Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §5.20.1-5.20.4

ピンデニッスス攻略の戦勝報告とビブルスへの批判

117 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはアッティクスに対し、キリキアでのピンデニッスス包囲戦に勝利し、多数の捕虜を売却して巨額の利益を得たことを伝えるとともに、同地域で敗北した同僚ビブルスを皮肉交じりに批判している。

§5.20.1Saturnalibus mane se mihi Pindenissitae dediderunt septimo et quinquagesimo die postquam oppugnare eos coepimus.
サトゥルナリア祭の朝に、私たちが彼らを攻撃し始めてから57日目、ピンデニッススの住民たちが私に降伏した。
"qui malum! isti Pindenissitae qui sunt?" inquies;
「いったい全体! そのピンデニッスス人とは誰のことだ? 」と君は言うだろう。
"nomen audivi numquam.
「名前など聞いたこともない」と。
" quid ego faciam? num potui Ciliciam Aetoliam aut Macedoniam reddere? hoc iam sic habeto nec hoc exercitu nec hic tanta negotia geri potuisse.
私にどうしろというのだ? 私がキリキアをアエトリアやマケドニアに(のように)変えることができただろうか? このことは今、このように心得ておいてほしい。 この軍隊をもってしても、またこの地においても、これ以上の偉業はなされ得なかったのだと。
quae cognosce ἐν ἐπιτομῇ;
それらのことを要約(ἐν ἐπιτομῇ)して知りなさい。
sic enim concedis mihi proximis litteris.
なぜなら君は直前の手紙で私にそうすることを許してくれているからだ。
Ephesum ut venerim nosti, qui etiam mihi gratulatus es illius diei celebritatem qua nihil me umquam delectavit magis.
私がエフェソスにどのように到着したかは君も知っている。 君自身、あの日の歓迎の盛大さを私に祝ってくれた。 あれ以上に私を喜ばせたものは、かつてなかった。
inde in oppidis iis †quae erant† mirabiliter accepti Laodiceam pridie Kal. Sextilis venimus.
そこから、そこにあった町々で驚くべき歓迎を受けつつ、私たちは7月31日にラオディケアに到着した。
ibi morati biduum perinlustres fuimus honorificisque verbis omnis iniurias revellimus superiores, quod idem Colossis, dein Apameae quinque dies morati et Synnadis triduum, Philomeli quinque dies, Iconi decem fecimus.
そこで2日間滞在し、私たちはきわめて目立った存在となり、丁重な言葉によって、以前のあらゆる不平を取り除いた。 これと同じことを私たちはコロッサイで、次いでアパメアに5日間滞在して、またスンナダで3日間、ピロメリウムで5日間、イコニウムで10日間行った。
nihil ea iuris dictione aequabilius, nihil lenius, nihil gravius.
その司法運営ほど、公平で、穏やかで、かつ威厳に満ちたものはなかった。
§5.20.2inde in castra veni a. d. VII Kalendas Septembris.
そこから、8月26日に陣営に到着した。
A. d. III exercitum lustravi apud Iconium.
8月30日に、イコニウムの近くで軍隊を査閲した。
ex his castris, cum graves de Parthis nuntii venirent, perrexi in Ciliciam per Cappadociae partem eam quae Ciliciam attingit, eo consilio ut Armenius Artavasdes et ipsi Parthi Cappadocia se excludi putarent.
この陣営から、パルティア人に関する重大な知らせが届いたとき、私はカッパドキアのうちキリキアに隣接する部分を通ってキリキアへと急行した。 アルメニアのアルタウァスデスも、パルティア人自身も、自分たちがカッパドキアから遮断されていると考えるように、という意図をもって。
cum dies quinque ad Cybistra castra habuissem, certior sum factus Parthos ab illo aditu Cappadociae longe abesse, Ciliciae magis imminere.
クビストラに5日間陣営を張ったとき、パルティア人はカッパドキアのその進入路からは遠く離れており、むしろキリキアを脅かしているという知らせを受けた。
itaque confestim iter in Ciliciam feci per Tauri pylas.
そこで、タウロス山脈の関門を通って、直ちにキリキアへの進軍を行った。
Tarsum veni a. d. III Nonas Octobris.
10月5日にタルススに到着した。
§5.20.3inde ad Amanum contendi qui Syriam a Cilicia in aquarum divertio dividit;
そこからアマノス山脈へと進んだ。 それは分水嶺においてシリアとキリキアを分けている。
qui mons erat hostium plenus sempiternorum.
この山は、永劫の敵で満ちていた。
hic a. d. iii Idus Octobr. magnum numerum hostium occidimus.
ここで10月13日に、私たちは多数の敵を殺害した。
castella munitissima nocturno Pomptini adventu, nostro matutino cepimus, incendimus.
非常に堅固な砦を、ポンプティヌスの夜間の夜襲と、私たちの朝の到着によって奪取し、火を放った。
imperatores appellati sumus.
私たちはインペラトルと歓呼された。
castra paucos dies habuimus ea ipsa quae contra Darium habuerat apud Issum Alexander, imperator haud paulo melior quam aut tu aut ego.
私は数日間、かつてイッススにおいてアレクサンドロス(君や私よりも少なからず優れた将軍であった彼)がダレイオスに対して設営したまさにその同じ場所に陣を張った。
ibi dies quinque morati direpto et vastato Amano inde discessimus.
そこで5日間滞在し、アマノスを略奪し荒廃させた後、そこを出発した。
interim (scis enim dici quaedam πανικά, dici item τὰ κενὰ τοῦ πολέμου) rumore adventus nostri et Cassio qui Antiochia tenebatur animus accessit et Parthis timor iniectus est.
その間(君も、ある種の「恐慌(πανικά)」や、また「戦争の空騒ぎ(τὰ κενὰ τοῦ πολέμου)」と呼ばれるものが語られるのを知っているだろうが)、私たちの到来の噂によって、アンティオキアに立てこもっていたカッシウスには勇気が湧き、パルティア人には恐怖が吹き込まれた。
itaque eos cedentis ab oppido Cassius insecutus rem bene gessit.
そのため、町から退却する彼らを追撃して、カッシウスはうまく戦った。
qua in fuga magna auctoritate Osaces dux Parthorum vulnus accepit eoque interiit paucis post diebus.
その敗走の中で、パルティア人の指導者で大きな権威を持っていたオサケスが負傷し、そのために数日後に死亡した。
erat in Syria nostrum nomen in gratia.
シリアにおける私たちの名前は好意を持たれていた。
§5.20.4venit interim Bibulus;
その間にビブルスがやって来た。
credo, voluit appellatione hac inani nobis esse par.
思うに、彼はこの虚しい称号によって、私たちと対等になろうとしたのだろう。
in eodem Amano coepit loreolam in mustaceo quaerere.
まさに同じアマノス山で、彼はケーキの中の月桂樹の葉を探し始めた。
at ille cohortem primam totam perdidit centurionemque primi pili nobilem sui generis Asinium Dentonem et reliquos cohortis eiusdem et Sex. Lucilium, T. Gavi Caepionis locupletis et splendidi hominis filium, tribunum militum.
しかし彼は、第一コホルス全体と、その同族のうちでも名高い筆頭百人隊長アシニウス・デント、およびそのコホルスの残りの者たち、そして裕福で高名な人物であるティトゥス・ガウィウス・カエピオの息子で軍事トリブヌスであったセクストゥス・ルキリウスを失った。
sane plagam odiosam acceperat cum re tum tempore.
彼は、事実においても、またタイミングにおいても、実に忌まわしい打撃を受けたのだった。
nos ad Pindenissum, quod oppidum munitissimum Eleutherocilicum omnium memoria in armis fuit.
一方、私たちはピンデニッススへと向かった。 そこは「自由キリキア人」のきわめて堅固な町であり、人々の記憶にある限りずっと交戦状態にあった。
feri homines et acres et omnibus rebus ad defendendum parati.
彼らは野蛮で激しい人々であり、防衛のためのあらゆる準備を整えていた。
cinximus vallo et fossa; aggere maximo, vineis, turre altissima, magna tormentorum copia, multis sagittariis, magno labore, apparatu multis sauciis nostris, incolumi exercitu negotium confecimus.
私たちはそれを土塁と堀で囲み、巨大な攻城土塁、ブドウ棚式可動覆い、極めて高い攻城塔、多数の兵器、多くの射手を用い、多大な労力と準備、そして我が方に多くの負傷者を出しながらも、軍隊そのものは無傷のまま任務を完了した。
hilara sane Saturnalia militibus quoque quibus equis exceptis reliquam praedam concessimus.
兵士たちにとっても実に愉快なサトゥルナリア祭となった。 彼らには馬を除いて残りの戦利品をすべて与えたからだ。
mancipia venibant Saturnalibus tertiis.
奴隷たちはサトゥルナリア祭の3日目に売りに出された。
cum haec scribebam, in tribunali res erat ad HS c_x_x_.
私がこれを書いている時点で、裁判席での売上は1200万セステルティウスに達しつつあった。
hinc exercitum in hiberna agri male pacati deducendum Quinto fratri dabam; ipse me Laodiceam recipiebam.
ここから、十分に平定されていない地域の冬営地へと軍隊を率いていく任務を弟のクィントゥスに委ね、私自身はラオディケアへと戻ることにしている。

語釈・文法注

  1. 5.20.1qui malum! — 「いったい全体!」という不満や苛立ちを表す俗語的表現。疑問副詞 qui(いかにして、なぜ)と、間投詞的に使われる対格 malum(災い、ちくしょう)の組み合わせ。
  2. 5.20.1nosti — 完了形 novisti(君は知っている)の縮約形(syncope)であり、対格不定詞句 Ephesum ut venerim(どのように私がエフェソスに到着したか)を従える。
  3. 5.20.4loreolam in mustaceo quaerere — 「婚礼用のパン(ムスタケウス)に焼き込まれた月桂樹の葉(ロレオラ)を探す」という諺で、取るに足りない些細なことから安易に名声を得ようとすることを揶揄する表現。
  4. 5.20.4HS c_x_x_ — この金額(HS CXX)は、文脈上12万セステルティウスではなく、1200万セステルティウス(centies vicies sestertium)を指すものと解釈される。キケロが行った大規模な奴隷売却の規模にふさわしい額である。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §5.20.1-5.20.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:5.20.1-5.20.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。