Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §7.8.1-7.8.4

ディオニュシオスの件と和平を拒むポンペイウスの見解

147 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスとディオニュシオスの件を和解し、さらにポンペイウスとの会談で得られた、和平の不可能性やカエサルの脅威に対するポンペイウスの見解を報告する。

§7.8.1quid opus est de Dionysio tam valde adfirmare? an mihi nutus tuus non faceret fidem? suspicionem autem eo mihi maiorem tua taciturnitas adtulerat, quod et tu soles conglutinare amicitias testimoniis tuis et illum aliter cum aliis de nobis locutum audiebam.
ディオニュシオスについて、これほど強く確言する必要がどこにあるだろうか。 まさかあなたのわずかな意思表示が、私に十分な信頼を与えないことなどあろうか。 しかし、あなたの沈黙が私により大きな疑念を抱かせたのは、あなたが普段から自分の推薦によって友情を固く結びつける人である一方で、彼が他所で私たちのことを違ったように話しているのを耳にしていたからだ。
sed prorsus ita esse ut scribis mihi persuades.
だが、あなたが書いている通りであると、私には完全に納得できる。
itaque ego is in illum sum quem tu me esse vis.
したがって、私は彼に対して、あなたが私にそうあってほしいと望む通りの態度である。
§7.8.2diem tuum ego quoque ex epistula quadam tua quam incipiente febricula scripseras mihi notaveram et animadverteram posse pro re nata te non incommode ad me in Albanum venire iii Nonas Ianuar.
私も、あなたが微熱の始まりに書いたある手紙から、あなたの発作の日を留めておいた。 そして、状況次第では、1月3日にアルバヌムの別荘にいる私のところへあなたが不都合なく来ることができると気づいていた。
sed, amabo te, nihil incommodo valetudinis feceris.
しかし、お願いだから、健康を害してまで何もしないでくれ。
quid enim est tantum in uno aut altero die?
1日や2日の違いがそれほど重大なことなのだろうか。
§7.8.3Dolabellam video Liviae testamento cum duobus coheredibus esse in triente sed iuberi mutare nomen.
ドラベッラがリウィアの遺言によって、他の2人の共同相続人とともに、3分の1の相続分を得ているが、名前を変えるよう命じられているのがわかる。
est πολιτικὸν σκέμμα rectumne sit nobili adulescenti mutare nomen mulieris testamento.
名門の青年が女性の遺言によって改名することが正しいかどうかは、政治的な問題であり、検討を要することである。
sed id φιλοσοφώτερον, cum sciemus quantum quasi sit in trientis triente.
しかし、その3分の1のさらに3分の1がどれほどの額になるのかを知れば、それはより哲学的な問いになるだろう。
§7.8.4quod putasti fore ut ante quam istuc venirem Pompeium viderem, factum est ita;
私がそちらへ到着する前にポンペイウスに会うだろうとあなたが予想していたこと、それはその通りになった。
nam vi Kal. ad Lavernium me consecutus est.
というのも、12月25日にラウェルニウムの近くで彼が私に追いついたのだ。
una Formias venimus et ab hora octava ad vesperum secreto conlocuti sumus.
私たちは一緒にフォルミアイに行き、第8時から夕方まで秘密裏に対談した。
quod quaeris ecquae spes pacificationis sit, quantum ex Pompei multo et accurato sermone perspexi, ne voluntas quidem est.
和平の見込みがあるかどうかというあなたの問いについて、ポンペイウスの長大で綿密な話から私が察した限りでは、その意志さえ全くない。
sic enim existimat, si ille vel dimisso exercitu consul factus sit, σύγχυσιν τῆσ πολιτείασ fore, atque etiam putat eum, cum audierit contra se diligenter parari, consulatum hoc anno neglecturum ac potius exercitum provinciamque retenturum.
というのも、彼はこのように考えている。 たとえ彼が軍隊を解散して執政官になったとしても、国制の破滅になるだろうと。 さらに、自分に対して念入りに対策が進められていることをカエサルが聞けば、今年は執政官職を無視して、むしろ軍隊と属州を保持し続けるだろうとポンペイウスは思っている。
sin autem ille fureret, vehementer hominem contemnebat et suis et rei publicae copiis confidebat.
しかし、もしカエサルが狂気に走るとしても、ポンペイウスはその男を激しく侮蔑しており、自分自身と国家の兵力に確信を抱いている。
quid quaeris? etsi mihi crebro ξυνὸσ Ἐνυάλιοσ occurrebat, tamen levabar cura virum fortem et peritum et plurimum auctoritate valentem audiens πολιτικῶσ de pacis simulatae periculis disserentem.
何をこれ以上言おうか。 私には「戦いの神はすべての人に共通である」という言葉が何度も頭をよぎったものの、勇敢で経験豊富、かつ絶大な権威を持つ男が、偽りの和平がもたらす危険について政治的に論じるのを聞いて、私の不安は和らいだ。
habebamus autem in manibus Antoni contionem habitam x Kal. Ianuar.
一方、私たちの手元には、12月21日に行われたアントニウスの民会演説の写しがあった。
, in qua erat accusatio Pompei usque a toga pura, querela de damnatis, terror armorum.
その中には、成人のトガの時代以来のポンペイウスに対する非難、有罪判決を受けた者たちの不満、武力による脅しが盛り込まれていた。
in quibus ille "quid censes" aiebat "facturum esse ipsum, si in possessionem rei publicae venerit, cum haec quaestor eius infirmus et inops audeat dicere?" quid multa? non modo non expetere pacem istam sed etiam timere visus est.
その中で、ポンペイウスはこう言った。 「彼のこの弱小で無力な財務官がこのようなことをあえて語るのに、彼自身が国家を支配するに至ったなら、どうすると思うかね? 」と。 多くを語る必要があろうか。 彼はあの和平を求めていないだけでなく、恐れてさえいるように見えた。
ex illa autem sententia †i† relinquendae urbis movet hominem, ut puto.
しかし、あの「都市を放棄する」という方針が、あの人を動揺させているのだと私は思う。
mihi autem illud molestissimum est, quod solvendi sunt nummi Caesari et instrumentum triumphi eo conferendum.
だが、私にとって最も厄介なのは、カエサルに金を返済しなければならず、凱旋式の準備資金をそちらに充てなければならないことだ。
est enim ἄμορφον ἀντιπολιτευομένου χρεωφειλέτην esse.
敵対する政治家の債務者であることは、見苦しいからだ。
sed haec et multa alia coram.
だが、これらのことや他の多くのことは直接会って話そう。

語釈・文法注

  1. 7.8.1an mihi nutus tuus non faceret fidem? — an から始まる修辞疑問文。接続法未完了過去 faceret は、現在の事実に反する事態(「まさか〜ないだろうか」=実際には信頼を与えている)を示す。
  2. 7.8.3trientis triente — 遺産の取り分の計算。triens は3分の1。さらに coheredibus cum duobus(2人の共同相続人、計3人)がいるため、3分の1を3人で等分した「3分の1の3分の1」(すなわち9分の1)を意味する。
  3. 7.8.4ξυνὸσ Ἐνυάλιοσ — ホメロス『イリアス』(18.309)からのギリシア語引用。「戦争の神はすべての人に共通である(勝敗は兵家の常)」を意味し、ポンペイウスの楽観(contemnebat)に対してキケロが抱いた、戦争の不確実性への危惧を暗示する。
  4. 7.8.4ex illa autem sententia †i† relinquendae urbis movet hominem — 構文上の難所。crux(†i†)があるが、sententia が主語、hominem(ポンペイウス)が目的語で、"sententia ... movet hominem"(都市を放棄する方針が、彼を動揺させている/動かしている)という構造。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §7.8.1-7.8.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:7.8.1-7.8.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。