§8.3.1maximis et miserrimis rebus perturbatus, cum coram tecum mihi potestas deliberandi non esset, uti tamen tuo consilio volui.
極めて重大かつ極めて悲惨な事態に混乱しつつ、あなたと直接相談する機会がないため、それでも私はあなたの助言を借りたいと思いました。
deliberatio autem omnis haec est, si Pompeius Italia excedat, quod eum facturum esse suspicor, quid mihi agendum putes.
相談したいことのすべては、もしポンペイウスがイタリアを去るなら(私は彼がそうするだろうと疑っていますが)、私はいったいどうすべきだとあなたが考えるか、ということです。
et quo facilius consilium dare possis, quid in utramque partem mihi in mentem veniat explicabo brevi.
あなたがより容易に助言を与えられるように、双方の立場について何が私の心に浮かんでいるかを、簡潔に説明しましょう。
§8.3.2cum merita Pompei summa erga salutem meam familiaritasque quae mihi cum eo est, tum ipsa rei publicae causa me adducit ut mihi vel consilium meum cum illius consilio vel fortuna mea cum illius fortuna coniungenda esse videatur.
私の救済に対するポンペイウスの極めて大きな功績と、私と彼との親交だけでなく、国家そのものの利益が私を促しており、私の計画を彼の計画と、あるいは私の運命を彼の運命と結びつけるべきであると私に思わせます。
accedit illud.
さらに次のことがあります。
si maneo et illum comitatum optimorum et clarissimorum civium desero, cadendum est in unius potestatem.
もし私が留まり、あの最も優秀で最も著名な市民たちの随行団を見捨てるなら、一人の男の権力に屈しなければなりません。
qui etsi multis rebus significat se nobis esse amicum (et ut esset a me est, tute scis, propter suspicionem huius impendentis tempestatis multo ante provisum), tamen utrumque considerandum est et quanta fides ei sit habenda et, si maxime exploratum sit eum nobis amicum fore, sitne viri fortis et boni civis esse in ea urbe in qua cum summis honoribus imperiisque usus sit, res maximas gesserit, sacerdotio sit amplissimo praeditus, non futurus sit, qui fuerit, subeundumque periculum sit cum aliquo fore dedecore, si quando Pompeius rem publicam reciperarit.
彼は多くの事柄によって自分が私たちの友人であることを示していますが(そして彼がそうあるようにすることは私に端を発しており、あなた自身が知っているように、この差し迫った嵐への懸念からずっと前に配慮されたことですが)、それでも次の両方を考慮しなければなりません。 彼にどれほどの信頼を置くべきかということと、仮に彼が私たちの友人となることが完全に確実であるとしても、最高の名誉と命令権を享受し、最大の偉業を成し遂げ、極めて高位の神官職を備えているその都市において、かつてそうであったような者ではなくなってしまうことが、勇敢な男であり善き市民であることにふさわしいかどうか、そしてもし将来ポンペイウスが国家を奪還したときには、何らかの不名誉を伴う危険を冒さなければならないのではないか、ということです。
§8.3.3in hac parte haec sunt.
こちら側には、これらの点があります。
vide nunc quae sint in altera.
さて、もう一方の側には何があるかを見てください。
nihil actum est a Pompeio nostro sapienter, nihil fortiter, addo etiam nihil nisi contra consilium auctoritatemque meam.
私たちのポンペイウスによって、賢明になされたことは何もなく、勇敢になされたこともなく、さらに付け加えるなら、私の助言と権威に反すること以外には何一つなされませんでした。
omitto illa vetera, quod istum in rem publicam ille aluit, auxit, armavit, ille legibus per vim et contra auspicia ferendis auctor, ille Galliae ulterioris adiunctor, ille gener, ille in adoptando P. Clodio augur, ille restituendi mei quam retinendi studiosior, ille provinciae propagator, ille absentis in omnibus adiutor, idem etiam tertio consulatu, postquam esse defensor rei publicae coepit, contendit ut decem tribuni pl.
私はかつての古い事柄については言及しません。 彼が国家に対してあの男を育て、増強し、武装させたこと、彼が暴力によって、かつ不吉な鳥占いに反して法案を通すことの主唱者であったこと、彼が遠ガリアを付け加えたこと、彼が婿となったこと、彼がプブリウス・クロディウスの養子縁組において鳥占官を務めたこと、彼が私を留めることよりも呼び戻すことに熱心であったこと、彼が属州の期限を延長したこと、彼が不在の間、すべてのことにおいてその援助者であったこと、さらに同じ彼が、第三期の執政官職において、国家の擁護者になり始めた後、10人の護民官が不在者の立候補を考慮すべきであるという法案を提出するよう努めたこと、これを彼自身が自らの特定の法律によって承認したこと、そして執政官マルクス・マルケッルスが、3月1日の日にガリア属州の期限を終わらせようとしたときに反対したこと――しかし、これらのことは省略するとしても、この都市からの撤退、いやむしろ極めて卑劣な逃亡よりも、何がより醜く、何がより混乱しているでしょうか。
ferrent ut absentis ratio haberetur, quod idem ipse sanxit lege quadam sua, Marcoque Marcello consuli finienti provincias Gallias Kalendarum Martiarum die restitit—sed ut haec omittam, quid foedius, quid perturbatius hoc ab urbe discessu sive potius turpissima fuga? quae condicio non accipienda fuit potius quam relinquenda patria?
祖国を捨てるくらいなら、いかなる条件であっても受け入れるべきではなかったでしょうか。