§7.9.1"cotidiene"
inquis
"a te accipiendae litterae sunt?"
si habebo cui dem, cotidie.
“매일” 자네는 묻는군, “자네에게서 편지를 받아야만 하는가?”라고. 만약 편지를 전해줄 사람이 있다면 매일이네.
"at iam ipse ades. "
tum igitur cum venero desinam.
“하지만 이제 자네 자신이 곧 도착하지 않는가.” 그렇다면 내가 도착했을 때 그만두겠네.
unas video mihi a te non esse redditas quas L. Quinctius familiaris meus cum ferret ad bustum Basili vulneratus et despoliatus est.
자네의 편지 중 한 통이 나에게 전달되지 않은 것이 보이는군. 내 친구 루키우스 퀸크티우스가 그것을 가져오던 중 바실루스의 무덤 근처에서 부상을 입고 강탈당했다네.
§7.9.2videbis igitur num quid fuerit in iis quod me scire opus sit et simul hoc διευκρινήσεισ πρόβλημα sane πολιτικόν.
그러므로 자네는 그 편지들 중에 내가 알아야 할 일이 있었는지 확인해 주고, 동시에 지극히 정치적인 이 문제를 해명해 주게나.
cum sit necesse aut haberi Caesaris rationem illo exercitum vel per senatum vel per tribunos pl.
즉, 다음 중 하나를 겪는 것이 불가피한 상황에서 말일세.
obtinente, aut persuaderi Caesari ut tradat provinciam atque exercitum et ita consul fiat, aut, si id ei non persuadeatur, haberi comitia sine illius ratione illo patiente atque obtinente provinciam, aut, si per tribunos pl. non patiatur et tamen quiescat, rem adduci ad interregnum, aut, si ob eam causam quod ratio eius non habeatur exercitum adducat, armis cum eo contendere, illum autem initium facere armorum aut statim nobis minus paratis aut tum cum comitiis amicis eius postulantibus ut e lege ratio habeatur impetratum non sit, ire autem ad arma aut hanc unam ob causam quod ratio non habeatur aut addita causa si forte tribunus pl.
첫째, 카이사르가 원로원이나 호민관들을 통해 군대를 유지한 채 그의 입후보가 수용되거나, 둘째, 카이사르에게 속주와 군대를 넘겨주고 그렇게 집정관이 되도록 설득하거나, 셋째, 만약 그 설득이 그에게 통하지 않을 경우, 그가 감수하고 속주를 유지하는 가운데 그의 입후보를 고려하지 않고 민회를 개최하거나, 넷째, 만약 그가 호민관들을 통해 감수하지 않으면서도 일단 조용히 있다면, 사태가 집정관 대리 기간으로 넘어가거나, 다섯째, 만약 자신의 입후보가 수용되지 않는다는 이유로 그가 군대를 이끌고 진격해 온다면, 무력으로 그와 맞서 싸우거나 —그리고 그는 우리가 덜 준비된 지금 당장, 혹은 민회에서 법에 따라 그의 입후보가 수용되기를 요구하는 그의 친구들의 청이 받아들여지지 않았을 때 무력 행사를 시작할 것이고, 무력으로 나아가는 것은 단지 그의 입후보가 수용되지 않는다는 이 하나의 이유 때문이거나, 아니면 혹시 원로원을 방해하거나 민중을 선동하던 호민관이 경고를 받거나 원로원 결의에 의해 권한이 제한되거나 해임되거나 추방당해, 혹은 자신이 추방당했다고 주장하며 그에게로 도망쳤다는 이유가 추가되는 경우일 것이네.
senatum impediens aut populum incitans notatus aut senatus consulto circumscriptus aut sublatus aut expulsus sit dicensve se expulsum ad illum confugerit, suscepto autem bello aut tenenda sit urbs aut ea relicta ille commeatu et reliquis copiis intercludendus—quod horum malorum quorum aliquod certe subeundum est minimum putes.
그리고 전쟁이 시작된다면 도시를 사수해야 하거나, 혹은 도시를 버려두고 그의 보급과 나머지 군대를 차단해야 하네 — 확실히 겪어야만 하는 이 해악들 중에서 자네는 어느 쪽이 가장 가볍다고 생각하는가?
dices profecto persuaderi illi ut tradat exercitum et ita consul fiat.
자네는 틀림없이 그에게 군대를 인도하고 그렇게 집정관이 되도록 설득해야 한다고 말할 것이네.
est omnino id eius modi ut, si ille eo descendat, contra dici nihil possit idque eum, si non obtinet ut ratio habeatur retinentis exercitum, noli facere miror.
만약 그가 그 타협안에 응한다면 그에 대해 아무런 반론도 제기할 수 없을 정도의 성격의 일이며, 군대를 유지한 채 입후보하는 것이 허용되지 않는데도 그가 그렇게 하지 않는 것이 나에게는 의아할 뿐이네.
nobis autem, ut quidam putant, nihil est timendum magis quam ille consul.
그러나 어떤 이들이 생각하듯, 우리에게는 그가 집정관이 되는 것보다 더 두려운 일이 없네.
"at sic malo"
inquies
"quam cum exercitu.
“하지만 군대를 거느린 것보다는 그 편이 낫지 않은가”라고 자네는 말할 것이네.
"
certe;
확실히 그렇네.
sed istud ipsum
"sic,"
scio, magnum malum putat aliquis neque ei remedium est ullum
"cedendum est, si id volet. "
vide consulem illum iterum quem vidisti consulatu priore
"at tum imbecillus plus"
inquit
"valuit quam tota res publica.
하지만 내가 알기로는 어떤 인물은 바로 그 ‘그 편’ 자체를 커다란 해악으로 여기고 있으며, 이에 대한 구제책은 전혀 없네. “그가 그것을 원한다면 양보해야 하네.” 자네가 이전 집정관 시절에 보았던 그 집정관을 다시 한 번 보게나. “하지만 그때는 그가 약했음에도 국가 전체보다 더 강한 힘을 발휘했네”라고 그(폼페이우스)는 말하네.
"
quid nunc putas? et eo consule Pompeio certum est esse in Hispania.
지금은 어떻다고 생각하는가? 게다가 그가 집정관일 때 폼페이우스는 히스파니아에 가 있는 것이 확실하다네.
o rem miseram! si quidem id ipsum deterrimum est quod recusari non potest et quod ille si faciat, iam iam a bonis omnibus summam ineat gratiam.
오, 비참한 일이로다! 거부할 수 없는 바로 그 사실이 가장 나쁜 것이며, 만약 그가 그것을 실행에 옮긴다면 그 즉시 모든 선량한 시민들로부터 최고의 감사와 환대를 받게 될 터이니 말이네.
§7.9.4tollamus igitur hoc quo illum posse adduci negat;
그러므로 그가 그 타협안에 응할 리 없다고 그가 부정하는 이 선택지는 치워두세나.
de reliquis quid est deterrimum? concedere illi quod, ut idem dicit, impudentissime postulat.
남은 대안들 중에서 가장 나쁜 것은 무엇인가? 바로 그 동일한 인물이 말하듯, 그가 극도로 뻔뻔스럽게 요구하는 것을 그에게 양보하는 것이네.
nam quid impudentius? tenuisti provinciam per annos decem non tibi a senatu sed a te ipso per vim et per factionem datos;
실제로 이보다 더 뻔뻔스러운 일이 어디 있겠는가? 자네는 원로원이 아니라 자네 스스로가 폭력과 파벌 정치를 통해 부여한 10년 동안 속주를 지배했네.
praeteriit tempus non legis sed libidinis tuae, fac tamen legis;
법의 기한이 아니라 자네 욕망의 기한이 지난 것이네, 뭐 백번 양보해 법의 기한이라 치세나.
ut succedatur decernitur;
후임자를 임명하는 결의가 내려졌네.
impedis et ais,
"habe meam rationem.
자네는 그것을 가로막으며 “나의 입후보를 수용하라”고 말하는군.
"
habe tu nostram.
자네야말로 우리의 처지를 고려하게나.
exercitum tu habeas diutius quam populus iussit invito senatu?
"depugnes oportet, nisi concedis. "
cum bona quidem spe, ut ait idem, vel vincendi vel in libertate moriendi.
원로원의 뜻에 반하여, 민중이 명령한 기간보다 더 오랫동안 자네가 군대를 유지하겠다는 말인가? “양보하지 않는다면 끝까지 싸워야 하네.” 같은 인물이 말하듯이, 승리하거나 혹은 자유 속에서 죽을 것이라는 확실한 희망을 품고서 말이네.
iam si pugnandum est, quo tempore, in casu, quo consilio, in temporibus situm est.
이제 만약 싸워야 한다면, 언제, 어떤 상황에서, 어떤 계획으로 싸울 것인가는 그때그때의 시세에 달려 있네.
itaque te in ea quaestione non exerceo;
그러므로 나는 그 문제로 자네를 번거롭게 하지 않겠네.
ad ea quae dixi adfer si quid habes.
내가 말한 것들에 대해 덧붙일 의견이 있다면 보내주게나.
equidem dies noctesque torqueor.
나는 참으로 밤낮으로 고통받고 있네.