§7.9.1"cotidiene"
inquis
"a te accipiendae litterae sunt?"
si habebo cui dem, cotidie.
「毎日」とあなたは言う、「あなたからの手紙を受け取らねばならないのか」と。 もし渡せる相手がいれば、毎日だ。
"at iam ipse ades.
「だが、もうあなた自身が到着するではないか」。
"
tum igitur cum venero desinam.
それなら、私が到着したときに(書くのを)やめよう。
unas video mihi a te non esse redditas quas L. Quinctius familiaris meus cum ferret ad bustum Basili vulneratus et despoliatus est.
あなたの手紙のうち1通が私に届けられていないのがわかる。 私の友人であるルキウス・クィンクティウスがそれを持ってくる途中で、バシルスの墓の近くで襲われ、負傷して強奪されたのだ。
§7.9.2videbis igitur num quid fuerit in iis quod me scire opus sit et simul hoc διευκρινήσεισ πρόβλημα sane πολιτικόν.
したがって、あなたはそれらの手紙の中に私が知るべきことが何かあったかどうかを確認してほしい。 そして同時に、極めて政治的なこの問題を解明してほしい。
cum sit necesse aut haberi Caesaris rationem illo exercitum vel per senatum vel per tribunos pl.
すなわち、次のいずれかが不可避であるからには―― (一)カエサルが元老院または平民護民官を通じて軍隊を保持したままで彼の立候補を考慮すること。
obtinente, aut persuaderi Caesari ut tradat provinciam atque exercitum et ita consul fiat, aut, si id ei non persuadeatur, haberi comitia sine illius ratione illo patiente atque obtinente provinciam, aut, si per tribunos pl. non patiatur et tamen quiescat, rem adduci ad interregnum, aut, si ob eam causam quod ratio eius non habeatur exercitum adducat, armis cum eo contendere, illum autem initium facere armorum aut statim nobis minus paratis aut tum cum comitiis amicis eius postulantibus ut e lege ratio habeatur impetratum non sit, ire autem ad arma aut hanc unam ob causam quod ratio non habeatur aut addita causa si forte tribunus pl. senatum impediens aut populum incitans notatus aut senatus consulto circumscriptus aut sublatus aut expulsus sit dicensve se expulsum ad illum confugerit, suscepto autem bello aut tenenda sit urbs aut ea relicta ille commeatu et reliquis copiis intercludendus—quod horum malorum quorum aliquod certe subeundum est minimum putes.
(二)あるいは、属州と軍隊を引き渡して執政官になるようカエサルを説得すること。 (三)あるいは、もしこの説得が彼に聞き入れられない場合、彼が(立候補を却下されることを)容認して属州を保持する中で、彼の立候補を考慮せずに民会を開催すること。 (四)あるいは、もし彼が平民護民官を通じて容認しないものの、それでも静観する場合、事態が執政官代理期間(インテルレグヌム)に至ること。 (五)あるいは、自分の立候補が考慮されないという理由で彼が軍隊を率いて進軍する場合、武力で彼と戦うこと。 (そして彼は、私たちが十分に準備できていない今すぐに、あるいは民会において彼の友人たちが法律に従って立候補を考慮するよう求めても認められなかった時に、武力行使を開始することになる。 さらに、彼が武力に訴えるのは、立候補が考慮されないというこの一つの理由によるか、あるいは、もし平民護民官が元老院を妨害し、あるいは民衆を煽動したことで譴責され、元老院決議によって行動を制限され、あるいは排除され、追放され、あるいは追放されたと称してカエサルの元に逃亡したという理由が加わった場合であり、そして戦争が開始されたなら、都市を保持すべきか、あるいはそれを放棄して彼を補給や残りの兵力から遮断すべきか)―― これら悪しき選択肢(そのうちのどれか一つは確実に耐え忍ばねばならないのだが)のうち、どれが最も小さい(マシである)とあなたは考えるか。
dices profecto persuaderi illi ut tradat exercitum et ita consul fiat.
あなたはきっと、「軍隊を引き渡して、そうして執政官になるよう彼を説得することだ」と言うだろう。
est omnino id eius modi ut, si ille eo descendat, contra dici nihil possit idque eum, si non obtinet ut ratio habeatur retinentis exercitum, noli facere miror.
それは全く、もし彼がその妥協案に応じるなら、それに対して何も反対できないような性質のものであり、もし彼が軍隊を保持したままの立候補を認められない場合に、彼がそうしないのが私には不思議だ。
nobis autem, ut quidam putant, nihil est timendum magis quam ille consul.
しかし、一部の人々が考えているように、私たちにとって彼が執政官になることほど恐れるべきことはない。
"at sic malo"
inquies
"quam cum exercitu.
「だが、軍隊を率いているよりは、その方がマシだ」とあなたは言うだろう。
"
certe;
確かに。
sed istud ipsum
"sic,"
scio, magnum malum putat aliquis neque ei remedium est ullum
"cedendum est, si id volet.
しかし、その「その方」自体を、ある人は大きな悪と考えており、それに対するいかなる救済策もないのだ。 「もし彼がそれを望むなら、譲歩せねばならない。
"
vide consulem illum iterum quem vidisti consulatu priore
"at tum imbecillus plus"
inquit
"valuit quam tota res publica.
」あなたが以前の執政官期に見た、あの執政官を再び見よ。 「だが、あの時、彼は弱体であったにもかかわらず、国家全体よりも強い力を持った」と(ポンペイウスは)言う。
"
quid nunc putas? et eo consule Pompeio certum est esse in Hispania.
今やどうだと思うか。 しかも彼が執政官である時に、ポンペイウスがヒスパニアにいることは確実なのだ。
o rem miseram! si quidem id ipsum deterrimum est quod recusari non potest et quod ille si faciat, iam iam a bonis omnibus summam ineat gratiam.
ああ、痛ましいことよ! というのも、拒否することができず、しかももし彼がそれを実行すれば、彼がすべての善き人々から今すぐにでも絶大な感謝を得ることになる、まさにそのこと自体が最悪なのだから。
§7.9.4tollamus igitur hoc quo illum posse adduci negat;
したがって、彼がその妥協案に応じるはずがないと(ポンペイウスが)否定するこの選択肢は脇に置こう。
de reliquis quid est deterrimum? concedere illi quod, ut idem dicit, impudentissime postulat.
残りの選択肢の中で、最悪なのはどれか。 同じ人(ポンペイウス)が言うように、彼(カエサル)が極めて厚かましく要求していることを彼に認めることだ。
nam quid impudentius? tenuisti provinciam per annos decem non tibi a senatu sed a te ipso per vim et per factionem datos;
実際、これ以上厚かましいことがあるだろうか。 あなたは、元老院からではなく、あなた自身によって暴力と党派政治を通じて与えられた10年間、属州を保持した。
praeteriit tempus non legis sed libidinis tuae, fac tamen legis;
その期限は切れたのだ――法律の期限ではなくあなたの欲望の期限が、いや、法律の期限だとしてもだ。
ut succedatur decernitur;
後任を決定する決議がなされる。
impedis et ais,
"habe meam rationem.
あなたはそれを妨害し、「私の立候補を考慮せよ」と言う。
"
habe tu nostram.
あなたは私たちの状況を考慮せよ。
exercitum tu habeas diutius quam populus iussit invito senatu?
"depugnes oportet, nisi concedis.
元老院の意に反して、民衆が命じた期間よりも長く、あなたが軍隊を保持するというのか。 「譲歩しないなら、徹底的に戦わねばならない。
"
cum bona quidem spe, ut ait idem, vel vincendi vel in libertate moriendi.
」同じ人が言うように、勝つか、あるいは自由のうちに死ぬかという、確かな希望を持って。
iam si pugnandum est, quo tempore, in casu, quo consilio, in temporibus situm est.
今や、もし戦わねばならないなら、いつ、どのような状況で、いかなる計画で行うかは、その時々の状況にかかっている。
itaque te in ea quaestione non exerceo;
したがって、私はその問題であなたを悩ませることはしない。
ad ea quae dixi adfer si quid habes.
私が言ったことに対して、何か意見があれば寄せてほしい。
equidem dies noctesque torqueor.
私は本当に、夜も昼も苦悶している。