Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §4.1.6-4.1.8

食糧管理権の提案と邸宅再建をめぐる苦境

76 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはローマ帰還後に元老院で感謝を述べ、穀物危機に対しポンペイウスに食糧管理権限を与える法案を提案して可決させますが、自身の家屋再建や政界の嫉妬に直面し、アッティクスの帰還を急がせます。

§4.1.6postridie in senatu qui fuit dies Nonarum Septembr. senatui gratias egimus.
翌日、すなわち九月のノナエの日に、元老院において私は元老院に謝意を表しました。
eo biduo cum esset annonae summa caritas et homines ad theatrum primo, deinde ad senatum concurrissent, impulsu Clodi mea opera frumenti inopiam esse clamarent, cum per eos dies senatus de annona haberetur et ad eius procurationem sermone non solum plebis verum etiam bonorum Pompeius vocaretur idque ipse cuperet multitudoque a me nominatim ut id decernerem postularet, feci et accurate sententiam dixi.
その二日間、食糧価格が極めて高騰し、人々が最初は劇場へ、次に元老院へと押し寄せ、クローディウスの教唆によって、私のせいで穀物不足が起きていると叫んでいた際、同時にそれらの日々を通じて元老院で食糧問題が審議され、その管理に、民衆のみならず善き人々の世論によってもポンペイウスが召喚され、彼自身もそれを望んでおり、また群衆が私に対して、指名してそれを議決するよう要求したため、私はそうすることにし、詳細な意見を述べました。
cum abessent consulares, quod tuto se negarent posse sententiam dicere, praeter Messallam et Afranium, factum est senatus consultum in meam sententiam, ut cum Pompeio ageretur ut eam rem susciperet lexque ferretur.
執政官経験者たちが、安全に意見を述べることができないと主張して欠席するなか、メッサッラとアフラニウスは除いて、私の意見に沿って、ポンペイウスにその件を引き受けてもらうよう交渉し、法案を提出すべきだという元老院勧告がなされました。
quo senatus consulto recitato cum populus more hoc insulso et novo plausum meo nomine recitando dedisset, habui contionem.
この元老院勧告が朗読され、民衆が、私の名前が読み上げられた際、この不作法で新しいやり方で拍手を送ったとき、私は市民集会で演説を行いました。
omnes magistratus praesentes praeter unum praetorem et duos tribunos pl. dederunt.
その場は、一人の法務官と二人の平民護民官を除く、在席のすべての政務官が私に与えてくれました。
postridie senatus frequens et omnes consulares nihil Pompeio postulanti negarunt.
翌日、多数の元老院議員が参集し、すべての執政官経験者たちは、ポンペイウスのいかなる要求も拒みませんでした。
ille legatos quindecim cum postularet, me principem nominavit et ad omnia me alterum se fore dixit.
彼は十五名の使節を要求した際、私をその筆頭に指名し、あらゆることにおいて私を「もう一人の自分」とするだろうと言いました。
legem consules conscripserunt qua Pompeio per quinquennium omnis potestas rei frumentariae toto orbe terrarum daretur, alteram Messius qui omnis pecuniae dat potestatem et adiungit classem et exercitum et maius imperium in provinciis quam sit eorum qui eas obtineant.
執政官たちは、ポンペイウスに対して五年にわたり全世界の穀物供給に関するすべての権限を与えるという法案を起草しましたが、もう一つの法案はメッシウスが起草したもので、それは彼にすべての金銭に関する権限を与え、艦隊と陸軍を付け加え、属州においてそれらを統治している者たちよりも大きな命令権を与えるというものでした。
illa nostra lex consularis nunc modesta videtur, haec Messi non ferenda.
前者の、私たちの執政官提案の法案はいまや控えめに見えますが、後者のメッシウスの法案は容認しがたいものです。
Pompeius illam velle se dicit, familiares hanc.
ポンペイウスは前者を望んでいると言い、彼の親しい者たちは後者を望んでいると言っています。
consulares duce Favonio fremunt; nos tacemus et eo magis quod de domo nostra nihil adhuc pontifices responderunt.
執政官経験者たちはファウォニウスを先頭に不満の声を上げていますが、私たちは沈黙を守っており、私たちの家について未だに神官団が何らの回答も下していないため、なおさら沈黙しています。
qui si sustulerint religionem, aream praeclaram habebimus;
もし彼らが宗教上の障害を取り除いてくれれば、私たちは素晴らしい敷地を手に入れることになります。
superficiem consules ex senatus consulto aestimabunt;
その上の建物については、執政官たちが元老院勧告に基づいて査定することになります。
sin aliter, †demolientur, suo† nomine locabunt, rem totam aestimabunt.
しかし、もしそうでなければ、彼らはそれを取り壊し、自らの名において契約を結び、全体を査定することになります。
§4.1.8ita sunt res nostrae, " ut ín secundis flúxae, ut in advorsís bonae.
私たちの状況はこうです。 「順境においては不安定だが、逆境においては良好である」。
" in re familiari valde sumus, ut scis, perturbati.
家計においては、あなたが知っているように、私たちは大いに混乱しています。
praeterea sunt quaedam domestica quae litteris non committo.
その上、手紙には書けない家庭内のいくつかの問題があります。
quin tum fratrem insigni pietate, virtute, fide praeditum sic amo ut debeo.
際立った敬虔、徳、忠誠を備えた弟クィントゥスを、私は当然あるべきように愛しています。
te exspecto et oro ut matures venire eoque animo venias ut me tuo consilio egere non sinas.
私はあなたを待っており、早く来るよう、そして私のことをあなたの助言なしに放置しないような心づもりで来てくれるよう、懇願します。
alterius vitae quoddam initium ordimur.
私たちは第二の人生とでも言うべきものの始まりに差し掛かっています。
iam quidam qui nos absentis defenderunt incipiunt praesentibus occulte irasci, aperte invidere.
すでに、私たちが不在の間は私を擁護した人々が、私が戻ってくると密かに怒り、公然と嫉妬し始めています。
vehementer te requirimus.
私たちはあなたを強く求めています。

語釈・文法注

  1. §4.1.6mea opera — mea opera は奪格で、「私の働きによって」「私のせいで」の意。ここではクローディウスが、食糧不足の原因はキケロの帰還活動(およびキケロ自身)にあると主張して民衆を煽動している文脈であるため、反語的あるいは非難の対象としてキケロの「関与」を指している。
  2. §4.1.6quod tuto se negarent posse sententiam dicere — quod 節の中の negarent は接続法。これは直説法による客観的事実の提示ではなく、「彼ら自身が、安全に意見表明ができないと主張したから」という、欠席した執政官経験者たちの主観的な理由を提示する「引用された理由の接続法」(subjunctive of reported reason)である。
  3. §4.1.6ut cum Pompeio ageretur ut eam rem susciperet — 非人称受動態の ageretur(「交渉されるべきだ」)を伴う ut 節は、主節の senatus consultum(元老院勧告)の内容を説明する同格節(名詞節)。その中の ut... susciperet は、動詞 agere cum aliquo(「〜と交渉する」)が要求する間接命令(名詞節)である。
  4. ¦7¦qui si sustulerint — 関係代名詞 qui は文頭結合(connecting relative)で、先行詞は直前の pontifices(神官たち)を指す。si sustulerint の sustulerint は未来完了直説法(未来の条件節における完了を表す)であり、神官たちが宗教的奉献(宗教上の障害)を解除した場合の仮定を示している。
  5. §4.1.8ut in secundis fluxae, ut in advorsis bonae — キケロが当時の悲劇(おそらくパクーウィウス等の断片)から引用した韻文の一部。fluxae(流動的な、不安定な)と bonae(良好な、安定した)が対比されており、文脈上、主語として res nostrae(私たちの境遇、運命)が補われて解釈される。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §4.1.6-4.1.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:4.1.6-4.1.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。