§6.2.1cum Philogenes libertus tuus Laodiceam ad me salutandi causa venisset et se statim ad te navigaturum esse diceret, has ei litteras dedi quibus ad eas rescripsi quas acceperam a Bruti tabellario.
자네의 해방노예 필로게네스가 나를 문안하러 라오디케아로 와서 즉시 자네에게 항해하겠다고 말했기에, 브루투스의 연락원에게서 받은 편지들에 답장을 쓴 이 편지를 그에게 들려 보냈네.
et respondebo primum postremae tuae paginae quae mihi magnae molestiae fuit quod ad te scriptum est a Cincio de Stati sermone;
그리고 먼저 자네 편지의 마지막 페이지, 스타티우스의 말에 관해 킨키우스가 자네에게 보낸 글로 인해 나에게 큰 괴로움을 준 대목에 답하겠네.
in quo hoc molestissimum est, Statium dicere a me quoque id consilium probari.
그중 가장 불쾌한 것은 스타티우스가 그 계획을 나 역시 승인하고 있다고 말한다는 점이네.
probari autem? de isto hactenus dixerim, me vel plurima vincla tecum summae coniunctionis optare, etsi sunt amoris artissima;
승인이라니? 그 일에 대해서는, 비록 사랑의 유대가 이미 가장 단단할지라도, 자네와 가장 긴밀한 결합의 수많은 유대를 바랄 뿐이라고만 해 두겠네.
tantum abest ut ego ex eo quo astricti sumus laxari aliquid velim.
우리가 묶여 있는 유대에서 조금이라도 느슨해지기를 내가 바라는 일은 전혀 있을 수 없네.
§6.2.2illum autem multa de istis rebus asperius solete loqui saepe sum expertus, saepe etiam lenivi iratum.
또한 그가 이 일들에 관해 보통보다 다소 가혹하게 말하는 것을 나는 자주 겪었고, 그가 화가 났을 때 여러 번 달래 주기도 했네.
id scire te arbitror.
자네도 이를 알고 있으리라 생각하네.
in hac autem peregrinatione militiave nostra saepe incensum ira vidi, saepe placatum.
우리의 이번 여정 혹은 종군 중에 그가 분노로 불타오르는 것도 자주 보았고, 화가 가라앉는 것도 자주 보았네.
quid ad Statium scripserit nescio.
그가 스타티우스에게 무엇을 썼는지는 모르겠네.
quicquid acturus de tali re fuit, scribendum tamen ad libertum non fuit.
그가 그런 일에 관해 무슨 일을 벌이려 했든 간에, 해방노예에게 편지를 써서는 안 되는 일이었네.
mihi autem erit maximae curae ne quid fiat secus quam volumus quamque oportet.
하지만 우리의 뜻과 다르게, 또한 마땅히 되어야 할 바와 다르게 아무 일도 일어나지 않도록 나에게 가장 큰 관심사가 될 것이네.
nec satis est in eius modi re se quemque praestare ac maximae partes istius offici sunt pueri Ciceronis sive iam adulescentis;
그리고 이와 같은 일에서는 각자가 제 본분을 다하는 것만으로는 충분하지 않으며, 그 의무의 가장 큰 부분은 소년(아니면 이제 청년이라 해야 할) 키케로의 몫이네.
quod quidem illum soleo hortari.
사실 나는 그에게 이 점을 늘 권하고 있네.
ac mihi videtur matrem valde, ut debet, amare teque mirifice.
그리고 그는 어머니를 마땅히 그래야 하듯 깊이 사랑하고, 자네도 놀라울 정도로 따르는 것처럼 보이네.
sed est magnum illud quidem verum tamen multiplex pueri ingenium; in quo ego regendo habeo negoti satis.
하지만 그 소년의 재능은 참으로 크기는 하나 한편으로 매우 복잡다단하여, 그를 이끄는 일에 나는 꽤나 애를 먹고 있네.
§6.2.3quoniam respondi postremae tuae paginae prima mea, nunc ad primam revertar tuam.
내 편지의 첫 부분으로 자네 편지의 마지막 페이지에 답했으니, 이제 자네의 첫 페이지로 돌아가겠네.
Peloponnesias civitates omnis maritimas esse hominis non nequam sed etiam tuo iudicio probati Dicaearchi tabulis credidi.
펠로폰네소스의 모든 도시가 해안에 접해 있다는 것은 쓸모없는 사람이 아니라 자네의 판단으로도 인정받은 디카이아르코스의 지도들을 내가 믿었기 때문이네.
is multis nominibus in Trophoniana Chaeronis narratione Graecos in eo reprendit quod mare tantum secuti sint nec ullum in Peloponneso locum excipit.
그는 카이론의 트로포니우스 서사에서 여러 가지 이유로 그리스인들이 바다만을 지나치게 쫓았다고 비난하면서, 펠로폰네소스의 어떤 지역도 예외로 두지 않았네.
quom mihi auctor placeret (etenim erat ἱστορικώτατοσ et vixerat in Peloponneso), admirabar tamen et vix adcredens communicavi cum Dionysio.
비록 나로서는 이 저자가 마음에 들었지만(그는 대단히 역사에 정통했고 펠로폰네소스에 살았기 때문이네), 그럼에도 놀라워서 거의 믿지 못하고 디오뉘시우스와 상의했네.
atque is primo est commotus, deinde, quod de †deo cum† isto Dicaearcho non minus bene existimabat quam tu de C. Vestorio, ego de M. Cluvio, non dubitabat quin ei crederemus.
그러자 그도 처음에는 당황했으나, 자네가 가이우스 웨스토리우스에 대해, 내가 마르쿠스 클루위우스에 대해 갖는 것 못지않게 그 디카이아르코스를 훌륭히 평가하고 있었기에, 우리가 그를 믿어야 한다는 데 의심을 품지 않았네.
Arcadiae censebat esse Lepreon quoddam maritimum;
그는 아르카디아의 레프레온이라는 곳이 해안 도시라고 생각했네.
Tenea autem et Aliphera et Tritia νεόκτιστα ei videbantur, idque τῷ τῶν νεῶν καταλόγῳ confirmabat ubi mentio non fit istorum.
그러나 테네아, 알리페라, 트리티아는 그에게 새로 건설된 도시들처럼 보였고, 그것들이 언급되지 않는 '선박 카탈로그'를 통해 이 점을 확인해 주었네.
itaque istum ego locum totidem verbis a Dicaearcho transtuli.
그래서 나는 그 구절을 디카이아르코스에게서 글자 그대로 옮겨 왔네.
"Phliasios"
autem dici sciebam et ita fac ut habeas;
하지만 그들이 "플리아시우스인"이라 불린다는 것은 알고 있었으니, 자네도 그렇게 적어 두게나.
nos quidem sic habemus.
우리 쪽은 그렇게 적어 두었네.
sed primo me ἀναλογία deceperat, Φλιοῦσ, Ὀποῦσ, Σιποῦσ, quod Ὀπούντιοι, Σιπούντιοι.
다만 처음에는 유추가 나를 잘못 인도했네. Φλιοῦσ, Ὀποῦσ, Σιποῦσ에서 Ὀπούν티οι, Σιπούν티οι가 나오기 때문이었네.
sed hoc continuo correximus.
하지만 이 점은 즉시 바로잡았네.
§6.2.4laetari te nostra moderatione et continentia video.
자네가 우리의 절제와 자제를 기뻐하는 것이 보이네.
tum id magis faceres, si adesses.
자네가 여기 있었다면 더욱 그러했겠지.
atque hoc foro quod egi ex Idibus Februariis Laodiceae ad Kal. Maias omnium dioecesium praeter Ciliciae mirabilia quaedam effecimus.
그리고 내가 2월 15일부터 5월 1일까지 라오디케아에서 개최한 이번 사법 집회에서, 킬리키아를 제외한 모든 관구에 대해 우리는 몇 가지 놀라운 성과를 거두었네.
ita multae civitates omni aere alieno liberatae, multae valde levatae sunt, omnes suis legibus et iudiciis usae αὐτονομίαν adeptae revixerunt.
그리하여 많은 도시가 모든 부채에서 벗어났고, 많은 도시가 크게 경감되었으며, 모든 도시가 자신들의 법과 재판권을 행사하며 자치권을 얻어 되살아났네.
his ego duobus generibus facultatem ad se aere alieno liberandas aut levandas dedi, uno quod omnino nullus in imperio meo sumptus factus est (nullum cum dico non loquor ὑπερβολικῶσ), nullus inquam, ne terruncius quidem.
나는 두 가지 방식으로 그들이 부채에서 벗어나거나 경감될 기회를 주었네. 첫째는 나의 통치하에서 일체의 비용이 발생하지 않았다는 점이네('일체'라고 말할 때 나는 과장되게 말하는 것이 아니네), 정말로 단 한 푼의 비용도 들지 않았네.
§6.2.5hac autem re incredibile est quantum civitates emerserint.
또한 이 조치 덕분에 도시들이 얼마나 일어섰는지는 믿기지 않을 정도라네.
accessit altera.
두 번째 일이 더해졌네.
mira erant in civitatibus ipsorum furta Graecorum quae magistratus sui fecerant.
도시들 안에는 그들의 정무관들이 저지른 그리스인들 자신의 놀라운 횡령이 있었네.
quaesivi ipse de iis qui annis decem proximis magistratum gesserant.
내가 직접 지난 10년 동안 정무관을 지낸 이들을 조사했네.
aperte fatebantur.
그들은 공개적으로 자백했네.
itaque sine ulla ignominia suis umeris pecunias populis rettulerunt.
그리하여 아무런 치욕스러운 처벌 없이 자신들의 어깨로(즉, 자비로) 돈을 주민들에게 돌려주었네.
populi autem nullo gemitu publicanis quibus hoc ipso lustro nihil solverant etiam superioris lustri reliqua reddiderunt.
주민들은 이번 5년 동안 전혀 돈을 내지 않았던 징수청부업자들에게 아무런 불평도 없이 이전 5년 동안의 미납금까지 돌려주었네.
itaque publicanis in oculis sumus.
그래서 우리는 징수청부업자들의 눈 안에 있네.
"gratis"
inquis viris.
자네는 "은혜도 모르는 자들에게 말인가"라고 하겠지.
sensimus.
우리도 느끼고 있네.
iam cetera iuris dictio nec imperita et clemens cum admirabili facilitate;
이제 다른 사법 행사도 미숙하지 않고 너그러우며 놀라울 정도로 친근하네.
aditus autem ad me minime provinciales; nihil per cubicularium;
나에 대한 접근은 전혀 속주식이 아니며, 침실지기를 통하는 일은 아무것도 없네.
ante lucem inambulabam domi ut olim candidatus.
동트기 전에 나는 옛날 정무관 후보자 시절처럼 집 안을 거닐고 있네.
grata haec et magna mihique nondum laboriosa ex illa vetere militia.
이것들은 기쁘고도 위대한 일들이며, 그 옛날의 군무 덕분에 나에게는 아직 힘들지 않네.