§6.2.1cum Philogenes libertus tuus Laodiceam ad me salutandi causa venisset et se statim ad te navigaturum esse diceret, has ei litteras dedi quibus ad eas rescripsi quas acceperam a Bruti tabellario.
解放隷のフィロゲネスが挨拶のためにラオディケイアの私のもとに来て、すぐに君のもとへ航海するつもりだと言ったので、私はブルトゥスの伝令から受け取った手紙に対して返事を書いたこの手紙を彼に託した。
et respondebo primum postremae tuae paginae quae mihi magnae molestiae fuit quod ad te scriptum est a Cincio de Stati sermone;
そして、まず君の手紙の最後のページ、キンキウスからスタティウスの発言について書き送られたことで私に大きな苦痛を与えた箇所について返答しよう。
in quo hoc molestissimum est, Statium dicere a me quoque id consilium probari.
その中で最も不快なのは、スタティウスが、私によってもその計画が承認されていると言っていることだ。
probari autem? de isto hactenus dixerim, me vel plurima vincla tecum summae coniunctionis optare, etsi sunt amoris artissima;
承認されているだと? そのことについては、君との間に、たとえ愛の絆が最も固いものであるにせよ、最大の結びつきの非常に多くの絆を望んでいる、とだけ言っておこう。
tantum abest ut ego ex eo quo astricti sumus laxari aliquid velim.
私たちが縛り合わされている絆から何か少しでも緩められることを私が望むなどということは、全くあり得ないことだ。
§6.2.2illum autem multa de istis rebus asperius solete loqui saepe sum expertus, saepe etiam lenivi iratum.
しかし、彼がこれらの事柄について多くのことを通常より厳しく語るのを私は何度も経験してきたし、腹を立てている彼を何度も宥めてきた。
id scire te arbitror.
君もそれを知っていると思う。
in hac autem peregrinatione militiave nostra saepe incensum ira vidi, saepe placatum.
そして、私たちのこの旅あるいは従軍において、彼が怒りに燃えているのを何度も見たし、静まったのも何度も見た。
quid ad Statium scripserit nescio.
彼がスタティウスに何を書いたのかは知らない。
quicquid acturus de tali re fuit, scribendum tamen ad libertum non fuit.
彼がそのような件についてどうするつもりであったにせよ、解放隷に手紙を書くべきではなかった。
mihi autem erit maximae curae ne quid fiat secus quam volumus quamque oportet.
しかし、私たちの望むことや、なされるべきことと異なる何事も起こらないように、私にとって最大の関心事となるだろう。
nec satis est in eius modi re se quemque praestare ac maximae partes istius offici sunt pueri Ciceronis sive iam adulescentis;
そして、このような事柄においては、各人が自分の責任を果たすだけでは十分ではなく、その義務の最も大きな部分は、少年(あるいはすでに若者というべきか)キケロのものである。
quod quidem illum soleo hortari.
このことを、私は彼にいつも勧めている。
ac mihi videtur matrem valde, ut debet, amare teque mirifice.
そして、彼は母親を当然のごとく深く愛しており、君のことも驚くほど慕っているように私には思われる。
sed est magnum illud quidem verum tamen multiplex pueri ingenium; in quo ego regendo habeo negoti satis.
しかし、その少年の才能は実に大きいとはいえ、また複雑多面でもあり、それを制御することにおいて、私は十分に骨を折っている。
§6.2.3quoniam respondi postremae tuae paginae prima mea, nunc ad primam revertar tuam.
私の手紙の最初の部分で君の手紙の最後のページに答えたので、今は君の最初のページに戻ろう。
Peloponnesias civitates omnis maritimas esse hominis non nequam sed etiam tuo iudicio probati Dicaearchi tabulis credidi.
ペロポネソスのすべての都市が海に面しているというのは、くだらない人物ではなく、君の判断でも評価されているディカイアルコスの地図を私が信じたからだ。
is multis nominibus in Trophoniana Chaeronis narratione Graecos in eo reprendit quod mare tantum secuti sint nec ullum in Peloponneso locum excipit.
彼は『カイロンのトロポニオス神託所への旅』において、多くの理由から、ギリシア人たちが海ばかりを追い求めたという点において彼らを非難しており、ペロポネソスの中のいかなる場所も除外していない。
quom mihi auctor placeret (etenim erat ἱστορικώτατοσ et vixerat in Peloponneso), admirabar tamen et vix adcredens communicavi cum Dionysio.
私にとってこの著者が気に入っていたとはいえ(というのも、彼は極めて歴史に詳しく、ペロポネソスに住んでいたからだ)、それでも私は驚き、ほとんど信じられずに、ディオニュシオスとこのことを話し合った。
atque is primo est commotus, deinde, quod de †deo cum† isto Dicaearcho non minus bene existimabat quam tu de C. Vestorio, ego de M. Cluvio, non dubitabat quin ei crederemus.
そして彼は最初動揺したが、その後、そのディカイアルコスについて、君がガイウス・ウェストリウスについて、私がマルクス・クルウィウスについて抱いているのと同じくらい良く評価していたため、私たちが彼を信じるべきであることに何の疑いも持たなかった。
Arcadiae censebat esse Lepreon quoddam maritimum;
彼は、アルカディアのレプレオンという特定の町は海に面していると考えていた。
Tenea autem et Aliphera et Tritia νεόκτιστα ei videbantur, idque τῷ τῶν νεῶν καταλόγῳ confirmabat ubi mentio non fit istorum.
しかし、テネア、アリペラ、トリティアは彼には新設された都市のように思われ、彼はそれを、それらの言及がない『船のカタログ』によって裏付けていた。
itaque istum ego locum totidem verbis a Dicaearcho transtuli.
したがって、私はその箇所をディカイアルコスからそのまま一言一句引用したのだ。
"Phliasios"
autem dici sciebam et ita fac ut habeas;
しかし、彼らが「プリアシオス人」と呼ばれることは知っていたので、君の方もそのようにしておいておくれ。
nos quidem sic habemus.
私たちの方はそのようにしている。
sed primo me ἀναλογία deceperat, Φλιοῦσ, Ὀποῦσ, Σιποῦσ, quod Ὀπούντιοι, Σιπούντιοι.
しかし、最初は類推が私を誤らせていた。 Φλιοῦσ、Ὀποῦσ、Σιποῦσに対して、Ὀπούντιοι、Σιπούνティοιとなるからである。
sed hoc continuo correximus.
しかし、このことはすぐに訂正した。
§6.2.4laetari te nostra moderatione et continentia video.
君が私たちの節度と自制を喜んでいるのが見える。
tum id magis faceres, si adesses.
もし君がここにいたなら、いっそうそうしただろうに。
atque hoc foro quod egi ex Idibus Februariis Laodiceae ad Kal. Maias omnium dioecesium praeter Ciliciae mirabilia quaedam effecimus.
そして、2月15日から5月1日までラオディケイアで行ったこの司法集会において、キリキアを除くすべての管区について、私たちはある驚くべき成果を成し遂げた。
ita multae civitates omni aere alieno liberatae, multae valde levatae sunt, omnes suis legibus et iudiciis usae αὐτονομίαν adeptae revixerunt.
こうして、多くの都市がすべての借金から解放され、多くの都市が大幅に軽減され、すべての都市が自らの法律と裁判権を用いて自治を獲得し、蘇った。
his ego duobus generibus facultatem ad se aere alieno liberandas aut levandas dedi, uno quod omnino nullus in imperio meo sumptus factus est (nullum cum dico non loquor ὑπερβολικῶσ), nullus inquam, ne terruncius quidem.
私はこれら二つの方法によって、彼女ら自身が借金から解放されるか、あるいは軽減される機会を与えた。 第一には、私の支配下において全く何の費用も課されなかったこと(「全く」と言うとき、私は大げさに言っているのではない)、そう、何もない、一デュポンディウスさえもだ。
§6.2.5hac autem re incredibile est quantum civitates emerserint.
このことによって、都市たちがどれほど立ち直ったかは信じられないほどである。
accessit altera.
第二のことが加わった。
mira erant in civitatibus ipsorum furta Graecorum quae magistratus sui fecerant.
都市においては、彼らの政務官たち自身が行っていたギリシア人たち自身の驚くべき横領があった。
quaesivi ipse de iis qui annis decem proximis magistratum gesserant.
私自身が、直近の10年間に政務官を務めた人々について調査した。
aperte fatebantur.
彼らは率直に白状した。
itaque sine ulla ignominia suis umeris pecunias populis rettulerunt.
そのため、彼らは何ら恥ずべき処罰を受けることなく、自らの肩で資金を人々に返還した。
populi autem nullo gemitu publicanis quibus hoc ipso lustro nihil solverant etiam superioris lustri reliqua reddiderunt.
そして人々は、この査定期間において一銭も支払っていなかった徴税請負人たちに対して、何の不満も漏らすことなく、前の査定期間の残債さえも返還した。
itaque publicanis in oculis sumus.
それゆえ、私たちは徴税請負人たちの目の中にいる。
"gratis"
inquis viris.
君は「恩知らずな連中」と言うだろう。
sensimus.
私もそれを感じている。
iam cetera iuris dictio nec imperita et clemens cum admirabili facilitate;
さて、その他の裁判権の行使も、未熟ではなく、かつ寛大であり、驚くべき親しみやすさを伴っていた。
aditus autem ad me minime provinciales; nihil per cubicularium;
私への面会は、まったく属州風ではなく、寝室係を介することは何もない。
ante lucem inambulabam domi ut olim candidatus.
夜明け前に、私はかつて政務官候補者であった時のように、家の中で歩き回っていた。
grata haec et magna mihique nondum laboriosa ex illa vetere militia.
これらは喜ばしく、また素晴らしいことであり、かつてのあの軍務のおかげで、私にとってはまだ骨の折れることではない。