§6.3.1etsi nil sane habebam novi quod post accidisset quam dedissem ad te Philogeni liberto tuo litteras, tamen cum Philotimum Romam remitterem, scribendum aliquid ad te fuit.
君の解放奴隷フィロゲネスに君宛ての手紙を渡した後に起きた新しい知らせは全く何もないけれど、フィロティムスをローマへ送り返すにあたって、君に何か書くべきであった。
ac primum illud quod me maxime angebat—non quo me aliquid iuvare posses;
そしてまず、私を最も悩ませていたあのことについて。 ――君が私を何か手助けできるからというわけではない。
quippe;
当然だ。
res enim est in manibus, tu autem abes longe gentium;
というのも、問題は手元にあり、君は世界の遥か彼方にいるのだから。
"
πολλὰ δ' ἐν μεταιχμίῳ
νότοσ κυλίνδει κύματ' εὐρείησ ἁλός. "
obrepit dies, ut vides (mihi enim a.
"πολλὰ δ' ἐν μεταιχμίῳ νότοσ κυλίνδει κύματ' εὐρείησ ἁλός. "君も見る通り、その日が忍び寄っている(私は8月のカレンダエの3日前に属州を去らねばならないからだ)。
d. iii Kal. Sextil. de provincia decedendum est), nec succeditur.
そして後任が決定されない。
quem relinquam qui provinciae praesit? ratio quidem et opinio hominum postulat fratrem, primum quod videtur esse honos, nemo igitur potior;
属州を統治させるために、私は誰を後に残すべきか。 道理と人々の世論は弟を求めている。 第一に、それが名誉なことと思われるためであり、したがって彼より適任な者はいないからだ。
deinde quod solum habeo praetorium.
第二に、私が抱えている元法務官は彼だけだからだ。
Pomptinus enim ex pacto et convento (nam ea lege exierat) iam a me discesserat;
というのも、ポムプティヌスは合意と協定(彼はその条件で出発していたのだ)に基づいて、すでに私のもとを去ってしまっていた。
quaestorem nemo dignum putat;
財務官については、誰も適任とは思っていない。
etenim est
"levis, libidinosus, tagax. "
実のところ、彼は「軽薄で、好色で、手癖が悪い」のだから。
§6.3.2de fratre autem primum illud est: persuaderi ei non posse arbitror;
しかし弟については、第一に次のことがある。 私は彼を説得することはできないと考えている。
odit enim provinciam, et hercule nihil odiosius, nihil molestius.
彼は属州をひどく嫌っており、誓って、これほど嫌らしく、煩わしいものはないからだ。
deinde ut mihi nolit negare, quidnam mei sit offici? cum bellum esse in Syria magnum putetur, id videatur in hanc provinciam erupturum, hic praesidi nihil sit, sumptus annuus decretus sit, videaturne aut pietatis esse meae fratrem relinquere aut diligentiae nugarum aliquid relinquere? magna igitur, ut vides, sollicitudine adficior, magna inopia consili.
第二に、仮に彼が私に断りたくないとしても、私の義務とは一体何だろうか。 シリアで大戦争が起きていると考えられ、それがこの属州に溢れ出してくると思われ、ここには何の守備兵もなく、1年分の経費が決議されているとき、弟を後に残すのが私の情愛にかなうことと思われるだろうか、あるいは、くだらない人間を残すのが私の配慮にかなうことと思われるだろうか。 したがって、君も見る通り、私は大きな不安に苛まれ、ひどく思案に暮れている。
quid quaeris? toto negotio nobis opus non fuit.
要するに、私たちはこの件全体に関わる必要はなかったのだ。
quanto tua provincia melior! decedes cum voles, nisi forte iam decessisti;
君の属州はどれほど恵まれていることか! 君は望むときに立ち去るだろう(もしかしたら、すでに立ち去ったかもしれないが)。
quem videbitur praeficies Thesprotiae et Chaoniae.
君が適当と思う者をテスプロティアやカオニアの統治に当てるだろう。
necdum tamen ego Quintum conveneram, ut iam, si id placeret, scirem possetne ab eo impetrari;
しかし、私はまだクィントゥスに会っていなかった。 もしそうすることが良いとしても、彼から承諾を得られるかどうかをすでに知るために。
nec tamen, si posset, quid vellem habebam.
それに、仮に彼が承諾できるとしても、私が何を望んでいるのか見当がつかない。
§6.3.3hoc est igitur eius modi.
したがって、この件はこのような状況である。
reliqua plena adhuc et laudis et gratiae, digna iis libris quos dilaudas, conservatae civitates, cumulate publicanis satis factum, offensus contumelia nemo, decreto iusto et severo perpauci nec tamen quisquam ut queri audeat, res gestae dignae triumpho;
その他のことは、今なお称賛と好意に満ちており、君が極めて高く評価しているあの書物にふさわしい。 諸都市は保護され、徴税請負人たちには十分に満足が与えられ、侮辱によって気分を害された者は一人もおらず、公正で厳格な布告によって気分を害された者も極めてわずかであり、しかも不満をあえて口にする者は一人もいない。 業績は凱旋式に値する。
de quo ipso nihil cupide agemus, sine tuo quidem consilio certe nihil.
その凱旋式自体についても、私は貪欲に行動するつもりは全くないし、少なくとも君の助言なしには確実に何もしない。
clausula est difficilis in tradenda provincia.
属州を引き渡すにあたって、結びが難しい。
sed haec deus aliquis gubernabit.
しかし、これらは何らかの神が導いてくれるだろう。
§6.3.4de urbanis rebus scilicet plura tu scis;
都市の情勢については、もちろん君の方が多くを知っている。
saepius et certiora audis;
君はより頻繁に、より確実な知らせを聞いているのだから。
equidem doleo non me tuis litteris certiorem fieri.
私としては、君の手紙によって知らされないことを痛ましく思っている。
huc enim odiosa adferebantur de Curione, de Paulo;
というのも、ここにはクリオやパウルスについて不快な噂がもたらされているからだ。
non quo ullum periculum videam stante Pompeio vel etiam sedente, valeat modo;
――ポンペイウスが立っているか、あるいは座っている限り、彼が健康でありさえすれば、何の危険もあると私が見ているからではないが。
sed me hercule Curionis et Pauli meorum familiarium vicem doleo.
しかし、誓って、私は私の親しい友人であるクリオやパウルスの身の上を憂いているのだ。
formam igitur mihi totius rei publicae, si iam es Romae aut cum eris, velim mittas quae mihi obviam veniat ex qua me fingere possim et praemeditari quo animo accedam ad urbem.
したがって、もし君がすでにローマにいるか、あるいは到着したときには、私のもとに届くように、国家全体の構図を送ってほしい。 それに基づいて私が自らの身の振り方を決め、どのような心構えで都市に近づくべきかをあらかじめ考えておけるように。
est enim quiddam advenientem non esse peregrinum atque hospitem.
というのも、到着する者が異邦人や寄宿人のようでないことは、大きな意味があるからだ。
§6.3.5et quod paene praeterii, Bruti tui causa, ut saepe ad te scripsi, feci omnia.
そして、ほとんど見落とすところであったが、君のブルトゥスのために、これまで何度も君に書いたように、私はあらゆることを行った。
Cyprii numerabant;
キプロス市民たちは支払おうとしていた。
sed Scaptius centesimis renovato in singulos annos faenore contentus non fuit.
しかし、スカプティウスは、金利が年1割2分で毎年更新される形では満足しなかった。
Ariobarzanes non in Pompeium prolixior per ipsum quam per me in Brutum.
アリオバルザネスは、ポンペイウスに対して彼自身を通じて好意を示す以上に、私を通じてブルトゥスに対して好意を示すことにやぶさかではなかった。
quem tamen ego praestare non poteram;
しかしながら、私は彼を保証することはできなかった。
erat enim rex perpauper aberamque ab eo ita longe ut nihil possem nisi litteris;
というのも、王は極めて貧しく、私は彼から遠く離れていたので、手紙による以外に何もできなかったからだ。
quibus pugnare non destiti.
手紙によって、私は交渉を戦い抜くことをやめなかったが。
summa haec est.
要するに、こういうことだ。
pro ratione pecuniae liber alius est Brutus tractatus quam Pompeius.
彼らの貸付金の割合からすれば、ブルトゥスはポンペイウスよりもずっと寛大に扱われている。
Bruto curata hoc anno talenta circiter c, Pompeio in sex mensibus promissa cc.
ブルトゥスには今年、約100タラントゥムが支払われ、ポンペイウスには6ヶ月の間に200タラントゥムが約束された。
iam in Appi negotio quantum tribuerim Bruto dici vix potest.
さらに、アッピウスの件において、私がどれほどブルトゥスに配慮したかは、言葉で言い尽くせないほどだ。
quid est igitur quod laborem? amicos habet meras nugas, Matinium, Scaptium.
それなのに、なぜ私は気をもまねばならないのか。 彼は全くくだらない友人たち、マティニウスやスカプティウスといった者たちを抱えている。
qui quia non habuit a me turmas equitum quibus Cyprum vexaret, ut ante me fecerat, fortasse suscenset, aut quia praefectus non est, quod ego nemini tribui negotiatori, non C. Vennonio meo familiari, non tuo M. Laenio, et quod tibi Romae ostenderam me servaturum; in quo perseveravi.
彼は、私の前に彼が行っていたように、キプロスを苦しめるための騎兵隊を私から得られなかったために、おそらく腹を立てているのだ。 あるいは、地方官にされなかったために。 それは私が商人の誰にも与えなかった地位であり、私の親しいガイウス・ウェンノニウスにも、君のマルクス・ラエニウスにも与えず、ローマで君にこの方針を守ると示し、私が貫き通した方針なのだ。
sed quid poterit queri is qui auferre pecuniam cum posset noluit? †aut Scaptius† qui in Cappadocia fuit, puto esse satis factum.
しかし、受け取ることができたときに、自ら望まなかった者が、どうして不満を言うことができようか。 あるいは、カッパドキアにいたあのスカプティウスには、十分な支払いがなされたと私は考えている。
is a me tribunatum cum accepisset quem ego ex Bruti litteris ei detulissem, postea scripsit ad me se uti nolle eo tribunatu.
彼は、私がブルトゥスの手紙に基づいて彼に授けた軍事職を私から受け取っておきながら、その後、私にその軍事職を使うことを望まない。 と書いてよこしたのだ。