§6.6.1ego dum in provincia omnibus rebus Appium orno, subito sum factus accusatoris eius socer.
私が属州で、あらゆる点においてアッピウスを立てている間に、突然、私は彼の告発者の義父になってしまった。
"id quidem"
inquis
"di approbent!"
ita velim teque ita cupere certo scio.
「それについては」と君は言うだろう、「神々が嘉したまわんことを! 」と。 私もそう望むし、君もそう切望していると確信している。
sed crede mihi, nihil minus putaram ego qui de Ti. Nerone qui mecum egerat certos homines ad mulieres miseram, qui Romam venerunt factis sponsalibus.
しかし信じてほしい、私自身、これほど予想していなかったことはない。 というのも、私に(娘との結婚を)打診してきたティベリウス・ネロについて、確かな人々を使者として女たちのもとへ送っていたのだが、彼らがローマに到着したときには、すでに婚約が成立してしまっていたのだ。
sed hoc spero melius;
しかし、こちらの方がより良い結果になることを望んでいる。
mulieres quidem valde intellego delectari obsequio et comitate adulescentis.
現に女たちは、あの若者の恭しさときわめて親切な態度に非常に喜んでいるとよく分かっている。
cetera noli ἐξακανθίζειν.
他のことについては、どうか詮索しようとしないでくれ。
§6.6.2sed heus tu! πυροὺσ εἰσ δῆμον Athenis? placet hoc tibi? etsi non impediebant mei certe libri.
ところで、おい君! アテナイの民衆への小麦配給だと? 君はこれをよしとするのか? もっとも、私の本がこれを禁じてはいなかったが。
non enim ista largitio fuit in civis sed in hospites liberalitas.
というのも、それは市民に対する[不当な]買収ではなく、客人たちに対する気前の良さだったのだから。
me tamen de Academiae προπύλῳ iubes cogitare, cum iam Appius de Eleusine non cogitet? de Hortensio te certo scio dolere;
しかし、アッピウスがもはやエレウシスについて考えてもいないというのに、君は私にアカデメイアのプロピュロンについて考えろと言うのか? ホルテンシウスの件について君が悲しんでいるのを私は確かに知っている。
equidem excrucior;
私自身、胸を締め付けられる思いだ。
decreram enim cum eo valde familiariter vivere.
私は彼と極めて親密に暮らそうと決めていたのだから。
§6.6.3nos provinciae praefecimus Coelium.
私たちは属州の統治をカエリウスに委ねた。
"puerum"
inquies
"et fortasse fatuum et non gravem et non continentem!"
adsentior;
「若造をか」と君は言うだろう、「しかもおそらく愚かで、重厚さがなく、自制心もない者を! 」と。 同感だ。
fieri non potuit aliter.
しかし他にはどうしようもなかったのだ。
nam quas multo ante tuas acceperam litteras in quibus ἐπέχειν te scripseras quid esset mihi faciendum de relinquendo, eae me pungebant;
というのも、私がずっと前に受け取った君の手紙(そこには、後任を残して去る件について私が何をすべきか、君自身が『態度を保留している』と書かれていた)が、私を悩ませていたからだ。
videbam enim quae tibi essent ἐποχῆσ causae, et erant eaedem mihi.
私は君の判断保留の理由が何であるか分かっていたし、それらは私にとっても同じ理由だった。
puero tradere? fratri autem? illud non utile nobis.
若造に委ねるべきか? あるいは、弟にか? 後者は私たちにとって得策ではない。
nam praeter fratrem nemo erat quem sine contumelia quaestori, nobili praesertim, anteferrem.
というのも、弟を除けば、財務官(しかも名門の出身である)に対して、彼に侮辱を与えることなしに優先できるような人物は誰もいなかったからだ。
tamen, dum impendere Parthi videbantur, statueram fratrem relinquere aut etiam rei publicae causa contra senatus consultum ipse remanere.
それでも、パルティア人が脅威を及ぼしているように思われた間は、私は弟を残すか、あるいは国家のために元老院決議に反して私自身が留まることに決めていた。
qui postea quam incredibili felicitate discesserunt sublata dubitatio est.
だが、彼らが信じがたい幸運によって退去したのちは、迷いは払拭された。
videbam sermones,
"hui, fratrem reliquit! num est hoc non plus annum obtinere provinciam? quid quod senatus eos voluit praeesse provinciis qui non praefuissent? at hic triennium!"
ergo haec ad populum.
私には世間の噂が見えていた。 『おいおい、弟を残したぞ! これは属州を1年を超えて統治しないということにならないのか? 元老院は、まだ属州を統治したことのない者を長官に据えたいと望んだのではなかったか? なのにこの男は3年も統治することになるぞ! 』。 したがって、これらは大衆向けの配慮である。
§6.6.4quid quae tecum? numquam essem sine cura, si quid iracundius contumeliosius aut neglegentius, quae fert vita hominum.
では、君との間での懸念はどうか? もし彼が、人間の生活にありがちな、何か少しでも怒りっぽかったり、無礼だったり、怠慢なことをしたならば、私は決して心配から解放されないだろうからだ。
quid si quid filius puer et puer bene sibi fidens? qui esset dolor? quem pater non dimittebat teque id censere moleste ferebat.
さらに、まだ若者であり、しかも自信過剰な彼の息子が何かをやらかしたらどうなるか? その苦痛はどれほどであろうか! 父親は彼を手放そうとせず、また君がそう判断したことに不満を抱いていた。
at nunc Coelius non dico equidem
"quod egerit"
—, sed tamen multo minus laboro.
しかし今、カエリウスについては――『彼のやることは何であれ』とまでは言わないが――、それでも私ははるかに心配が少ない。
adde illud.
さらに次のことを加えよう。
Pompeius, eo robore vir, iis radicibus, Q. Cassium sine sorte delegit, Caesar Antonium;
ポンペイウスほどの強固な男、あれほどの基盤を持つ男が、抽選なしにクイントゥス・カッシウスを選び、カエサルはアントニウスを選んだ。
ego sorte datum offenderem, ut etiam inquireret in eum quem reliquissem? hoc melius, et huius rei plura exempla, senectuti quidem nostrae profecto aptius.
それなのに、私は抽選で配属された者の機嫌を損ねて、私が残していった者について彼が調査するような事態を招くべきだろうか? こちらの方が優れており、この件には多くの前例があるし、何よりも私の老境には実にふさわしい。
at te apud eum, di boni, quanta in gratia posui! eique legi litteras non tuas sed librari tui.
ところで、おぉ神々よ、私は君を彼に対してどれほど大いに売り込んでおいたことか! そして彼に、君の手紙ではなく、君の代書人の手紙を読んで聞かせたのだ。
amicorum litterae me ad triumphum vocant, rem a nobis, ut ego arbitror, propter hanc παλιγγενεσίαν nostram non neglegendam.
友人たちの手紙は、私に凱旋式を求めている。 それは、私が考えるに、私たちのこの『再生』のおかげで、無視すべきではない事柄だ。
qua re tu quoque, mi Attice, incipe id cupere quo nos minus inepti videamur.
それゆえ、我がアッティクスよ、君もまた、私があまりに愚かに見えなくなるように、それを望み始めてほしい。