Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §5.21.1-5.21.5

パルティア情勢の真相と属州統治の清廉さ

119 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスが無事に到着したことを喜び、カッシウスの報告書の虚飾を批判しつつ、東方の差し迫る危機の現状を伝える。また、自身の任期延長への不安や、属州での自らの極めて清廉な統治姿勢を報告する。

§5.21.1te in Epirum salvum venisse et, ut scribis, ex sententia navigasse vehementer gaudeo, non esse Romae meo tempore pernecessario submoleste fero.
君が無事にエピロスに到着し、君が書いている通り、思い通りに航海できたことを非常に嬉しく思う。 一方で、私の極めて困難な時期に君がローマにいないことを少々不満に思っている。
hoc me tamen consolor uno: spero te istic iucunde hiemare et libenter requiescere.
しかし、私はこの唯一のことで自分を慰めている。 すなわち、君がそちらで愉快に冬を過ごし、心安らかに休んでいることを望む。
§5.21.2C. Cassius, frater Q. Cassi familiaris tui, pudentiores illas litteras miserat de quibus tu ex me requiris quid sibi voluerint quam eas quas postea misit, quibus per se scribit confectum esse Parthicum bellum.
君の親しい友人クィントゥス・カッシウスの兄弟であるガイウス・カッシウスは、君が私に「どういう意味なのか」と尋ねているあの手紙を、彼が後に送った、パルティア戦争が彼自身によって終結したと書いている手紙よりも、まだ慎み深く書いて送っていた。
recesserant illi quidem ab Antiochia ante Bibuli adventum sed nullo nostro εὐημερήματι;
彼らは確かにビブルスの到着前にアンティオキアから撤退したが、それは我々のいかなる勝利()によるものでもない。
hodie vero hiemant in Cyrrhestica, maximumque bellum impendet.
しかし今日、彼らはキュッレスティカで冬を越しており、最大規模の戦争が差し迫っている。
nam et Orodi regis Parthorum filius in provincia nostra est, nec dubitat Deiotarus, cuius filio pacta est Artavasdis filia ex quo sciri potest, quin cum omnibus copiis ipse prima aestate Euphraten transiturus sit.
なぜなら、パルティア王オロデスの息子が我々の属州におり、また、アルタワスデスの娘がその息子と婚約しているために情報が得られるデイオタルスも、彼自身が夏の初めにあらゆる軍勢とともにユーフラテス川を渡ることに疑いを持っていないからだ。
quo autem die Cassi litterae victrices in senatu recitatae sunt, datae Nonis Octobribus, eodem meae tumultum nuntiantes.
ところで、10月7日(Nonis Octobribus)に投函されたカッシウスの勝利を告げる手紙が元老院で朗読されたまさにその日に、混乱を報告する私の手紙も朗読された。
Axius noster ait nostras auctoritatis plenas fuisse, illis negat creditum.
私たちの友人アクシウスが言うには、私の手紙は威厳に満ちており、カッシウスの手紙は信用されなかったという。
Bibuli nondum erant adlatae; quas certo scio plenas timoris fore.
ビブルスの手紙はまだ届いていないが、それは恐怖に満ちたものであることを私は確信している。
§5.21.3ex his rebus hoc vereor ne cum Pompeius propter metum rerum novarum nusquam dimittatur, Caesari nullus honos a senatu habeatur, dum hic nodus expediatur, non putet senatus nos ante quam successum sit oportere decedere nec in tanto motu rerum tantis provinciis singulos legatos praeesse.
これらのことから、私は次のことを恐れている。 すなわち、ポンペイウスが政変の懸念からどこにも派遣されず、カエサルには元老院から何の栄誉も与えられない一方で、この紛糾(結び目)が解決されるまでの間、後任者が決定される()前に私たちが退任すべきではないと元老院が判断し、これほどの動乱においてこれほど大きな属州に個々の副官()が長として留まるべきではないと考えるのではないか、ということだ。
hic ne quid mihi prorogetur, quod ne intercessor quidem sustinere possit, horreo atque eo magis quod tu abes qui consilio, gratia, studio multis rebus occurreres.
ここで、私の(任期が)いささかも延長されない()ようにと、――それは護民官の拒否権()さえも防ぎきれないかもしれないが――、私は身震いしており、とりわけ君が不在であるために、君の助言、影響力、熱意によって多くの事態に対処できたはずなのにと、なおさらそう思う。
sed dices me ipsum mihi sollicitudinem struere.
しかし君は、私が自分自身で心配の種を作り出していると言うだろう。
cogor ut velim ita sit; sed omnia metuo.
そうであってほしい(心配が取り越し苦労であってほしい)と願わざるを得ないが、私はすべてのことを恐れている。
etsi bellum ἀκροτελεύτιον habet illa tua epistula quam dedisti nauseans Buthroto, "tibi, ut video et spero, nulla ad decedendum erit mora.
とはいえ、君がブトロトゥムから船酔いしながら出したあの手紙には、戦争に対する「結びの言葉()」が書かれている。 「私が見るとおり、また望むとおり、君が退任するのにいかなる遅れもないだろう」と。
" "mallem" "ut video," nihil opus fuit "ut spero.
私は「私が見るとおり」の方を好む。
"
「また望むとおり」は全く必要なかった。
§5.21.4acceperam autem satis celeriter Iconi per publicanorum tabellarios a Lentuli triumpho datas.
私はイコニウムで、レントゥルスの凱旋式の後に投函された手紙を、徴税請負人の伝令によって十分に早く受け取っていた。
in his γλυκύπικρον illud confirmas moram mihi nullam fore; deinde addis, si quid secus, te ad me esse venturum.
その中で君は、私には何の遅れもないだろうというあの甘くも苦い()約束を確認しており、次にもし万一(思うように)いかなければ、君が私のところに来るつもりだと付け加えている。
angunt me dubitationes tuae;
君の迷いが私を苦しめている。
simul et vides quas acceperim litteras.
同時に、私がどのような手紙を受け取ったかも君にはわかるだろう。
nam quas Hermonis centurionis caculae ipse scribis te dedisse non accepi.
というのも、百人隊長ヘルモンの従者()に君自身が渡したと書いている手紙は、私は受け取っていないからだ。
Laeni pueris te dedisse saepe ad me scripseras.
ラエニウスの従者たちに渡したと君が何度も書いていた手紙。
eas Laodiceae denique, cum eo venissem, iii Idus Februar. Laenius mihi reddidit datas a. d. x Kal. Octobris.
それを、ついに私がラオディケアに到着した時、2月11日(iii Idus Februar.)に、ラエニウスが私に届けてくれたが、それは9月22日(a. d. x Kal. Octobris)に投函されたものだった。
Laenio tuas commendationes et statim verbis et reliquo tempore re probabo.
ラエニウスに対しては、君の推薦をまずすぐに言葉で、そしてその後も実際の行動で証明するつもりだ。
§5.21.5eae litterae cetera vetera habebant, unum hoc novum de Cibyratis pantheris.
その手紙には、他に古い事柄ばかりが書かれていたが、キビュラの豹に関するこの一つの新しい事柄だけがあった。
multum te amo quod respondisti M. Octavio te non putare.
マルクス・オクタウィウスに対して「そうは思わない」と君が答えてくれたことを、非常に感謝している。
sed posthac omnia quae recta non erunt pro certo negato.
しかし今後、正しくないすべてのことについては、はっきりと拒絶してほしい。
nos enim et nostra sponte bene firmi et me hercule auctoritate tua inflammati vicimus omnis (hoc tu ita reperies) cum abstinentia tum iustitia, facilitate, clementia.
というのも、私たちは自分自身でも十分に確固としており、またヘラクレスにかけて君の権威によって鼓舞されて、節制()においても、正義、親しみやすさ、寛大さにおいても、すべての人に勝ったからだ(君もこれをその通りだと知るだろう)。
cave putes quicquam homines magis umquam esse miratos quam nullum terruncium me obtinente provinciam sumptus factum esse nec in rem publicam nec in quemquam meorum praeter quam in L. Tullium legatum.
私が属州を治めている間()、公のためにも私の身内の誰のためにも、副官ルキウス・トゥッリウスを除いては、一テッルンキウスの出費もなされなかったこと以上に、人々が驚嘆したことはかつてなかったと確信してほしい。
is ceteroqui abstinens sed Iulia lege transitans, semel tamen in diem, non ut alii solebant omnibus vicis (praeter eum semel nemo accepit), facit ut mihi excipiendus sit, cum terruncium nego sumptus factum.
彼はその他の点では節度があるのだが、ユリウス法によって旅をする際、一日に一度だけ(他人がすべての村で行っていたようにではなく)受け取った(彼を除いては一度も誰も受け取っていない)。 このため、私が一テッルンキウスの出費もなかったと言うとき、彼を例外としなければならなくなった。
praeter eum accepit nemo.
彼を除いては誰も受け取っていない。
has a nostro Q. Titinio sordis accepimus.
私たちは、私たちの友人クィントゥス・ティティニウスからこの不名誉を受け継いでしまったのだ。

語釈・文法注

  1. §5.21.2quid sibi voluerint — sibi velle 構文(「~を意味する」)の接続法過去完了。間接疑問節を導くために接続法となっている。
  2. §5.21.2quin cum omnibus copiis ipse prima aestate Euphraten transiturus sit — nec dubitat のような否定の疑いの動詞の後に続く quin 節。主語が「渡るであろう」という確信を表すため、未来分詞 transiturus に接続法現在 sit が結びついている。
  3. §5.21.3ex his rebus hoc vereor ne ... non putet senatus — vereor ne (~ではないかと恐れる)に続く従属節だが、その内部に non putet があり、さらにその補文として oportere があるため、多重の否定構造になっている。「元老院が~すべきではないと判断するのではないか」という二重の否定的な懸念を表す。
  4. §5.21.3successum sit — 自動詞 succedere の非人称受動態接続法( ante quam 節内)。「後任者が(正式に)引き継ぐこと」を非人称的に表している。
  5. §5.21.5cave putes — cavere の命令形 cave に接続法現在 putes が続く、古典期に一般的な禁止表現。「~と思うな」の意味で、noli putare と同義。
  6. §5.21.5facit ut mihi excipiendus sit — facit ut + 接続法(結果の副詞節)の中に、義務・必要を表す動形容詞 excipiendus と、行為者を表す「与格の mihi」が用いられている。「彼は私にとって例外とされなければならない状況を作っている」の意。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §5.21.1-5.21.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:5.21.1-5.21.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。