Humanitext Reader

キケロ · アッティクス宛書簡 §4.1.1-4.1.5

ローマ帰還の報告と民衆の熱狂的な歓迎

75 / 461 箇所 · ラテン語

要旨

キケロはローマ帰還直後にアッティクスへ手紙を送り、帰還への尽力に対する感謝を述べるとともに、自身の社会的・財政的状況を報告する。さらに、帰途やローマ入城時に受けた熱狂的な歓迎の様子を詳細に描写する。

§4.1.1cum primum Romam veni fuitque cui recte ad te litteras darem, nihil prius faciendum mihi putavi quam ut tibi absenti de reditu nostro gratularer.
私がローマに到着してすぐに、またあなたに手紙を届けるのに相応しい送り手があったので、不在のあなたに私たちの帰還を祝うこと以上に、まずなされるべきことは何もないと考えました。
cognoram enim, ut vere scribam, te in consiliis mihi dandis nec fortiorem nec prudentiorem quam me ipsum nec etiam pro praeterita mea in te observantia nimium in custodia salutis meae diligentem eundemque te, qui primis temporibus erroris nostri aut potius furoris particeps et falsi timoris socius fuisses, acerbissime discidium nostrum tulisse plurimumque operae, studi, diligentiae, laboris ad conficiendum reditum meum contulisse.
実を言うなら、私はあなたが私に助言をくれる際、私自身よりも勇敢でも思慮深くもなく、また私のあなたに対する過去の敬意に照らしても、私の安全を守ることに過度に熱心ではなかったこと、しかしその同じあなたが、私たちの誤り、というよりはむしろ狂気の最初の時期において、その苦楽を共にし、偽りの恐怖の仲間であったにもかかわらず、私たちの離別を最も苦痛に感じ、私の帰還を果たすために多大な労力、熱意、勤勉さ、労働を傾けてくれたことを、私は知っていたからです。
§4.1.2itaque hoc tibi vere adfirmo, in maxima laetitia et exoptatissima gratulatione unum ad cumulandum gaudium conspectum aut potius complexum mihi tuum defuisse.
それゆえ、私はあなたにこれを真実に確言します。 最大の歓喜と、最も切望された祝意の中で、喜びを完成させるために、ただ一つ、私にとってあなたの姿、というよりはむしろ抱擁が欠けていました。
quem semel nactus si umquam dimisero ac nisi etiam praetermissos fructus tuae suavitatis praeteriti temporis omnis exegero, profecto hac restitutione fortunae me ipse non satis dignum iudicabo.
これを一度得たからには、もし私が手放すようなことがあれば、また、もし私が過去に逃してしまったあなたの優しさの果実をすべて取り戻すことがなければ、実に私は、この運命の回復に、自分自身が十分には値しないと判断することになるでしょう。
§4.1.3nos adhuc, in nostro statu quod difficillime reciperari posse arbitrati sumus, splendorem nostrum illum forensem et in senatu auctoritatem et apud viros bonos gratiam magis quam optaramus consecuti sumus;
私たちはこれまでのところ、私たちの地位において回復することが最も困難であると私たちが考えていたもの、すなわち、かつての法廷での輝き、元老院での権威、そして善き人々(愛国者たち)の間での好意を、望んでいた以上に獲得しました。
in re autem familiari, quae quem ad modum fracta, dissipata, direpta sit non ignoras, valde laboramus tuarumque non tam facultatum quas ego nostras esse iudico quam consiliorum ad conligendas et constituendas reliquias nostras indigemus.
しかし家計においては、それがどのように打ち砕かれ、散逸し、略奪されたかをあなたが知らないはずはありませんが、私たちは大いに苦しんでおり、私たちの残された資産をかき集め、再建するために、私が私たちのものと見なしているあなたの財力以上に、あなたの助言を必要としています。
§4.1.4nunc etsi omnia aut scripta esse a tuis arbitror aut etiam nuntiis ac rumore perlata, tamen ea scribam brevi quae te puto potissimum ex meis litteris velle cognoscere.
いまや、すべてのことがあなたの身内の者たちによって書かれたか、あるいは使者や噂によって伝えられたと私は思いますが、それでも、あなたが私の手紙から最も知りたいと思っているであろうことを、簡潔に書きましょう。
Pr. Nonas Sextilis Dyrrachio sum profectus ipso illo die quo lex est lata de nobis.
八月のノナエの前日に、私は、私に関する法が可決されたまさにその日に、ディッラキウムを出発しました。
Brundisium veni Nonis Sextilibus.
八月のノナエにブルンディシウムに到着しました。
ibi mihi Tulliola mea fuit praesto natali suo ipso die qui casu idem natalis erat et Brundisinae coloniae et tuae vicinae Salutis;
そこでは、私の愛するトゥッリオーラが、彼女のまさに誕生日その日に私を待ち受けていました。 その日は偶然にも、植民市ブルンディシウムの創建記念日であり、あなたの近所のサルス(救済の女神)の神殿の創建記念日でもありました。
quae res animadversa a multitudine summa Brundinisorum gratulatione celebrata est.
このことは群衆に気づかれ、ブルンディシウムの人々の最大の祝意をもって祝われました。
ante diem iii Idus Sextilis cognovi, quom Brundisi essem, litteris Quinti mirifico studio omnium aetatum atque ordinum, incredibili concursu Italiae legem comitiis centuriatis esse perlatam.
八月のイドゥスの三日前に、私がブルンディシウムにいたとき、クィントゥスの手紙によって、すべての世代と階級の見事な熱意、イタリアの信じられないほどの集まりによって、兵士会で法案が可決されたことを知りました。
inde a Brundisinis honestissime ornatus iter ita feci ut undique ad me cum gratulatione legati convenerint.
そこから、ブルンディシウムの人々に極めて名誉ある形で送り出され、私は、至る所から使節たちが祝意を携えて私のもとに集まるようにして、旅を続けました。
§4.1.5ad urbem ita veni ut nemo ullius ordinis homo nomenclatori notus fuerit qui mihi obviam non venerit, praeter eos inimicos quibus id ipsum, se inimicos esse, non liceret aut dissimulare aut negare.
私は、名簿係に知られているあらゆる階級の人物で、私を迎えに来なかった者は一人もいないほどに、市に到着しました。 ただし、自らが敵であるというまさにその事実を、偽ることも否定することも許されなかった敵たちを除いては。
cum venissem ad portam Capenam, gradus templorum ab infima plebe completi erant.
私がカペーナ門に到着したとき、神殿の階段は最底辺の民衆によって埋め尽くされていました。
a qua plausu maximo cum esset mihi gratulatio significata, similis et frequentia et plausus me usque ad Capitolium celebravit in foroque et in ipso Capitolio miranda multitudo fuit.
彼らから最大の拍手をもって祝意が示されたとき、同様の群衆と拍手が私をカピトリウムまでずっと称え、フォーラムとカピトリウムそのものには驚くべき群衆がいました。

語釈・文法注

  1. §4.1.1te in consiliis mihi dandis nec fortiorem nec prudentiorem quam me ipsum — 対格不定詞(A.C.I.)構文の一部で、主動詞 `cognoram` の目的語。`te ... esse/fuisse` の不定詞が省略されている。キケロは、アッティクスが助言をくれる際、キケロ自身と同程度に気が小さく思慮に欠けていたと、自嘲を含めて述べている。
  2. §4.1.2quem semel nactus — 関係代名詞の文頭連結(relative connection)で、先行詞は前文の `conspectum aut potius complexum ... tuum`(あるいは `tuum` から導かれる人称代名詞 `te`)を指す。`nactus` はデポネント動詞 `nancisci`(手に入れる)の完了分詞で、主節の主語(キケロ)と一致する主格。
  3. §4.1.3in nostro statu quod difficillime reciperari posse arbitrati sumus — 中性関係代名詞 `quod` は、直後に並列される `splendorem`, `auctoritatem`, `gratiam` などの名詞の全体的な概念(「私の地位の諸要素」)を包括的に受けている。これら複数の名詞は受動不定詞 `reciperari posse` の意味上の主語として機能する。
  4. §4.1.5nemo ... qui mihi obviam non venerit — 否定の先行詞 `nemo` の性質を説明する関係節であり、動詞 `venerit` は接続法完了形( subjunctive of characteristic)を取る。「私を迎えに来なかった者など誰もいなかった」という強い否定による強調を構成する。

この箇所を引用する

キケロ, アッティクス宛書簡 §4.1.1-4.1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi057.humanitext-lat1:4.1.1-4.1.5

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。