Humanitext Reader

西塞罗 · 致阿提库斯书信集 §6.6.1-6.6.4

女儿图利娅的订婚与指定凯利乌斯接管属州

第 133 段,共 461 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗向阿蒂库斯解释了女儿图利娅与阿庇乌斯的起诉者多拉贝拉定婚的经过,并从政治和私人层面阐明了留下财务官凯利乌斯接管属州的决定。

§6.6.1ego dum in provincia omnibus rebus Appium orno, subito sum factus accusatoris eius socer.
正当我在属州处处维护阿庇乌斯的体面时,我突然成了他的起诉者的岳父。
"id quidem" inquis "di approbent!" ita velim teque ita cupere certo scio.
“愿神明保佑此事! ”你一定会这样说。 我也如此希望,并且确信你也是这样热切盼望的。
sed crede mihi, nihil minus putaram ego qui de Ti. Nerone qui mecum egerat certos homines ad mulieres miseram, qui Romam venerunt factis sponsalibus.
但请相信我,我最没有料到会有这等事;我自己本已派了可靠的使者去女人们那里,商谈向我提过亲的提比略·涅罗的事,但当他们抵达罗马时,婚约已经缔结了。
sed hoc spero melius; mulieres quidem valde intellego delectari obsequio et comitate adulescentis.
但我希望这桩婚事会更好;事实上,我非常清楚,女人们对那年轻人的恭顺和礼貌感到十分满意。
cetera noli ἐξακανθίζειν.
至于其余的事,请不要再刨根问底了。
§6.6.2sed heus tu! πυροὺσ εἰσ δῆμον Athenis? placet hoc tibi? etsi non impediebant mei certe libri.
但是,喂,我说你! 在雅典向平民分发小麦? 你赞成这样做吗? 虽然我的书确实不曾禁止这一点。
non enim ista largitio fuit in civis sed in hospites liberalitas.
因为那不是对公民的贿赂,而是对客人们的慷慨款待。
me tamen de Academiae προπύλῳ iubes cogitare, cum iam Appius de Eleusine non cogitet? de Hortensio te certo scio dolere; equidem excrucior; decreram enim cum eo valde familiariter vivere.
然而,当阿庇乌斯甚至都不再考虑埃勒夫西斯时,你却还要我考虑阿卡德米的前门? 我确信你为霍尔滕西乌斯感到悲伤;至于我,更是痛苦万分;因为我本已决定与他极亲密地生活在一起。
§6.6.3nos provinciae praefecimus Coelium.
我们已经把属州交给了凯利乌斯管理。
"puerum" inquies "et fortasse fatuum et non gravem et non continentem!" adsentior; fieri non potuit aliter.
“一个孩子,”你一定会说,“而且也许是个愚蠢、轻浮且不克制的人! ”我同意;但实在没有别的办法。
nam quas multo ante tuas acceperam litteras in quibus ἐπέχειν te scripseras quid esset mihi faciendum de relinquendo, eae me pungebant; videbam enim quae tibi essent ἐποχῆσ causae, et erant eaedem mihi.
因为我很早以前收到的你的来信(在信中你写道,关于留下继任者我该怎么做,你自己也在“持保留态度”),这些信一直在刺痛我;因为我看得出你保留态度的原因是什么,而我的原因也完全一样。
puero tradere? fratri autem? illud non utile nobis.
移交给一个孩子? 还是移交给我的弟弟? 后者对我们并不利。
nam praeter fratrem nemo erat quem sine contumelia quaestori, nobili praesertim, anteferrem.
因为除了我弟弟,没有任何人是我可以在不侮辱财务官(尤其是他出身贵族)的情况下优先考虑的。
tamen, dum impendere Parthi videbantur, statueram fratrem relinquere aut etiam rei publicae causa contra senatus consultum ipse remanere.
然而,只要帕提亚人看起来还在构成威胁,我就曾决定留下我弟弟,甚至为了国家利益违背元老院决议自己留下来。
qui postea quam incredibili felicitate discesserunt sublata dubitatio est.
但后来,由于难以置信的幸运,他们退兵了,疑虑随之消除。
videbam sermones, "hui, fratrem reliquit! num est hoc non plus annum obtinere provinciam? quid quod senatus eos voluit praeesse provinciis qui non praefuissent? at hic triennium!" ergo haec ad populum.
我能预见到那些闲言碎语:“哎呀,他把弟弟留下了! 这不就是占领属州超过一年吗? 况且元老院不是希望那些未曾治理过属州的人来掌管吗? 可这位已经干了三年了! ”因此,这些是应付公众的。
§6.6.4quid quae tecum? numquam essem sine cura, si quid iracundius contumeliosius aut neglegentius, quae fert vita hominum.
那么,你我私下的担忧又如何呢? 如果他做出任何世人常有的、稍微有些急躁、无礼或疏忽的事,我将永远无法安心。
quid si quid filius puer et puer bene sibi fidens? qui esset dolor? quem pater non dimittebat teque id censere moleste ferebat.
更不用说如果他的儿子——那个孩子,且是个极其自负的孩子——做了什么事,那该是多么痛心啊! 他的父亲不肯放他走,并对你持此看法感到不快。
at nunc Coelius non dico equidem "quod egerit" —, sed tamen multo minus laboro. adde illud.
但现在,对于凯利乌斯——我倒不至于说“随他怎么干”——但我到底省心得多。
Pompeius, eo robore vir, iis radicibus, Q. Cassium sine sorte delegit, Caesar Antonium;
再加上这一点:庞培,那样一个强有力、根基深厚的人,未经抽签就挑选了昆图斯·卡西乌斯,恺撒挑选了安东尼;难道我要去得罪抽签分配给我的财务官,甚至让他去调查我所留下的人?
ego sorte datum offenderem, ut etiam inquireret in eum quem reliquissem? hoc melius, et huius rei plura exempla, senectuti quidem nostrae profecto aptius.
这更好,且此举有更多的先例,对我的暮年也确实更为合适。
at te apud eum, di boni, quanta in gratia posui! eique legi litteras non tuas sed librari tui.
但是,天哪,我在他面前把你抬到了多么高受宠的地位! 而且我读给他听的不是你的亲笔信,而是你的书记员写的信。
amicorum litterae me ad triumphum vocant, rem a nobis, ut ego arbitror, propter hanc παλιγγενεσίαν nostram non neglegendam.
朋友们的来信召唤我去举行凯旋式,我认为,由于我们这次的“再生”,这是我们不该忽视的一件事。
qua re tu quoque, mi Attice, incipe id cupere quo nos minus inepti videamur.
因此,我的阿蒂库斯,你也开始盼望这件事吧,好让我们显得不那么愚蠢。

词汇与语法注释

  1. 6.6.1ego qui de Ti. Nerone qui mecum egerat certos homines ad mulieres miseram, qui Romam venerunt factis sponsalibus — 该句包含两个关系从句。第一个 `qui` 的先行词是 `ego`,而第二个 `qui`(`qui Romam venerunt...`)的先行词是 `certos homines`(西塞罗派往妻子和女儿处的可靠使者)。独立夺格结构 `factis sponsalibus` 表明,当使者们抵达罗马时,女人们已经与多拉贝拉缔结了婚约。
  2. 6.6.3quas multo ante tuas acceperam litteras ... eae me pungebant — 这是一种先行词被关系从句吸引(antecedent attraction)的句式。被关系代词 `quas` 修饰的名词 `litteras` 被置于从句之中,随后在主句中由指示代词 `eae` 作为主语承接。在结构上等同于 `litterae, quas acceperam, me pungebant`。
  3. 6.6.3qui postea quam incredibili felicitate discesserunt — 这是关系代词引导句首起连接作用(relative connection)的用法。关系代词 `qui` 指代前句中提到的 `Parthi`(帕提亚人),并作为由时间从属连词 `postea quam`(在……之后)引导的从句的主语。主句是 `sublata dubitatio est`。
  4. 6.6.4ego sorte datum offenderem, ut etiam inquireret in eum quem reliquissem? — 此处为独立虚拟语气中的踌躇疑问句(deliberative subjunctive)。未完成过去时虚拟语气 `offenderem` 表示对过去(或当下可能性)的迟疑、自问或反诘:“难道我应该去得罪那个通过抽签分配给我的人吗(当然不该)?”随后的 `ut` 从句(`ut etiam inquireret...`)是结果或目的从句,表达了对凯利乌斯可能会去调查或指控西塞罗留下的人的担忧。

引用这一段

西塞罗, 致阿提库斯书信集 §6.6.1-6.6.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:6.6.1-6.6.4

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。