それは彼にとって極めて快いことなのだが)、イタリアを出ることは決して気に入らなかったし、トゥッルスにとってはなおさら気に入らなかった。
crebro enim illius litterae ab aliis ad nos commeant.
というのも、彼(トゥッルス)の手紙が他の人々を介して頻繁に私のもとへ届いているからだ。
sed me illorum sententiae minus movebant;
しかし、私にとって彼らの意見はそれほど響かなかった。
minus multa dederant illi rei publicae pignora.
彼らは国家に対して、それほど多くの誓約を捧げてはいなかったからだ。
tua me hercule auctoritas vehementer movet;
だが、ヘラクレスにかけて、あなたの権威は私を激しく動かす。
adfert enim et reliqui temporis reciperandi rationem et praesentis tuendi.
というのも、それは残された時間を取り戻す方法と、現在の状況を守る方法の双方をもたらしてくれるからだ。
sed obsecro te, quid hoc miserius quam alterum plausus in foedissima causa quaerere, alterum offensiones in optima? alterum existimari conservatorem inimicorum, alterum desertorem amicorum? et me hercule quamvis amemus Gnaeum nostrum, ut et facimus et debemus, tamen hoc quod talibus viris non subvenit laudare non possum.
しかし頼むから教えてくれ。 一方(カエサル)が最も忌まわしい大義において拍手喝采を求め、他方(ポンペイウス)が最も優れた大義において反感を買っていること以上に悲惨なことがあるだろうか? 一方が敵の救済者とみなされ、他方が友を見捨てた者とみなされること以上に? そして、ヘラクレスにかけて、私たちが我らのグナエウスをどんなに愛していようとも(実際に愛しているし、愛すべきなのだが)、それでも、彼がそのような立派な人々を救援しなかったというこの事実を、私は称賛することはできない。
nam sive timuit, quid ignavius? sive, ut quidam putant, meliorem suam causam illorum caede fore putavit, quid iniustius? sed haec omittamus;
というのも、もし彼が恐れたのだとすれば、これほど臆病なことがあろうか。 あるいは、一部の者が考えているように、彼らの虐殺によって自らの大義がより有利になると考えたのだとすれば、これほど不義なことがあろうか。 しかし、これらのことはやめにしておこう。
augemus enim dolorem retractando.
触れ直すことによって、私たちは悲しみを増すだけなのだから。
§8.9.4vi Kal. vesperi Balbus minor ad me venit occulta via currens ad Lentulum consulem missu Caesaris cum litteris, cum mandatis, cum promissione provinciae, Romam ut redeat.
(3月1日の)6日前、夕方に小バルブスが、カエサルの命令により、書簡と命令、そしてローマに戻るなら属州を約束するという提案を携えて、執政官レントゥルスのもとへ秘密のルートを急ぎつつ、私のところへやって来た。
quoi persuaderi posse non arbitror, nisi erit conventus.
彼が説得されうるとは私には思われない。 ただし、彼と直接面会するのでなければ。
idem aiebat nihil malle Caesarem quam ut Pompeium adsequeretur (id credo) et rediret in gratiam.
同人物は、カエサルがポンペイウスに追いつき(これは信じる)、和解すること(これは信じない)以上に望んでいることはない、と言っていた。
id non credo et metuo ne omnis haec clementia ad Cinneam illam crudelitatem conligatur.
そして、このすべての「寛容」が、あのシンナ風の残虐行為へと収束するのではないかと私は恐れている。
Balbus quidem maior ad me scribit nihil malle Caesarem quam principe Pompeio sine metu vivere.
大バルブスは、カエサルが、ポンペイウスを第一人者として、何の恐怖もなく生きること以上に望んでいることはない、と私に書き送ってきている。
tu, puto, haec credis.
あなたは、おそらく、これらを信じているのだろう。
sed cum haec scribebam v Kalend. , Pompeius iam Brundisium venisse poterat;
だが、私が(3月1日の)5日前にこれを書いていたとき、ポンペイウスはすでにブルンディシウムに到着しえていたかもしれない。
expeditus enim antecesserat legiones xi K. Luceria.
というのも、彼は軽装で、11日前にルケリアから軍団に先んじて出発していたからだ。
sed hoc τέρασ horribili vigilantia, celeritate, diligentia est.
しかし、この「怪物」は、恐るべき警戒心、迅速さ、勤勉さを備えている。
plane quid futurum sit nescio.
何が起こるのか、私にはまったくわからない。