§6.1.14Parthicum bellum impendet.
パルティアとの戦争が差し迫っている。
Cassius ineptas litteras misit, necdum Bibuli erant adlatae.
カッシウスは要領を得ない書簡を送ってきたが、ビブルスのものはまだ届いていなかった。
quibus recitatis puto fore ut aliquando commoveatur senatus.
これらが元老院で朗読されれば、ついに彼らも動かされることになるだろうと私は思う。
equidem sum in magna animi perturbatione.
私は実に、心の中で大きな不安を抱いている。
si, ut opto, non prorogatur nostrum negotium, habeo Iunium et Quintilem in metu.
もし、私の望み通り任期が延長されないとしても、私は6月と7月のことを恐れている。
esto;
よし、仕方がなかろう。
duos quidem mensis sustinebit Bibulus.
ビブルスが最初の2ヶ月は持ちこたえるだろう。
quid illo fiet quem reliquero, praesertim si fratrem? quid me autem, si non tam cito decedo? Magna turba est.
私が代理人として残していくことになる者はどうなるのだろうか、特にそれが弟だとしたら? また、もし私がそれほど早く退任しないとしたら、私自身はどうなるのだろうか。 大変な混乱だ。
mihi tamen cum Deiotaro convenit ut ille in meis castris esset cum suis copiis omnibus.
しかし、私はデイオタルスと、彼がその全軍を率いて私の陣営に入るという合意に達した。
habet autem cohortis quadringenarias nostra armatura XXX, equitum cIↃ cIↃ. erit ad sustentandum quoad Pompeius veniat;
彼はまた、我が軍の武装を施した400人編成の歩兵大隊を30個、騎兵を2,000騎擁している。 これはポンペイウスが来るまでの間、防衛するのに十分であろう。
qui litteris quas ad me mittit significat suum negotium illud fore.
ポンペイウスは私に送ってくる書簡の中で、それが自分自身の任務となるだろうと仄めかしている。
hiemant in nostra provincia Parthi; exspectatur ipse Orodes.
パルティア軍は我々の属州で冬越しをしており、オロデス王自身が来ると予想されている。
quid quaeris? aliquantum est negoti.
要するに、かなりの難事なのだ。
de Bibuli edicto nihil novi praeter illam exceptionem de qua tu ad me scripseras
"nimis gravi praeiudicio in ordinem nostrum.
ビブルスの告示については、君が私に「我々の階級に対するあまりにも過酷な先例」と書いてくれた、あの除外規定以外に新しいことは何もない。
"
ego tamen habeo ἰσοδυναμοῦσαν sed tectiorem ex Q. Muci P. L edicto Asiatico,
"extra quam si ita negotium gestum est ut eo stari non oporteat ex fide bona,"
multaque sum secutus Scaevolae, in iis illud in quo sibi libertatem censent Graeci datam, ut Graeci inter se disceptent suis legibus.
しかし私は、クイントゥス・ムキウスの息子プブリウスのアジア属州告示から、同等の効力を持つが、より穏健な規定を採用している。 「ただし、取引が、誠実に基づきそれに従うべきではないような方法で行われた場合を除く」というものだ。 そして私はスカエウォラの多くの規定に従った。 その中には、ギリシア人たちが自分たちに自由が与えられたと考えている、ギリシア人同士の争いは自国の法律に従って裁判するという規定も含まれている。
breve autem edictum est propter hanc meam διαίρεσιν quod duobus generibus edicendum putavi.
しかし、私のこの区分のおかげで、告示は短い。 私は告示されるべき内容を2つの種類に分けるべきだと考えたからである。
quorum unum est provinciale in quo est de rationibus civitatum, de aere alieno, de usura, de syngraphis, in eodem omnia de publicanis;
その一方は属州に関するもので、そこには諸都市の会計、借金、利息、借用証、さらには徴税請負人に関する一切が含まれる。
alterum, quod sine edicto satis commode transigi non potest, de hereditatum possessionibus, de bonis possidendis, vendendis, magistris faciendis, quae ex edicto et postulari et fieri solent.
もう一方は、告示なしには十分に都合よく処理できないもので、遺産相続の占有、財産の差し押さえ、売却、管財人の任命など、告示に基づいて要求され実行されるのが常である事柄についてである。
tertium de reliquo iure dicundo ἄγραφον reliqui.
第3の、残りの司法権執行に関する部分については、私は書かずに残しておいた。
dixi me de eo genere mea decreta ad edicta urbana accommodaturum.
私は、その種のことについては、自分の裁定を都市法務官の告示に適応させるつもりであると言っておいた。
itaque curo et satis facio adhuc omnibus.
そういうわけで、私は処理しており、これまでのところすべての人を満足させている。
Graeci vero exsultant quod peregrinis iudicibus utuntur.
ギリシア人たちは、自分たちと同邦の判事を使えることに実に大喜びしている。
"nugatoribus quidem"
inquies.
「くだらない連中だろうに」と君は言うだろう。
quid refert? tamen se αὐτονομίαν adeptos putant.
それが何だというのか。 それでも彼らは、自分たちが自治を手に入れたと思っているのだ。
vestri enim credo gravis habent Turpionem sutorium et Vettium mancipem.
なぜなら、君たちのところでは、靴屋のトゥルピオや、競売人のウェッティウスのような重々しい判事を擁しているのだろうから。
§6.1.16de publicanis quid agam videris quaerere.
徴税請負人たちに対して私がどう対処しているか、君は尋ねているようだ。
habeo in deliciis, obsequor, verbis laudo, orno;
私は彼らを特別にもてなし、その意に従い、言葉で称賛し、敬意を表している。
efficio ne cui molesti sint.
そして、彼らが誰の迷惑にもならないように取り計らっている。
τὸ, usuras eorum quas pactionibus adscripserant servavit etiam Servilius.
彼らが契約書に書き込んでいた利息率を維持すること、これはセルウィリウスでさえも守ったことだ。
ego sic.
私は次のようにしている。
diem statuo satis laxam, quam ante si solverint, dico me centesimas ducturum;
私は十分に余裕のある期日を設定し、もし彼らがそれより前に支払うなら、利息を月1分にすると言う。
si non solverint, ex pactione.
もしそれまでに支払わなければ、契約通りの利息とする。
itaque et Graeci solvunt tolerabili faenore et publicanis res est gratissima, si illa iam habent pleno modio, verborum honorem, invitationem crebram.
そのため、ギリシア人たちは耐えうる利息で支払い、徴税請負人たちにとっては、もし তারাすでに山ほどの称賛の言葉や度重なる招待といった、あのようなものを十分に得ているならば、非常に好都合なことなのだ。
quid plura? sunt omnes ita mihi familiares ut se quisque maxime putet.
これ以上言う必要があるだろうか。 彼らはみな、私と非常に親しくしており、誰もが自分が一番親しいと思っているほどだ。
sed tamen μηδὲν αὐτοῖσ—scis reliqua.
だがしかし、「彼らには何も」――残りの言葉は君も知っている通りだ。
§6.1.17de statua Africani (ὢ πραγμάτων! sed me id ipsum delectavit in tuis litteris) ain tu? Scipio hic Metellus proavum suum nescit censorem non fuisse? atqui nihil habuit aliud inscriptum nisi cos ea statua quae ad Opis †per te† posita in excelso est.
アフリカヌスの像について(おお、なんという事態だ! しかし、君の手紙の中でまさにその点が私を喜ばせたのだが)、君は本当のことを言っているのか。 このメテッルス・スキピオは、自分の曾祖父が監察官ではなかったことを知らないのか。 だが、オプス神殿の近くの高所に君によって設置されたあの像には、執政官以外には何も刻まれていなかった。
in illa autem quae est ad Πολυκλέουσ Herculem inscriptum est consul;
一方、ポリュクレス作のヘラクレス像の近くにある像には「執政官」と刻まれている。
quam esse eiusdem status, amictus, anulus, imago ipsa declarat.
その像が同一人物のものであることは、姿勢、服装、指輪、そして肖像そのものが証明している。
at me hercule ego, cum in turma inauratarum equestrium quas hic Metellus in Capitolio posuit animadvertissem in Serapionis subscriptione Africani imaginem, erratum fabrile putavi, nunc video Metelli.
だが、誓って言うが、私は、このメテッルスがカピトリウムに建てた金めっきを施した騎馬像の一群の中に、セラピオの銘板にアフリカヌスの肖像があるのを見つけたとき、職人の間違いだと思ったのだが、今やそれがメテッルスの間違いだと分かった。
§6.1.18o ἀνιστορησίαν turpem! nam illud de Flavio et fastis, si secus est, commune erratum est et tu belle ἠπόρησασ et nos publicam prope opinionem secuti sumus, ut multa apud Graecos.
おお、恥ずべき歴史的無知よ! というのも、フラウィウスと暦に関するあの件は、もし事実と異なるとしても、一般的な間違いであり、君は見事に疑問を投げかけ、私は世間の大方の意見に従ったにすぎない。 ギリシア人の間にある多くの事柄と同じように。
quis enim non dixit Εὔπολιν τὸν τῆσ ἀρχαίασ ab Alcibiade navigante in Siciliam deiectum esse in mare? redarguit Eratosthenes;
なぜなら、古喜劇の詩人エウポリスが、シチリアへ航海中のアルキビアデスによって海に投げ落とされた、と誰が言わなかっただろうか。 エラトステネスがこれを論破した。
adfert enim quas ille post id tempus fabulas docuerit.
彼は、エウポリスがその時期の後に上演した戯曲を挙げているからだ。
num idcirco Duris Samius, homo in historia diligens, quod cum multis erravit, inridetur? quis Zaleucum leges Locris scripsisse non dixit? num igitur iacet Theophrastus si id a Timaeo tuo familiari reprensum est? sed nescire proavum suum censorem non fuisse turpe est, praesertim cum post eum consulem nemo Cornelius illo vivo censor fuerit.
だからといって、歴史において入念な人物であるサモスのドゥリスが、多くの人と共に間違えたからといって、嘲笑されるだろうか。 ザレウコスがロクリスのために法律を書いた、と誰が言わなかっただろうか。 では、もしそのことが君の友人ティマイオスによって反駁されたからといって、テオプラストスの権威が失墜するだろうか。 だが、自分の曾祖父が監察官でなかったことを知らないというのは恥ずべきことだ。 とりわけ、彼が執政官になった後、彼が生きている間は、コルネリウス氏族の誰も監察官にならなかったのだから。