Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §7.9.1-7.9.4

关于应对恺撒要求的政治抉择与焦虑

第 148 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗向阿提库斯详细分析了关于恺撒保留军队参选或交出武装的数种政治抉择,并对恺撒无耻的要求以及面临内战的严峻局势表达了深切的焦虑与痛苦。

§7.9.1"cotidiene" inquis "a te accipiendae litterae sunt?" si habebo cui dem, cotidie.
“每天”你问道,“我都得收到你的来信吗? ” 如果我有送信的人,那就每天都写。
"at iam ipse ades.
“但你自己马上就要到了。
" tum igitur cum venero desinam.
” 那么,当我到达时,我就停止写。
unas video mihi a te non esse redditas quas L. Quinctius familiaris meus cum ferret ad bustum Basili vulneratus et despoliatus est.
我发现你的一封信没有送达我手中,我的朋友卢基乌斯·昆克蒂乌斯在送信时,在巴西路斯的墓地附近遭到袭击受伤并被抢劫。
§7.9.2videbis igitur num quid fuerit in iis quod me scire opus sit et simul hoc διευκρινήσεισ πρόβλημα sane πολιτικόν.
因此,请你看看那些信中是否有我需要知道的内容,同时请你澄清这个确实属于政治层面的难题。
cum sit necesse aut haberi Caesaris rationem illo exercitum vel per senatum vel per tribunos pl. obtinente, aut persuaderi Caesari ut tradat provinciam atque exercitum et ita consul fiat, aut, si id ei non persuadeatur, haberi comitia sine illius ratione illo patiente atque obtinente provinciam, aut, si per tribunos pl. non patiatur et tamen quiescat, rem adduci ad interregnum, aut, si ob eam causam quod ratio eius non habeatur exercitum adducat, armis cum eo contendere, illum autem initium facere armorum aut statim nobis minus paratis aut tum cum comitiis amicis eius postulantibus ut e lege ratio habeatur impetratum non sit, ire autem ad arma aut hanc unam ob causam quod ratio non habeatur aut addita causa si forte tribunus pl. senatum impediens aut populum incitans notatus aut senatus consulto circumscriptus aut sublatus aut expulsus sit dicensve se expulsum ad illum confugerit, suscepto autem bello aut tenenda sit urbs aut ea relicta ille commeatu et reliquis copiis intercludendus—quod horum malorum quorum aliquod certe subeundum est minimum putes.
因为,在以下几种情况必居其一的前提下—— 要么,在恺撒通过元老院或平民护民官保留军队的同时,他的候选人资格被予以考虑;要么,说服恺撒交出其行省和军队,并以此方式出任执政官;要么,如果无法说服他,则在他顺从并保留行省的情况下,在不考虑其候选人资格的情况下举行大会;要么,如果他通过平民护民官不予顺从却依然保持沉默,事态将被拖入摄政期(间期);要么,如果他因候选人资格未被考虑而率军前来,我们便与他兵戎相见——而他将开始动武,或者是在我们准备较不充分的当下,或者是在他那些要求依法考虑其候选人资格的朋友在大会上遭到拒绝之时;而他訴诸武力,要么仅因候选人资格未被考虑这一个原因,要么加上以下附加原因:即某位阻挠元老院或煽动民众的平民护民官受到了申斥,或被元老院决议限制了权力,或被免职,或被驱逐,或者自称被驱逐而逃往他那里;并且一旦战争爆发,我们要么必须坚守城市,要么在放弃城市后将他与补给及其他兵力隔绝开来—— 在这些我们注定要承受其中之一的祸害中,你认为哪一个是最轻的?
dices profecto persuaderi illi ut tradat exercitum et ita consul fiat.
你一定会说,应当说服他交出军队,从而出任执政官。
est omnino id eius modi ut, si ille eo descendat, contra dici nihil possit idque eum, si non obtinet ut ratio habeatur retinentis exercitum, noli facere miror.
这完全是这样一回事:如果他向那一步妥协,就没有任何反对的理由了;而且,如果他不能获准保留军队参加竞选,他竟然不这样做,这令我感到惊讶。
nobis autem, ut quidam putant, nihil est timendum magis quam ille consul.
但是,正如某些人所认为的那样,对我们来说,没有什么比他担任执政官更值得畏惧的了。
"at sic malo" inquies "quam cum exercitu.
“但比起他拥有军队,我更希望如此,”你会说。
" certe; sed istud ipsum "sic," scio, magnum malum putat aliquis neque ei remedium est ullum "cedendum est, si id volet.
确实如此;但我知道,某个人认为正是这个“如此”也是一个巨大的祸害,而且对此没有任何补救办法。 “如果他想要那样,我们就必须让步。
" vide consulem illum iterum quem vidisti consulatu priore "at tum imbecillus plus" inquit "valuit quam tota res publica.
” 再看看他担任执政官的样子吧,你曾在他的前一次执政官任期中见过他! “但那时他虽然弱小,却比整个国家都更有势力,”他说道。
" quid nunc putas? et eo consule Pompeio certum est esse in Hispania.
你认为现在会怎样? 而且在他担任执政官期间,庞培已确定将留在西班牙。
o rem miseram! si quidem id ipsum deterrimum est quod recusari non potest et quod ille si faciat, iam iam a bonis omnibus summam ineat gratiam.
多么可悲的事情啊! 因为那无法被拒绝的事物本身就是最糟糕的,而且如果他真的这么做了,他立刻就会得到所有好人极大的感激。
§7.9.4tollamus igitur hoc quo illum posse adduci negat; de reliquis quid est deterrimum? concedere illi quod, ut idem dicit, impudentissime postulat.
因此,让我们排除这个他说恺撒无法被引导去接受的选项;在其余的选项中,最糟糕的是什么? 就是向他让步,正如那同一个人所说,他极其无耻地提出了这一要求。
nam quid impudentius? tenuisti provinciam per annos decem non tibi a senatu sed a te ipso per vim et per factionem datos; praeteriit tempus non legis sed libidinis tuae, fac tamen legis; ut succedatur decernitur; impedis et ais, "habe meam rationem.
因为,还有什么比这更无耻的呢? 你占领了行省达十年之久,这不是元老院赐予你的,而是你自己通过暴力和党派勾结夺取的;期限已经过去,这不是法律的期限,而是你私欲的期限,不过就算我们承认那是法律的期限吧;关于继任者的决议已经做出;你却加以阻挠并说:“考虑我的候选人资格。
" habe tu nostram.
”你倒不如考虑一下我们的!
exercitum tu habeas diutius quam populus iussit invito senatu? "depugnes oportet, nisi concedis.
难道要在元老院违背意愿的情况下,你保有的军队的时间还要长于民众所命令的时间吗? “除非你让步,否则你必须决一死战。
" cum bona quidem spe, ut ait idem, vel vincendi vel in libertate moriendi.
” 正如那同一个人所说,怀着必胜或在自由中死去的良好希望。
iam si pugnandum est, quo tempore, in casu, quo consilio, in temporibus situm est.
现在,如果必须开战,何时、何种境遇、何种计谋,皆取决于时势。
itaque te in ea quaestione non exerceo; ad ea quae dixi adfer si quid habes.
因此,我不在这个问题上折磨你;对于我所说的,如果你有任何看法,请提出来。
equidem dies noctesque torqueor.
我真的日夜都在受着煎熬。

词汇与语法注释

  1. §7.9.2cum sit necesse aut haberi Caesaris rationem... quod horum malorum... minimum putes — 这个极长的句子由表示原因的连词 "cum"(既然……是不可避免的)引导五个并列的 "aut" 从句(说明恺撒的去留及对应抉择),在最后一个抉择中又附带了极其复杂的、说明动武时机与环境的副词性插入从句,最终在句末的主句 "quod horum malorum... minimum putes"(在这些祸害中,你认为哪一个最轻?)中收尾。文法骨架呈现出从前置的 "cum" 引导的前提,跨越重重嵌套直接引向末尾疑问主句的宏大离隔结构。
  2. §7.9.3noli facere miror — 手稿中的 "noli facere miror" 是一个著名的疑难处。一种解释(1)将 "noli" 视为 "non" 的讹误,读作 "non facere miror"(我奇怪他竟然不这样做)。另一种解释(2)认为这是与对阿提库斯的劝告(noli mirari,“请不要奇怪”)相混淆,或 "noli" 属于古风否定强调。鉴于上下文是在表达西塞罗对恺撒不选择交出军队以换取执政官这一妥协方案感到惊讶,本译文在实质上将其视同 "non facere miror"(奇怪他竟然不这样做)来进行处理。
  3. §7.9.4habe tu nostram — 这是针对前句中恺撒的要求 "habe meam rationem"(考虑我的候选人资格/考虑我的立场)中的名词 "ratio" 进行对照性省略的驳斥句("habe tu nostram [rationem]")。在恺撒要求单方面关照其立场时,西塞罗严厉地回敬道:“你才应该考虑我们的立场(指元老院与罗马人民的利益)!”

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §7.9.1-7.9.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:7.9.1-7.9.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。