§7.7.1"Dionysius, vir optimus, ut mihi quoque est perspectus, et doctissimus tuique amantissimus, Romam venit xv Kalend. Ian. et litteras a te mihi reddidit.
「ディオニュシオスは、私にとってもそうであると知られているように、非常に優れた人物であり、極めて学者肌で、君を最も愛する者であるが、12月18日にローマに到着し、君からの手紙を私に届けてくれた。
"
tot enim verba sunt de Dionysio in epistula tua, illud †putato† non adscribis,
"et tibi gratias egit.
」君の手紙の中でディオニュシオスについてはこれだけの言葉が費やされているのに、君は次の言葉を書き加えていない。
"
atqui certe ille agere debuit et, si esset factum, quae tua est humanitas, adscripsisses.
「そして彼は君に感謝した」と。
mihi autem nulla de eo παλινῳδία datur propter superioris epistulae testimonium.
しかし彼は確かに感謝すべきだったし、もしそれがなされていたなら、君のあの親切心からして、君は書き加えていたはずだ。
sit igitur sane bonus vir.
しかし私にとっては、前の手紙の証言があるために、彼についての前言撤回(παλινῳδία)は全く許されない。
hoc enim ipsum bene fecit quod mihi sui cognoscendi penitus etiam istam facultatem dedit.
だから、まあ、彼を優れた男ということにしておこう。
Philogenes recte ad te scripsit;
実際、彼自身、私に彼を徹底的に知るためのそういう機会を与えてくれたのだから、その点だけでも実によいことをしたのだ。
curavit enim quod debuit.
フィロゲネスは君に正しく手紙を書いた。
eum ego uti ea pecunia volui quoad liceret;
彼はなすべきことを配慮したからだ。
itaque usus est menses xliii.
私は彼に、許される限りそのお金を使わせたいと望んでいた。
§7.7.3Pomptinum cupio valere et, quod scribis in urbem introisse, vereor quid sit;
したがって彼は43ヶ月間それを使った。
nam id nisi gravi de causa non fecisset.
ポンプティヌスが健康であることを望む。 そして彼が市内に入ったと君が書いていることについて、それがどういうことなのか懸念している。
ego quoniam iiii Non.
なぜなら、重大な理由がなければ彼はそうしなかっただろうからだ。
Ian. compitalicius dies est, nolo eo die in Albanum venire, ne molestus familiae veniam. iii non.
私は、1月2日がコンピタリアの日であるため、その日にアルバヌムの別荘に行きたくない。 奴隷たちの迷惑にならないように。
Ian. igitur;
だから、1月3日に行く。
inde ad urbem pridie Nonas.
そこから1月4日に市に向かう。
tua λῆψισ quem in diem incurrat nescio, sed prorsus te commoveri incommodo valetudinis tuae nolo.
君の発作(λῆψισ)が何日にあたるのか知らないが、健康状態の悪さを冒してまで君が動くことは絶対に望まない。
§7.7.4de honore nostro nisi quid occulte Caesar per suos tribunos molitus erit, cetera videntur esse tranquilla;
私の栄誉については、カエサルが自分の支持者である護民官を通じて裏で何かを企てない限り、その他のことは平穏であるように見える。
tranquillissimus autem animus meus qui totum istuc aequi boni facit et eo magis quod iam a multis audio constitutum esse Pompeio et eius consilio in Siciliam me mittere quod imperium habeam.
しかし、最も平穏なのは私の心だ。 私はそのすべてをよしとして受け止めており、さらに、私が命令権を持っているからという理由で、ポンペイウスとその顧問会が私をシキリアに送ることを決定した、とすでに多くの人から聞いているから、なおさらである。
id est Ἀβδηριτικόν.
それは全く愚かしい(Ἀβδηριτικόν)ことだ。
nec enim senatus decrevit nec populus iussit me imperium in Sicilia habere.
元老院が決議したわけでもなく、民衆が私にシキリアでの命令権を持つよう命じたわけでもないからだ。
sin hoc res publica ad Pompeium refert, qui me magis quam privatum aliquem mittat? itaque si hoc imperium mihi molestum erit, utar ea porta quam primum videro.
しかし、もし国家がこのことをポンペイウスに委ねているのだとしても、なぜ彼が私を、他の一般の誰かよりも優先して送るのか。 だから、もしこの命令権が私にとって重荷になるなら、私は目に入る最初の門をすぐに利用するだろう。
nam quod scribis mirificam exspectationem esse mei neque tamen quemquam bonorum aut sat bonorum dubitare quid facturus sim, ego quos tu bonos esse dicas non intellego.
なぜなら、私のことに対して素晴らしい期待が寄せられており、しかも善き人々あるいは十分に善き人々の誰もが私の出処進退を疑っていない、と君が書いていることについて、私には君が誰を「善き人々」と呼んでいるのか理解できないからだ。
ipse nullos novi, sed ita, si ordines bonorum quaerimus;
私自身は一人も知らない。 ただし、私たちが善き人々の「階級」を求めるならば、の話だ。
nam singulares sunt boni viri.
というのも、個々の個人としての善き人々は存在するからだ。
verum in dissensionibus ordines bonorum et genera quaerenda sunt.
しかし、内紛においては、善き人々の階級や種類を求めねばならない。
senatum bonum putas per quem sine imperio provinciae sunt (numquam enim Curio sustinuisset, si cum eo agi coeptum esset;
君は、その者のせいで属州が命令権なしのまま放置されている元老院を、善きものと考えるか(もしクリオに対して対抗措置が取られ始めていたなら、彼は持ちこたえられなかったはずだ。
quam sententiam senatus sequi noluit;
しかし元老院はその決議に従うことを望まなかった。
ex quo factum est ut Caesari non succederetur), an publicanos qui numquam firmi sed nunc Caesari sunt amicissimi, an faeneratores, an agricolas quibus optatissimum est otium? nisi eos timere putas ne sub regno sint qui id numquam, dum modo otiosi essent, recusarunt.
その結果、カエサルに後任が送られないことになったのだ)。 それとも、決して確固たる態度をとらず、今やカエサルに最も親密である徴税請負人たちか、あるいは金貸したちか、あるいは平和を最も強く望む農民たちか。 あるいは、平和でありさえすれば君主支配を拒まなかった彼らが、いまや君主支配の下に置かれることを恐れているとでも、君は思っているのだろうか。
quid ergo?
それでは一体どうなのか。
§7.7.6exercitum retinentis cum legis dies transierit rationem haberi placet? mihi vero ne absentis quidem;
軍隊を保持している者の立候補を、法の期限が過ぎた後も考慮に入れることを、よしとするのか。 私にとっては、不在者のそれさえよしとしなかった。
sed cum id datum est, illud una datum est.
しかし、その権利が与えられてしまった以上、あちらも同時に与えられてしまったのだ。
annorum enim decem imperium et ita latum placet? placet igitur etiam me expulsum et agrum Campanum perisse et adoptatum patricium a plebeio, Gaditanum a Mytilenaeo, et Labieni divitiae et Mamurrae placent et Balbi horti et Tusculanum.
10年間の命令権、しかもそのようにして通過した法を、よしとするのか。 それなら、私が追放されたことも、カンパニアの土地が失われたことも、パトリキがプレブスに養子入りしたことも、ガデス出身の者がミュティレネの者に養子入りしたこともよしとされ、ラビエヌスやマムッラの富、バルブスの庭園やトゥスクルムの別荘もよしとされるべきだ。
sed horum omnium fons unus est.
しかし、これらすべての根源は一つである。
imbecillo resistendum fuit et id erat facile;
彼が弱かったときに抵抗すべきであったし、そうすることは容易であった。
nunc legiones XI, equitatus tantus quantum volet, Transpadani, plebes urbana, tot tribuni pl. , tam perdita iuventus, tanta auctoritate dux, tanta audacia.
今や11個軍団があり、望むだけの騎兵がおり、ポー川の向こう側の人々がおり、都市の民衆がおり、これほど多くの護民官がおり、これほど道徳的に退廃した若者たちがおり、これほど大きな威信を持つ指揮官がおり、これほどの不敵さがある。
cum hoc aut depugnandum est aut habenda e lege ratio.
この男と徹底的に戦うか、あるいは法に従って彼の立候補を考慮に入れるか、そのどちらかである。
§7.7.7"depugna"
inquis
"potius quam servias.
「隷属するよりも、徹底的に戦え」と君は言う。
"
ut quid? si victus eris, proscribare, si viceris, tamen servias?
"quid ergo"
inquis
"facturus es?"
idem quod pecudes quae dispulsae sui generis sequuntur greges.
何のために? もし敗れれば法の保護を奪われ、もし勝ったとしても、結局は隷属するためか。 「それでは君はどうするつもりなのか」と君は言う。 追い散らされた家畜が、自分と同種の群れに従うのと同じことをする。
ut bos armenta sic ego bonos viros aut eos quicumque dicentur boni sequar, etiam si ruent.
牛が群れに従うように、私も「善き人々」、あるいは誰であれ「善き人々」と呼ばれる者たちに従うだろう。 たとえ彼らが破滅へと突き進もうとも。
quid sit optimum male contractis rebus plane video.
事態が最悪の展開を迎えた中で、何が最善であるかは私にははっきりと見えている。
nemini est enim exploratum cum ad arma ventum sit quid futurum sit, at illud omnibus, si boni victi sint, nec in caede principum clementiorem hunc fore quam Cinna fuerit nec moderatiorem quam Sulla in pecuniis locupletum.
というのも、武力衝突に至ったときに何が起こるかは誰にも分からないが、もし「善き人々」が敗れた場合、この男が指導者たちの殺戮においてキンナよりも寛大であることはなく、富裕層の財産没収においてスッラよりも控えめであることはない、ということは誰もが知っているからだ。
ἐμπολιτεύομαί σοι iam dudum et facerem diutius, nisi me lucerna desereret.
私はとっくの昔から君に対して政治を語っている(ἐμπολιτεύομαι)が、ランプが私を見捨てない限り、もっと長く語っていただろう。
ad summam dic, M. Tulli.
要するに、言え、マルクス・トゥッリウスよ!
adsentior Cn. Pompeio, id est T. Pomponio.
「私はグナエウス・ポンペイウス、すなわちティトゥス・ポンポニウスに賛成する」と。
Alexim, humanissimum puerum, nisi forte dum ego absum adulescens factus est (id enim agere videbatur), salvere iubeas velim.
アレクシスは非常に礼儀正しい少年だが、私が不在の間に青年になっていない限り(彼はそうなりつつあるようだったが)、彼に私からの挨拶を伝えてほしい。